Związek wariacji i kombinacji

Wariację liczysz w dwóch krokach: najpierw wybierasz kk elementów bez kolejności, potem ustawiasz je na k!k! sposobów. Dlatego wariacji jest dokładnie k!k! razy więcej niż kombinacji, a jedną liczbę dostajesz z drugiej mnożeniem albo dzieleniem.

Vnk=k!⋅(nk)V_n^k = k! \cdot \binom{n}{k}

w drugą stronę

(nk)=Vnkk!\displaystyle \binom{n}{k} = \frac{V_n^k}{k!}

wariacje wprost

Vnk=n!(n−k)!\displaystyle V_n^k = \frac{n!}{(n-k)!}

na przykład

V43=3!⋅(43)=24\displaystyle V_4^3 = 3! \cdot \binom{4}{3} = 24
VnkV_n^k to wariacje bez powtórzeń (kolejność się liczy), (nk)\binom{n}{k} to kombinacje (kolejność się nie liczy), a k!k! to liczba ustawień kk wybranych elementów, 0≤k≤n0 \leq k \leq n.

Skąd się bierze ten związek?

Z liter A, B, C, D ułóż trzyliterowe kody bez powtórzeń. Zrób to w dwóch krokach. Najpierw wybierz trzy litery, nie patrząc na kolejność: takich trójek jest (43)=4\binom{4}{3} = 4. Potem ustaw wybraną trójkę na wszystkie sposoby, czyli na 3!=63! = 6.

Każdy kod pojawia się dokładnie raz: jego litery wyznaczają wiersz, a ich kolejność miejsce w wierszu. Dla dowolnych nn i kk jest tak samo, więc zgodnie z zasadą mnożenia:

  1. Vnk=(nk)⋅k!\displaystyle V_n^k = \binom{n}{k} \cdot k!

To samo wychodzi z rachunku. W (nk)\binom{n}{k} silnia k!k! stoi w mianowniku, więc po pomnożeniu przez k!k! się skraca:

  1. k!⋅(nk)=k!⋅n!k! (n−k)!\displaystyle k! \cdot \binom{n}{k} = k! \cdot \frac{n!}{k!\,(n-k)!}
  2. k!⋅(nk)=n!(n−k)!=Vnk\displaystyle k! \cdot \binom{n}{k} = \frac{n!}{(n-k)!} = V_n^k

Jak korzystać ze związku krok po kroku

Dla 9 biegaczy podium (złoto, srebro, brąz) można ułożyć na 504 sposoby. Na ile sposobów można wybrać trójkę, która awansuje do finału, jeśli kolejność się nie liczy? Policzymy to w czterech krokach.

Dane V93=504V_9^3 = 504 3!=63! = 6 (93)=84\binom{9}{3} = 84
  1. Rozpoznaj, co znasz, a czego szukasz

    Podium to wybór z kolejnością, czyli wariacja V93V_9^3. Trójka finalistów to wybór bez kolejności, czyli kombinacja (93)\binom{9}{3}. Znasz wariacje, a szukasz kombinacji.

    1. V93=504,(93)= ?\displaystyle V_9^3 = 504, \quad \binom{9}{3} = \, ?

    V→(nk)V \to \tbinom{n}{k} znasz wariacje

    Nasze dane: V93=504V_9^3 = 504

    Wariacji jest więcej, więc dzielisz je przez k!k!.

    (nk)→V\tbinom{n}{k} \to V znasz kombinacje

    Kombinacji jest mniej, więc mnożysz je przez k!k!: każdą grupę ustawiasz na k!k! sposobów.

    Przykład: od kombinacji do wariacji

    jedna rola\text{jedna rola} funkcję dostaje tylko część grupy

    Mnożysz przez liczbę sposobów rozdania samych funkcji, a nie przez k!k!. Na przykład kapitana w czwórce wybierasz na 4 sposoby.

    Przykład: drużyna z kapitanem

  2. Policz ustawienia jednej grupy

    Weź jedną trójkę finalistów, na przykład A, B, C. Medale możesz im rozdać na tyle sposobów, ile jest ustawień trzech osób.

    1. 3!=3⋅2⋅1=63! = 3 \cdot 2 \cdot 1 = 6
  3. Podziel wariacje przez k!

    Każda trójka finalistów odpowiada sześciu różnym podium. Trójek jest więc sześć razy mniej niż podium.

    1. (93)=V933!=5046\displaystyle \binom{9}{3} = \frac{V_9^3}{3!} = \frac{504}{6}
    2. (93)=84\displaystyle \binom{9}{3} = 84
  4. Sprawdź wynik wzorem na kombinacje

    Policz (93)\binom{9}{3} wprost. W liczniku zostają trzy czynniki od 9 w dół.

    1. (93)=9⋅8⋅73!=5046=84\displaystyle \binom{9}{3} = \frac{9 \cdot 8 \cdot 7}{3!} = \frac{504}{6} = 84

    Odpowiedź: trójkę finalistów można wybrać na (93)=84\binom{9}{3} = 84 sposoby.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Od kombinacji do wariacji

Wiadomo, że (73)=35\binom{7}{3} = 35. Oblicz V73V_7^3.

Przykład 2. Zarząd i komisja

Z 10 osób można wybrać prezesa, wiceprezesa i skarbnika na 720 sposobów. Na ile sposobów można wybrać trzyosobową komisję, w której nikt nie ma funkcji?

Przykład 3. Drużyna z kapitanem

Z 8 uczniów wybierasz czteroosobową drużynę, a w niej kapitana. Pozostali trzej nie mają funkcji. Na ile sposobów można to zrobić?

Przykład 4. Sprawdzenie cudzego wyniku

Uczeń policzył, że V94=3024V_9^4 = 3024 i (94)=126\binom{9}{4} = 126. Sprawdź, czy wyniki do siebie pasują.

Przykład 5. Szukane n

Wiadomo, że (n2)=28\binom{n}{2} = 28. Oblicz Vn2V_n^2, a potem wyznacz nn.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym przechodzisz od wariacji do kombinacji.

Przypadki szczególne

Dla tych kk związek widać od razu.

Jeden element Vn1=(n1)=n\displaystyle V_n^1 = \binom{n}{1} = n
Jeden element da się ustawić tylko na 1!=11! = 1 sposób, więc wariacji i kombinacji jest tyle samo.
Dwa elementy Vn2=2(n2)=n(n−1)\displaystyle V_n^2 = 2\binom{n}{2} = n(n-1)
Każda para {A,B}\{A, B\} daje dwie wariacje: (A,B)(A, B) i (B,A)(B, A). Na przykład V62=2⋅15=30V_6^2 = 2 \cdot 15 = 30.
Wszystkie elementy Vnn=n!⋅(nn)=n!\displaystyle V_n^n = n! \cdot \binom{n}{n} = n!
Cały zbiór wybierasz na jeden sposób, więc zostaje samo ustawianie, czyli permutacja Pn=n!P_n = n!.
Żadnego elementu Vn0=0!⋅(n0)=1\displaystyle V_n^0 = 0! \cdot \binom{n}{0} = 1
Nie wybierasz nic, a to da się zrobić na jeden sposób, bo 0!=10! = 1.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.