Warunek równoległości wektorów

Wektory są równoległe, gdy jeden powstaje z drugiego przez pomnożenie przez liczbę. Wtedy ich współrzędne są proporcjonalne, a iloczyny współrzędnych na krzyż są równe.

u⃗∥v⃗  ⟺  uxvx=uyvy\vec{u} \parallel \vec{v} \iff \frac{u_x}{v_x} = \frac{u_y}{v_y}

bez dzielenia

ux⋅vy−uy⋅vx=0u_x \cdot v_y - u_y \cdot v_x = 0

przez wielokrotność

v⃗=k⋅u⃗\vec{v} = k \cdot \vec{u}

na przykład

[2,3]∥[4,6][2, 3] \parallel [4, 6]
u⃗=[ux,uy]\vec{u} = [u_x, u_y] i v⃗=[vx,vy]\vec{v} = [v_x, v_y] to niezerowe wektory. Postać z ułamkami działa, gdy współrzędne v⃗\vec{v} nie są zerami. Postać bez dzielenia działa zawsze.

Skąd się bierze ten warunek?

Wektory równoległe biegną w tym samym kierunku, tylko mogą mieć inną długość albo przeciwny zwrot. Taki wektor dostajesz, mnożąc drugi przez liczbę kk: obie współrzędne rosną albo maleją tyle samo razy.

  1. v⃗=k⋅u⃗  ⇒  vx=kux,vy=kuy\vec{v} = k \cdot \vec{u} \;\Rightarrow\; v_x = k u_x, \quad v_y = k u_y

Iloraz odpowiadających sobie współrzędnych jest więc ten sam. Po pomnożeniu proporcji na krzyż znika dzielenie i zostaje warunek uxvy=uyvxu_x v_y = u_y v_x.

Wektory u⃗=[2,1]\vec{u} = [2, 1], 2u⃗=[4,2]2\vec{u} = [4, 2] i −u⃗=[−2,−1]-\vec{u} = [-2, -1]. Wszystkie idą 2 kratki w poziomie na każdą kratkę w pionie, więc są równoległe.

Jak sprawdzić, czy wektory są równoległe

Sprawdzimy, czy wektory u⃗=[3,−2]\vec{u} = [3, -2] i v⃗=[−6,4]\vec{v} = [-6, 4] są równoległe, i ustalimy ich zwrot.

Dane u⃗=[3, −2],  v⃗=[−6, 4]\vec{u} = [3,\, -2],\; \vec{v} = [-6,\, 4] uxvy−uyvx=0u_x v_y - u_y v_x = 0 k=−2k = -2
  1. Wypisz współrzędne obu wektorów

    Ustaw współrzędne jednego wektora nad współrzędnymi drugiego. Mnożyć będziesz liczby stojące po przekątnej.

    Współrzędne wektorów u i v
    uxu_x uyu_y vxv_x vyv_y
    33 −2-2 −6-6 44
  2. Pomnóż współrzędne na krzyż

    Pierwszą współrzędną u⃗\vec{u} pomnóż przez drugą współrzędną v⃗\vec{v}, a drugą współrzędną u⃗\vec{u} przez pierwszą v⃗\vec{v}.

    1. ux⋅vy=3⋅4=12u_x \cdot v_y = 3 \cdot 4 = 12
    2. uy⋅vx=(−2)⋅(−6)=12u_y \cdot v_x = (-2) \cdot (-6) = 12
  3. Porównaj oba iloczyny

    Równe iloczyny, czyli różnica równa zero, oznaczają wektory równoległe.

    1. uxvy−uyvx=12−12=0u_x v_y - u_y v_x = 12 - 12 = 0

    uxvy=uyvxu_x v_y = u_y v_x Iloczyny równe

    Nasze wektory: 12=1212 = 12

    Wektory są równoległe. Zostaje ustalić ich zwrot.

    uxvy≠uyvxu_x v_y \ne u_y v_x Iloczyny różne

    Współrzędne nie są proporcjonalne, więc wektory nie są równoległe.

    Więcej: przykład 2

    vx=0v_x = 0 Zero wśród współrzędnych

    Ułamek uxvx\tfrac{u_x}{v_x} nie istnieje, ale iloczyny na krzyż da się porównać zawsze.

    Więcej: przykład 5

  4. Ustal zwrot wektorów

    Podziel odpowiadające sobie współrzędne. Liczba kk mówi, ile razy dłuższy jest drugi wektor, a jej znak, czy zwroty są zgodne.

    1. k=vxux=−63=−2\displaystyle k = \frac{v_x}{u_x} = \frac{-6}{3} = -2
    Wektor v⃗\vec{v} jest dwa razy dłuższy od u⃗\vec{u} i wskazuje w przeciwną stronę.

    Odpowiedź: wektory są równoległe, v⃗=−2u⃗\vec{v} = -2\vec{u}, a ich zwroty są przeciwne.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wektory o zgodnym zwrocie

Sprawdź, czy wektory u⃗=[2,3]\vec{u} = [2, 3] i v⃗=[4,6]\vec{v} = [4, 6] są równoległe.

Przykład 2. Wektory, które nie są równoległe

Sprawdź, czy wektory p⃗=[2,5]\vec{p} = [2, 5] i q⃗=[3,4]\vec{q} = [3, 4] są równoległe.

Przykład 3. Trzy punkty na jednej prostej

Sprawdź, czy punkty A(1,2)A(1, 2), B(3,5)B(3, 5) i C(7,11)C(7, 11) leżą na jednej prostej.

Przykład 4. Zadanie z parametrem

Dla jakiego mm wektory [m,4][m, 4] i [3,6][3, 6] są równoległe?

Przykład 5. Współrzędna równa zero

Sprawdź, czy wektory [0,3][0, 3] i [0,−5][0, -5] są równoległe.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z równoległością wektorów.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach warunek sprawdzasz bez liczenia albo trzeba na niego uważać.

Wektory poziome i pionowe [a,0]∥[c,0]\displaystyle [a, 0] \parallel [c, 0]
Dwa wektory poziome są zawsze równoległe, tak samo dwa pionowe. Wektor poziomy nie jest równoległy do pionowego.
Wektory przeciwne v⃗∥−v⃗\displaystyle \vec{v} \parallel -\vec{v}
Wektor i wektor przeciwny są równoległe, z k=−1k = -1, np. [2,3][2, 3] i [−2,−3][-2, -3].
Wektor zerowy [0,0]\displaystyle [0, 0]
Spełnia warunek z każdym wektorem, ale nie ma kierunku. W zadaniach zakłada się, że wektory są niezerowe.
Proste równoległe y=ax+b  →  [1,a]\displaystyle y = ax + b \;\to\; [1, a]
Wektor [1,a][1, a] wskazuje kierunek prostej, więc proste są równoległe, gdy mają ten sam współczynnik aa.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.