Każdy symbol Newtona wewnątrz trójkąta Pascala jest sumą dwóch symboli z wiersza nad nim. Dzięki temu policzysz (kn) samym dodawaniem, bez silni.
(kn)=(k−1n−1)+(kn−1)
brzegi wiersza
(0n)=(nn)=1
wartość wprost, do sprawdzenia
(kn)=k!(n−k)!n!
symetria wiersza
(kn)=(n−kn)
(kn) stoi w wierszu n trójkąta Pascala na miejscu k, a miejsca liczysz od zera. Oba składniki leżą w wierszu wyżej, jeden po lewej, drugi po prawej. Wzór działa dla 1≤k≤n−1.
Skąd się bierze wzór Pascala?
Z pięciu osób A, B, C, D, E wybierz dwie. Takich wyborów jest (25)=10. Podziel je ze względu na jedną osobę, na przykład A. W czterech parach A jest i dobierasz do niej jedną osobę z czterech pozostałych. W sześciu parach A nie ma, więc obie osoby wybierasz spośród B, C, D, E.
z A:(14)=4
ABCDE
ABCDE
ABCDE
ABCDE
bez A:(24)=6
ABCDE
ABCDE
ABCDE
ABCDE
ABCDE
ABCDE
Wszystkie wybory dwóch osób z pięciu, wybrane na niebiesko. Po lewej pary z osobą A, po prawej pary bez niej. Razem 4+6=10=(25).
Tak samo jest dla dowolnych n i k. Wyróżnij jeden element zbioru. Wyborów z nim jest (k−1n−1), bo do wyróżnionego dobierasz k−1 elementów z pozostałych n−1. Wyborów bez niego jest (kn−1). Każdy wybór należy do dokładnie jednej z tych grup, więc obie liczby się dodaje:
(kn)=(k−1n−1)+(kn−1)
W trójkącie Pascala oba składniki stoją w wierszu nad (kn), po jego lewej i prawej stronie. Każdą liczbę wewnątrz trójkąta dostajesz więc, dodając dwie liczby nad nią.
n=01n=111n=2121n=31331n=414641n=515101051
Wiersze od n=0 do n=5. Liczba (25)=10 to suma 4 i 6 z wiersza n=4, czyli tych samych liczb co w podziale na pary z A i bez A.
Wzór da się też sprawdzić rachunkiem. Zapisz oba składniki wzorem z silniami. Pierwszy ułamek rozszerz przez k, a drugi przez n−k, żeby oba miały mianownik k!(n−k)!:
(k−1n−1)=k!(n−k)!k⋅(n−1)!
(kn−1)=k!(n−k)!(n−k)⋅(n−1)!
Dodaj liczniki. W nawiasie zostaje k+n−k=n, a n⋅(n−1)!=n!:
(k−1n−1)+(kn−1)=k!(n−k)!n⋅(n−1)!
k!(n−k)!n!=(kn)
Jak korzystać ze wzoru Pascala krok po kroku
Wiersz n=6 trójkąta Pascala to 1, 6, 15, 20, 15, 6, 1. Oblicz (37) bez silni. Zrobimy to w czterech krokach.
Zadanie(37)n=7,k=3(37)=15+20(37)=35
Sprawdź, gdzie leży symbol
Odczytaj górną i dolną liczbę. Wzór Pascala działa wewnątrz wiersza, czyli dla k od 1 do n−1, a tu ten warunek jest spełniony.
n=7,k=3
1≤3≤6
2≤k≤n−2wnętrze wiersza
Nasze zadanie: k=3
Rozłóż symbol na dwa składniki z wiersza wyżej, odczytaj je i dodaj.
k=0lubk=nbrzeg wiersza
Wzoru nie stosujesz, bo jeden ze składników miałby na dole −1 albo liczbę większą od górnej. Na brzegu każdego wiersza stoi 1.
Dodaj pierwszą parę sąsiednich liczb z wiersza n=4.
(15)=(04)+(14)=1+4=5
Dodaj drugą parę.
(25)=(14)+(24)=4+6=10
Resztę przepisz z symetrii albo policz z par 6 i 4 oraz 4 i 1.
(35)=(25)=10,(45)=(15)=5
Odpowiedź: wiersz n=5 to 1, 5, 10, 10, 5, 1.
Przykład 3. Dziewiąty uczeń
Z ośmiu uczniów trójkę można wybrać na 56 sposobów, a dwójkę na 28 sposobów. Do grupy dołącza dziewiąty uczeń. Na ile sposobów można teraz wybrać trójkę?
Policz trójki z nowym uczniem: dobierasz do niego dwie osoby z ośmiu.
(28)=28
Policz trójki bez nowego ucznia: wybierasz trzy osoby z ośmiu.
(38)=56
Dodaj obie liczby.
(39)=28+56=84
Odpowiedź: trójkę można wybrać na 84 sposoby.
Przykład 4. Wzór Pascala dwa razy
Wiersz n=5 trójkąta Pascala to 1, 5, 10, 10, 5, 1. Oblicz (27) bez wypisywania wiersza n=6.
Rozłóż symbol na dwa składniki z wiersza n=6.
(27)=(16)+(26)
Rozłóż pierwszy składnik jeszcze raz, o wiersz wyżej.
(16)=(05)+(15)=1+5=6
Rozłóż drugi składnik.
(26)=(15)+(25)=5+10=15
Dodaj wyniki.
(27)=6+15=21
Odpowiedź:(27)=21.
Przykład 5. Równanie z symbolem Newtona
Rozwiąż równanie (2n)+(3n)=(38), gdzie n≥3 jest liczbą naturalną.
Zapisz lewą stronę jako jeden symbol.
(2n)+(3n)=(3n+1)
Przy dolnej liczbie 3 symbol rośnie razem z górną, więc górne liczby muszą być równe.