Dominanta (moda)

Dominanta, czyli moda, to wartość, która w danych powtarza się najwięcej razy. Nie liczy się jej ze wzoru: wystarczy policzyć, ile razy występuje każda wartość, i wybrać tę, która pojawia się najczęściej.

D=wartosˊcˊ najczęstsza\text{D} = \text{wartość najczęstsza}

jedna najczęstsza wartość

2, 3, 3  ⇒  D=32,\ 3,\ 3 \;\Rightarrow\; \text{D} = 3

dwie wartości po tyle samo razy

1, 1, 3, 3  ⇒  D=1 i 31,\ 1,\ 3,\ 3 \;\Rightarrow\; \text{D} = 1 \text{ i } 3

każda wartość tyle samo razy

1, 2, 3  ⇒  brak D1,\ 2,\ 3 \;\Rightarrow\; \text{brak D}
D to dominanta, inaczej moda (w części podręczników Mo). Liczebność wartości to liczba jej wystąpień w danych, a dominanta to wartość z największą liczebnością. Gdy kilka wartości ma tę samą największą liczebność, każda z nich jest dominantą.

Czym jest dominanta?

Żeby znaleźć dominantę, dla każdej wartości liczysz jej liczebność, czyli to, ile razy pojawia się w danych. Dominanta to wartość z największą liczebnością. Na maturze pojawia się zwykle razem ze średnią arytmetyczną i medianą.

Średnią i medianę liczy się tylko z liczb. Dominantę da się wskazać także w danych, które liczbami nie są, na przykład w ulubionych kolorach uczniów jednej klasy:

Ulubione kolory 23 uczniów, jedna kratka na jednego ucznia. Najwyższa kolumna to niebieski z ośmioma wskazaniami, więc dominantą jest kolor niebieski.

Dominanta nie zawsze jest jedna. Gdy dwie wartości występują najczęściej i po tyle samo razy, obie są dominantami. Gdy wszystkie wartości występują tyle samo razy, dominanty nie ma.

Jak wyznaczyć dominantę krok po kroku

Dziesięciu uczniów zapytano, ile książek przeczytali w wakacje. Odpowiedzieli: 1, 0, 3, 1, 5, 1, 2, 0, 1 i 4. Znajdziemy dominantę tych odpowiedzi w czterech krokach.

Dane 1, 0, 3, 1, 5, 1, 2, 0, 1, 41,\ 0,\ 3,\ 1,\ 5,\ 1,\ 2,\ 0,\ 1,\ 4 suma=10\text{suma} = 10 najwięcej: 4\text{najwięcej: } 4 D=1\text{D} = 1
  1. Uporządkuj dane

    Dominantę można znaleźć i bez porządkowania, ale po uporządkowaniu równe liczby stoją obok siebie i łatwiej je policzyć.

    1. 0, 0, 1, 1, 1, 1, 2, 3, 4, 50,\ 0,\ 1,\ 1,\ 1,\ 1,\ 2,\ 3,\ 4,\ 5
  2. Policz, ile razy występuje każda wartość

    Wypisz każdą wartość raz, a pod nią jej liczebność. Tak powstaje tabela liczebności.

    Liczba przeczytanych książek i liczba uczniów z każdą odpowiedzią
    książki 00 11 22 33 44 55
    uczniowie 22 44 11 11 11 11

    Dodaj liczebności. Suma musi być równa liczbie wszystkich odpowiedzi, wtedy masz pewność, że żadna nie została pominięta.

    1. 2+4+1+1+1+1=102 + 4 + 1 + 1 + 1 + 1 = 10
  3. Znajdź największą liczebność

    Porównaj liczby z drugiego wiersza tabeli. Najwięcej uczniów, bo aż czterech, przeczytało jedną książkę.

    1. największa liczebnosˊcˊ=4\text{największa liczebność} = 4
    Każda kratka to jeden uczeń. Najwyższa kolumna, cztery kratki, stoi nad jedynką.

    jedna wartosˊcˊ\text{jedna wartość} ma największą liczebność

    Nasze dane: 1 występuje 4 razy1 \text{ występuje } 4 \text{ razy}

    Dominanta jest jedna. Odczytujesz ją jak w kroku 4.

    kilka wartosˊci\text{kilka wartości} mają tę samą największą liczebność

    Każda z tych wartości jest dominantą i podajesz je wszystkie. Dla 1, 1, 2, 3, 3 dominanty to 1 i 3.

    Więcej: przykład 2

    wszystkie wartosˊci\text{wszystkie wartości} mają równe liczebności

    Żadna wartość nie występuje częściej od innych, więc dominanty nie ma. Tak jest dla 2, 2, 5, 5, 7, 7.

    Więcej: przykład 3

  4. Odczytaj dominantę i sprawdź wynik

    Dominanta to wartość, nad którą stoi najwyższa kolumna, czyli liczba książek z największą liczebnością.

    1. D=1\text{D} = 1

    Odpowiedź: dominanta wynosi D=1\text{D} = 1, czyli najwięcej uczniów przeczytało w wakacje jedną książkę.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dominanta ocen

Uczeń dostał z matematyki oceny 4, 3, 5, 4, 3, 4, 5, 4. Wyznacz dominantę jego ocen.

Przykład 2. Dwie dominanty

W ankiecie dziesięciu uczniów podało, ile ma rodzeństwa: 0, 1, 1, 2, 2, 3, 1, 2, 0, 3. Wyznacz dominantę.

Przykład 3. Brak dominanty

Zmierzono sześć liści i otrzymano długości 5 cm, 7 cm, 2 cm, 7 cm, 5 cm i 2 cm. Wyznacz dominantę.

Przykład 4. Brakująca liczebność

W tabeli zapisano oceny z kartkówki, ale liczba uczniów z piątką jest nieznana. Dominanta tych ocen jest jedna i wynosi 5. Ilu co najmniej uczniów dostało piątkę?

Oceny z kartkówki i liczba uczniów z każdą oceną, liczba piątek nieznana
ocena 33 44 55
liczba uczniów 44 66 kk

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z dominantą.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach dominantę znasz od razu albo wiesz, jak się zmieni, bez liczenia od nowa.

Jedna liczba powtórzona wiele razy 5, 5, 5, 5  ⇒  D=5\displaystyle 5,\ 5,\ 5,\ 5 \;\Rightarrow\; \text{D} = 5
Gdy wszystkie dane są takie same, ta jedyna wartość jest dominantą, a jej liczebność to nn.
Ta sama liczba dodana do każdej wartości xi+k  ⇒  D+k\displaystyle x_i + k \;\Rightarrow\; \text{D} + k
Liczebności się nie zmieniają, a cała tabela przesuwa się o kk. Gdyby każdy uczeń z naszej ankiety przeczytał o dwie książki więcej, dominanta wyniosłaby 3.
Dane w przedziałach klasa modalna\displaystyle \text{klasa modalna}
Gdy prawie każdy pomiar jest inny, na przykład wzrost podany w milimetrach, dane grupuje się w przedziały. Szuka się wtedy przedziału z największą liczebnością, nazywanego klasą modalną.
Dominanta a średnia D=Me=1,xˉ=6,6\displaystyle \text{D} = \text{Me} = 1, \quad \bar{x} = 6{,}6
W zestawie 1, 1, 1, 10, 20 dwie duże liczby podnoszą średnią do 6,6, choć trzy z pięciu wartości to jedynki. Dominanta i mediana zostają przy jedynce.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.