Mediana (n parzyste)

Gdy danych jest parzyście wiele, w środku uporządkowanego zestawu stoją dwie liczby. Mediana to ich średnia arytmetyczna, więc może wyjść liczba, której w danych nie ma.

Me=xn2+xn2+12\text{Me} = \frac{x_{\frac{n}{2}} + x_{\frac{n}{2}+1}}{2}

dwa środkowe miejsca

n2   i   n2+1\displaystyle \frac{n}{2} \;\text{ i }\; \frac{n}{2} + 1

na przykład dla 6 danych

Me=x3+x42\displaystyle \text{Me} = \frac{x_3 + x_4}{2}

n nieparzysten \text{ nieparzyste} jedna środkowa liczba

Me=xn+12\displaystyle \text{Me} = x_{\frac{n+1}{2}}
x1≤x2≤…≤xnx_1 \leq x_2 \leq \ldots \leq x_n to dane uporządkowane niemalejąco, czyli od najmniejszej do największej, a nn to ich liczba. Wzory dla nn parzystego i nieparzystego są w tablicach maturalnych CKE.

Skąd się bierze wzór na medianę dla n parzystego?

Mediana ma przed sobą tyle samo liczb co za sobą. Gdy nn jest parzyste, uporządkowane dane dzielą się na dwie połowy po n2\frac{n}{2} liczb i między nimi nie zostaje żadna liczba. Ostatnia liczba pierwszej połowy stoi na miejscu n2\frac{n}{2}, a pierwsza liczba drugiej połowy na miejscu n2+1\frac{n}{2} + 1. Mediana leży dokładnie pośrodku między nimi, czyli jest ich średnią.

Dla czterech liczb 1, 3, 7 i 9 połowy to 1, 3 oraz 7, 9. Mediana leży między 3 a 7:

  1. Me=x2+x32=3+72=5\displaystyle \text{Me} = \frac{x_2 + x_3}{2} = \frac{3 + 7}{2} = 5

Piątki nie ma w danych, a mimo to dzieli je na dwie równe części. Tak samo jak przy nieparzystym nn, mediana zależy tylko od kolejności: gdy zamienisz 9 na 100, dwie środkowe liczby się nie zmienią i mediana dalej wyniesie 5. Średnia arytmetyczna wzrośnie wtedy z 5 do 27,75.

Jak obliczyć medianę krok po kroku

Sześciu uczniów napisało sprawdzian i zdobyło 18, 9, 14, 22, 11 i 17 punktów. Wyznaczymy medianę tych wyników w czterech krokach. Tak samo policzysz ją dla każdego zestawu z parzystą liczbą danych.

Dane 18, 9, 14, 22, 11, 1718,\ 9,\ 14,\ 22,\ 11,\ 17 n=6n = 6 miejsca 3 i 4\text{miejsca } 3 \text{ i } 4 Me=15,5\text{Me} = 15{,}5
  1. Uporządkuj dane od najmniejszej do największej

    Wzór wskazuje miejsca w uporządkowanych danych, więc najpierw ustaw liczby po kolei. Wypisuj je od najmniejszej i skreślaj w danych liczby już przepisane. Liczba, która się powtarza, trafia do zestawu tyle razy, ile razy występuje.

    Wyniki uporządkowane od najmniejszego do największego
    x1x_1 x2x_2 x3x_3 x4x_4 x5x_5 x6x_6
    99 1111 1414 1717 1818 2222
  2. Policz dane i sprawdź, czy n jest parzyste

    Policz wszystkie wyniki, razem z powtórzeniami. Od tego, czy wynik jest parzysty, zależy, którego wzoru użyjesz.

    1. n=6n = 6

    Sześć to liczba parzysta, więc w środku zestawu stoją dwie liczby, a mediana jest ich średnią.

    n=2kn = 2k n parzyste

    Nasze dane: n=6n = 6

    Mediana to średnia dwóch środkowych liczb. Liczysz ją wzorem z ramki, jak w kolejnych krokach.

    n=2k+1n = 2k + 1 n nieparzyste

    Me=xn+12\displaystyle \text{Me} = x_{\frac{n+1}{2}}

    W środku stoi jedna liczba i to ona jest medianą. Dla 3, 7, 12, 15 i 20 mediana wynosi 12.

    Więcej: mediana dla n nieparzystego

    n=n1+…+nkn = n_1 + \ldots + n_k dane w tabeli

    nn to suma liczebności z tabeli. Oba środkowe miejsca znajdziesz, dodając po kolei liczebności kolejnych wartości.

    Więcej: przykład 4

  3. Znajdź dwa środkowe miejsca

    Podziel nn przez 2, a potem dodaj jedynkę. Dostaniesz numery dwóch sąsiednich miejsc w środku zestawu.

    1. n2=62=3\displaystyle \frac{n}{2} = \frac{6}{2} = 3
    2. n2+1=3+1=4\displaystyle \frac{n}{2} + 1 = 3 + 1 = 4

    Środkowe liczby stoją na trzecim i czwartym miejscu: przed nimi są dwie liczby i za nimi też dwie.

  4. Oblicz średnią dwóch środkowych liczb i sprawdź wynik

    Z danych uporządkowanych w kroku 1 weź liczby z trzeciego i czwartego miejsca, dodaj je i podziel sumę przez 2.

    1. Me=x3+x42=14+172\displaystyle \text{Me} = \frac{x_3 + x_4}{2} = \frac{14 + 17}{2}
    2. Me=312\displaystyle \text{Me} = \frac{31}{2}
    3. Me=15,5\text{Me} = 15{,}5

    Odpowiedź: mediana wyników wynosi Me=15,5\text{Me} = 15{,}5 punktu.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Oceny, które się powtarzają

Uczeń dostał w semestrze z chemii oceny 3, 5, 4, 2, 5 i 4. Wyznacz medianę jego ocen.

Przykład 2. Mediana i średnia przy wartości odstającej

Cztery produkty w sklepie kosztują 8 zł, 150 zł, 5 zł i 12 zł. Oblicz medianę i średnią arytmetyczną tych cen. Która z tych liczb lepiej opisuje typową cenę?

Przykład 3. Brakująca liczba

Liczby 3, 5, xx, 11, 14, 18 są uporządkowane niemalejąco, a ich mediana jest równa 9. Wyznacz xx.

Przykład 4. Mediana z tabeli

W tabeli zebrano oceny ze sprawdzianu w jednej klasie. Wyznacz medianę ocen.

Oceny ze sprawdzianu i liczba uczniów z każdą oceną
ocena 22 33 44 55 66
liczba uczniów 22 33 55 66 44

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z medianą.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach medianę znasz od razu albo wiesz, jak się zmieni, bez liczenia od nowa.

Dwie liczby n=2  ⇒  Me=x1+x22\displaystyle n = 2 \;\Rightarrow\; \text{Me} = \frac{x_1 + x_2}{2}
Mediana dwóch liczb jest równa ich średniej arytmetycznej. Dla 4 i 10 wynosi 7.
Równe środkowe liczby xn2=xn2+1  ⇒  Me=xn2\displaystyle x_{\frac{n}{2}} = x_{\frac{n}{2}+1} \;\Rightarrow\; \text{Me} = x_{\frac{n}{2}}
Średnia dwóch równych liczb to ta sama liczba. Dla 1, 3, 5, 5, 7, 9 mediana wynosi 5. Tak było też w przykładzie 1, gdzie obie środkowe oceny to czwórki.
Ta sama liczba dodana do każdej wartości xi+k  ⇒  Me+k\displaystyle x_i + k \;\Rightarrow\; \text{Me} + k
Obie środkowe liczby rosną o kk, więc ich średnia też. Gdyby każdy uczeń z naszego sprawdzianu dostał 2 punkty więcej, mediana wyniosłaby 17,5.
Mediana całkowita albo z połówką 3+52=4,14+172=15,5\displaystyle \frac{3 + 5}{2} = 4, \quad \frac{14 + 17}{2} = 15{,}5
Gdy dwie środkowe liczby całkowite dają parzystą sumę, mediana jest liczbą całkowitą. Przy sumie nieparzystej kończy się na 0,5. Nie zaokrąglaj jej, chyba że zadanie tego wymaga.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.