Trójkąt Pascala - reguła budowy

Trójkąt Pascala budujesz samym dodawaniem: na brzegach stoją jedynki, a każda liczba w środku jest sumą dwóch liczb nad nią. Wiersz numer nn to symbole Newtona (n0),(n1),…,(nn)\binom{n}{0}, \binom{n}{1}, \ldots, \binom{n}{n}, więc z trójkąta odczytasz je bez liczenia silni.

(nk)=(n−1k−1)+(n−1k)\binom{n}{k} = \binom{n-1}{k-1} + \binom{n-1}{k}

jedynki na brzegach

(n0)=(nn)=1\displaystyle \binom{n}{0} = \binom{n}{n} = 1

wiersz czytany od końca

(nk)=(nn−k)\displaystyle \binom{n}{k} = \binom{n}{n-k}

suma wiersza

∑k=0n(nk)=2n\displaystyle \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} = 2^n
nn to numer wiersza, a kk to numer miejsca w wierszu. Oba liczysz od zera: na samej górze stoi wiersz n=0n = 0, a pierwsza liczba w wierszu ma k=0k = 0.

Skąd się bierze reguła trójkąta Pascala?

Wiersze trójkąta to współczynniki kolejnych potęg (a+b)(a + b). Weź (a+b)2=a2+2ab+b2(a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 i pomnóż przez (a+b)(a + b), żeby dostać kolejną potęgę:

  1. (a2+2ab+b2)⋅a=a3+2a2b+ab2(a^2 + 2ab + b^2) \cdot a = a^3 + 2a^2 b + ab^2
  2. (a2+2ab+b2)⋅b=a2b+2ab2+b3(a^2 + 2ab + b^2) \cdot b = a^2 b + 2ab^2 + b^3

Dodaj oba wiersze. Wyraz a2ba^2 b dostaje współczynnik 2+12 + 1, a wyraz ab2ab^2 współczynnik 1+21 + 2:

  1. (a+b)3=a3+3a2b+3ab2+b3(a + b)^3 = a^3 + 3a^2 b + 3ab^2 + b^3

Każdy współczynnik nowego wiersza powstał z dwóch współczynników poprzedniego: tego, który stał nad nim po lewej, i tego po prawej. Skrajne wyrazy a3a^3 i b3b^3 mają tylko jednego „rodzica”, dlatego na brzegach zostają jedynki.

Ten sam rachunek działa dla każdej potęgi, więc każda liczba we wnętrzu trójkąta jest sumą dwóch liczb nad nią. Większy trójkąt z podglądem tego, skąd bierze się każda liczba, znajdziesz w interaktywnym trójkącie Pascala.

Jak zbudować trójkąt Pascala krok po kroku

Zbuduj trójkąt Pascala do wiersza 6 i odczytaj z niego (62)\binom{6}{2}, bez liczenia silni. Zrobimy to w czterech krokach.

Zadanie (62)\binom{6}{2} n=5 ⁣:1,5,10,10,5,1n = 5\colon 1, 5, 10, 10, 5, 1 n=6 ⁣:1,6,15,20,…n = 6\colon 1, 6, 15, 20, \ldots (62)=15\tbinom{6}{2} = 15
  1. Zacznij od jedynek

    Na samej górze stoi wiersz n=0n = 0 z jedną jedynką. Każdy kolejny wiersz zaczyna się i kończy jedynką, bo z nn elementów tylko na jeden sposób można nie wybrać żadnego i tylko na jeden wybrać wszystkie.

    1. n=0 ⁣:1n = 0\colon \quad 1
    2. n=1 ⁣:1, 1n = 1\colon \quad 1, \ 1

    (nk)\binom{n}{k} jedna liczba z trójkąta

    Nasze zadanie: (62)\binom{6}{2}

    Zbuduj trójkąt do wiersza nn i odczytaj miejsce kk.

    (a+b)n(a + b)^n współczynniki rozwinięcia

    Wiersz nn czytany od lewej daje współczynniki kolejnych wyrazów.

    Przykład: rozwinięcie (x+1)4(x + 1)^4

    2n2^n suma całego wiersza

    Nie dodajesz liczb: suma wiersza nn to zawsze 2n2^n.

    Przykład: suma wiersza 7

  2. Wypełniaj wnętrze dodawaniem

    Każdy nowy wiersz zacznij jedynką, a potem dodawaj kolejne pary sąsiadów z wiersza wyżej. Na końcu dopisz jedynkę.

    1. n=4 ⁣:1, 4, 6, 4, 1n = 4\colon \quad 1, \ 4, \ 6, \ 4, \ 1
    2. n=5 ⁣:1, 5, 10, 10, 5, 1n = 5\colon \quad 1, \ 5, \ 10, \ 10, \ 5, \ 1
  3. Policz wiersz 6

    Dodaj kolejne pary z wiersza n=5n = 5. Wystarczy policzyć połowę, bo wiersz czytany od końca jest taki sam.

    1. 1+5=6,5+10=151 + 5 = 6, \quad 5 + 10 = 15
    2. 10+10=2010 + 10 = 20
    3. n=6 ⁣:1, 6, 15, 20, 15, 6, 1n = 6\colon \quad 1, \ 6, \ 15, \ 20, \ 15, \ 6, \ 1
  4. Odczytaj liczbę na miejscu k

    W wierszu n=6n = 6 licz miejsca od zera. Pierwsza jedynka to k=0k = 0, szóstka to k=1k = 1, a k=2k = 2 to trzecia liczba od lewej.

    1. (62)=15\displaystyle \binom{6}{2} = 15

    Odpowiedź: (62)=15\binom{6}{2} = 15.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Rozwinięcie (x + 1)⁴

Korzystając z trójkąta Pascala, rozwiń (x+1)4(x + 1)^4.

Przykład 2. Liczba z wiersza 7

Oblicz (73)\binom{7}{3}, znając wiersz n=6n = 6: 1, 6, 15, 20, 15, 6, 1.

Przykład 3. Suma wiersza 7

Oblicz sumę wszystkich liczb w wierszu n=7n = 7 trójkąta Pascala.

Przykład 4. Dokończ wiersz

Wiersz n=8n = 8 zaczyna się od liczb 1, 8, 28, 56, 70. Dopisz resztę wiersza.

Przykład 5. Wybór dwóch osób

Na ile sposobów można wybrać 2 osoby z 5? Odczytaj wynik z trójkąta Pascala.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich przy budowaniu i czytaniu trójkąta.

Przypadki szczególne

Niektóre części trójkąta odczytasz bez budowania.

Brzegi (n0)=(nn)=1\displaystyle \binom{n}{0} = \binom{n}{n} = 1
Oba boki trójkąta to same jedynki, w każdym wierszu.
Druga liczba w wierszu (n1)=n\displaystyle \binom{n}{1} = n
Ukośny rząd tuż przy brzegu to kolejne liczby naturalne: 1, 2, 3, 4, … Druga liczba wiersza mówi, który to wiersz.
Trzecia liczba w wierszu (n2)=n(n−1)2\displaystyle \binom{n}{2} = \frac{n(n-1)}{2}
Kolejny ukośny rząd to 1, 3, 6, 10, 15, … Dla n=6n = 6: 6⋅52=15\frac{6 \cdot 5}{2} = 15.
Suma wiersza ∑k=0n(nk)=2n\displaystyle \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} = 2^n
Każdy wiersz ma sumę dwa razy większą od poprzedniego, bo każda liczba trafia do dwóch sum w wierszu niżej. Więcej: suma współczynników dwumianowych.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.