Kąt między wektorami

Kąt między wektorami obliczysz z samych współrzędnych, bez kątomierza. Iloczyn skalarny dzielisz przez iloczyn długości wektorów i dostajesz cosinus kąta, a z niego sam kąt.

cos⁡α=u⃗⋅v⃗∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\cos \alpha = \frac{\vec{u} \cdot \vec{v}}{|\vec{u}| \cdot |\vec{v}|}

iloczyn skalarny

u⃗⋅v⃗=uxvx+uyvy\vec{u} \cdot \vec{v} = u_x v_x + u_y v_y

długość wektora

∣u⃗∣=ux2+uy2|\vec{u}| = \sqrt{u_x^2 + u_y^2}

wektory prostopadłe

u⃗⋅v⃗=0  ⟺  α=90∘\vec{u} \cdot \vec{v} = 0 \iff \alpha = 90^\circ
u⃗=[ux,uy]\vec{u} = [u_x, u_y] i v⃗=[vx,vy]\vec{v} = [v_x, v_y] to wektory niezerowe, a α\alpha to kąt między nimi, zawsze od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ.

Skąd się bierze ten wzór?

Kąt między wektorami to kąt, który tworzą, gdy zaczepisz je w tym samym punkcie. Zawsze bierze się ten mniejszy, dlatego wynik leży między 0∘0^\circ a 180∘180^\circ.

Iloczyn skalarny da się policzyć na dwa sposoby: ze współrzędnych, uxvx+uyvyu_x v_x + u_y v_y, albo z długości i kąta, ∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⋅cos⁡α|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \cdot \cos \alpha. Oba sposoby dają tę samą liczbę. Gdy przyrównasz je do siebie i podzielisz przez iloczyn długości, dostaniesz wzór z tej strony.

Jak obliczyć kąt między wektorami krok po kroku

Obliczymy kąt między wektorami u⃗=[3,1]\vec{u} = [3, 1] i v⃗=[1,2]\vec{v} = [1, 2] od początku do końca. Tych samych pięciu kroków użyjesz dla każdej pary wektorów na płaszczyźnie.

Dane u⃗=[3,1],v⃗=[1,2]\vec{u} = [3, 1],\quad \vec{v} = [1, 2] u⃗⋅v⃗=5\vec{u} \cdot \vec{v} = 5 ∣u⃗∣=10,  ∣v⃗∣=5|\vec{u}| = \sqrt{10},\; |\vec{v}| = \sqrt{5} α=45∘\alpha = 45^\circ
  1. Wypisz współrzędne obu wektorów

    Pierwsza liczba w nawiasie to współrzędna xx, druga to yy. Jeśli zadanie podaje punkty, najpierw policz współrzędne wektora: od końca odejmij początek.

    Współrzędne wektorów u i v
    uxu_x uyu_y vxv_x vyv_y
    33 11 11 22
    Oba wektory zaczepione w początku układu. Jedna kratka to jedna jednostka, więc ze współrzędnych łatwo je narysować.
  2. Oblicz iloczyn skalarny

    Pomnóż pierwsze współrzędne przez siebie, potem drugie przez siebie, i dodaj oba iloczyny.

    1. u⃗⋅v⃗=uxvx+uyvy=3⋅1+1⋅2\vec{u} \cdot \vec{v} = u_x v_x + u_y v_y = 3 \cdot 1 + 1 \cdot 2
    2. u⃗⋅v⃗=5\vec{u} \cdot \vec{v} = 5
  3. Odczytaj rodzaj kąta ze znaku iloczynu

    Długości wektorów są dodatnie, więc cosinus ma ten sam znak co iloczyn skalarny. Już teraz wiesz, czy kąt będzie ostry, prosty czy rozwarty. U nas u⃗⋅v⃗=5>0\vec{u} \cdot \vec{v} = 5 > 0, więc kąt jest ostry. Dwa pozostałe przypadki pokazują przykłady 1 i 2 niżej na stronie.

    u⃗⋅v⃗>0\vec{u} \cdot \vec{v} > 0 Kąt ostry

    Nasze wektory: u⃗⋅v⃗=5\vec{u} \cdot \vec{v} = 5

    [3,1][3, 1] i [1,2][1, 2]

    Cosinus jest dodatni, a kąt mniejszy od 90∘90^\circ.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 5

    u⃗⋅v⃗=0\vec{u} \cdot \vec{v} = 0 Kąt prosty

    [4,2][4, 2] i [−1,2][-1, 2]

    Cosinus jest równy zero, więc wektory są prostopadłe. Długości nie trzeba już liczyć.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    u⃗⋅v⃗<0\vec{u} \cdot \vec{v} < 0 Kąt rozwarty

    [3,1][3, 1] i [−2,1][-2, 1]

    Cosinus jest ujemny, a kąt większy od 90∘90^\circ.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

  4. Oblicz długości obu wektorów

    Długość wektora to pierwiastek z sumy kwadratów jego współrzędnych. Pierwiastków nie zamieniaj na przybliżenia, w następnym kroku ładnie się uproszczą.

    1. ∣u⃗∣=32+12=10|\vec{u}| = \sqrt{3^2 + 1^2} = \sqrt{10}
    2. ∣v⃗∣=12+22=5|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 2^2} = \sqrt{5}
  5. Oblicz cosinus i odczytaj kąt

    Podstaw wyniki do wzoru. Iloczyn pierwiastków to pierwiastek z iloczynu, a 50=52\sqrt{50} = 5\sqrt{2}.

    1. cos⁡α=510⋅5=550=552\displaystyle \cos \alpha = \frac{5}{\sqrt{10} \cdot \sqrt{5}} = \frac{5}{\sqrt{50}} = \frac{5}{5\sqrt{2}}
    2. cos⁡α=12=22\displaystyle \cos \alpha = \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2}
    3. α=45∘\alpha = 45^\circ

    Kąt odczytujesz z tablicy wartości funkcji trygonometrycznych: cos⁡45∘=22\cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}.

    Odpowiedź: kąt między wektorami u⃗\vec{u} i v⃗\vec{v} wynosi α=45∘\alpha = 45^\circ.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wektory prostopadłe

Oblicz kąt między wektorami a⃗=[4,2]\vec{a} = [4, 2] i b⃗=[−1,2]\vec{b} = [-1, 2].

Przykład 2. Kąt rozwarty

Oblicz kąt między wektorami u⃗=[3,1]\vec{u} = [3, 1] i w⃗=[−2,1]\vec{w} = [-2, 1].

Przykład 3. Kąt w trójkącie

Dane są punkty A(0,0)A(0, 0), B(3,0)B(3, 0) i C(1,2)C(1, 2). Oblicz kąt trójkąta ABCABC przy wierzchołku BB.

Przykład 4. Kąt spoza tablicy wartości szczególnych

Oblicz kąt między wektorami p⃗=[3,4]\vec{p} = [3, 4] i q⃗=[4,3]\vec{q} = [4, 3] z dokładnością do 1∘1^\circ.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z kątem między wektorami.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach kąt znasz od razu, bez liczenia długości.

Wektory prostopadłe u⃗⋅v⃗=0  ⟺  α=90∘\displaystyle \vec{u} \cdot \vec{v} = 0 \iff \alpha = 90^\circ
Wystarczy policzyć iloczyn skalarny. To najszybszy sposób na sprawdzenie prostopadłości wektorów, jak w przykładzie 1.
Ten sam kierunek i zwrot v⃗=k⋅u⃗, k>0  ⇒  α=0∘\displaystyle \vec{v} = k \cdot \vec{u},\ k > 0 \;\Rightarrow\; \alpha = 0^\circ
Drugi wektor to wydłużony albo skrócony pierwszy, na przykład [2,3][2, 3] i [4,6][4, 6]. Cosinus wynosi 1.
Przeciwne zwroty v⃗=k⋅u⃗, k<0  ⇒  α=180∘\displaystyle \vec{v} = k \cdot \vec{u},\ k < 0 \;\Rightarrow\; \alpha = 180^\circ
Wektory leżą na jednej prostej, ale wskazują w przeciwne strony, na przykład [2,3][2, 3] i [−4,−6][-4, -6]. Cosinus wynosi −1-1.
Wektor zerowy 0⃗=[0,0]\displaystyle \vec{0} = [0, 0]
Wektor zerowy nie ma kierunku, a jego długość to 0, więc we wzorze wyszłoby dzielenie przez zero. Kąta z wektorem zerowym się nie liczy.

Wzory, z których korzysta ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.