Kąt między wektorami obliczysz z samych współrzędnych, bez kątomierza. Iloczyn skalarny dzielisz przez iloczyn długości wektorów i dostajesz cosinus kąta, a z niego sam kąt.
cosα=∣u∣⋅∣v∣u⋅v
iloczyn skalarny
u⋅v=uxvx+uyvy
długość wektora
∣u∣=ux2+uy2
wektory prostopadłe
u⋅v=0⟺α=90∘
u=[ux,uy] i v=[vx,vy] to wektory niezerowe, a α to kąt między nimi, zawsze od 0∘ do 180∘.
Skąd się bierze ten wzór?
Kąt między wektorami to kąt, który tworzą, gdy zaczepisz je w tym samym punkcie. Zawsze bierze się ten mniejszy, dlatego wynik leży między 0∘ a 180∘.
Iloczyn skalarny da się policzyć na dwa sposoby: ze współrzędnych, uxvx+uyvy, albo z długości i kąta, ∣u∣⋅∣v∣⋅cosα. Oba sposoby dają tę samą liczbę. Gdy przyrównasz je do siebie i podzielisz przez iloczyn długości, dostaniesz wzór z tej strony.
Jak obliczyć kąt między wektorami krok po kroku
Obliczymy kąt między wektorami u=[3,1] i v=[1,2] od początku do końca. Tych samych pięciu kroków użyjesz dla każdej pary wektorów na płaszczyźnie.
Daneu=[3,1],v=[1,2]u⋅v=5∣u∣=10,∣v∣=5α=45∘
Wypisz współrzędne obu wektorów
Pierwsza liczba w nawiasie to współrzędna x, druga to y. Jeśli zadanie podaje punkty, najpierw policz współrzędne wektora: od końca odejmij początek.
Współrzędne wektorów u i v
ux
uy
vx
vy
3
1
1
2
uvα
Oba wektory zaczepione w początku układu. Jedna kratka to jedna jednostka, więc ze współrzędnych łatwo je narysować.
Oblicz iloczyn skalarny
Pomnóż pierwsze współrzędne przez siebie, potem drugie przez siebie, i dodaj oba iloczyny.
u⋅v=uxvx+uyvy=3⋅1+1⋅2
u⋅v=5
Odczytaj rodzaj kąta ze znaku iloczynu
Długości wektorów są dodatnie, więc cosinus ma ten sam znak co iloczyn skalarny. Już teraz wiesz, czy kąt będzie ostry, prosty czy rozwarty. U nas u⋅v=5>0, więc kąt jest ostry. Dwa pozostałe przypadki pokazują przykłady 1 i 2 niżej na stronie.
Długość wektora to pierwiastek z sumy kwadratów jego współrzędnych. Pierwiastków nie zamieniaj na przybliżenia, w następnym kroku ładnie się uproszczą.
∣u∣=32+12=10
∣v∣=12+22=5
Oblicz cosinus i odczytaj kąt
Podstaw wyniki do wzoru. Iloczyn pierwiastków to pierwiastek z iloczynu, a 50=52.
cosα=10⋅55=505=525
cosα=21=22
α=45∘
Kąt odczytujesz z tablicy wartości funkcji trygonometrycznych: cos45∘=22.
Odpowiedź: kąt między wektorami u i v wynosi α=45∘.
Więcej przykładów
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Przykład 1. Wektory prostopadłe
Oblicz kąt między wektorami a=[4,2] i b=[−1,2].
Policz iloczyn skalarny. Liczbę ujemną wpisz w nawiasie.
a⋅b=4⋅(−1)+2⋅2=−4+4=0
Licznik jest zerem, więc cały ułamek też. Długości nie musisz liczyć.
cosα=∣a∣⋅∣b∣0=0
Cosinus równy zero ma tylko kąt prosty.
α=90∘
Odpowiedź: wektory są prostopadłe, α=90∘.
Przykład 2. Kąt rozwarty
Oblicz kąt między wektorami u=[3,1] i w=[−2,1].
Iloczyn skalarny jest ujemny, więc kąt będzie rozwarty.
u⋅w=3⋅(−2)+1⋅1=−5
Policz długości.
∣u∣=10,∣w∣=4+1=5
Podstaw do wzoru i uprość tak jak w kroku 5.
cosα=50−5=−22
Cosinus kąta rozwartego to minus cosinus jego dopełnienia do 180∘: cos135∘=−cos45∘.
α=180∘−45∘=135∘
Odpowiedź:α=135∘.
Przykład 3. Kąt w trójkącie
Dane są punkty A(0,0), B(3,0) i C(1,2). Oblicz kąt trójkąta ABC przy wierzchołku B.
Kąt przy B tworzą wektory, które zaczynają się w B. Od końca odejmij początek.
BA=[0−3,0−0]=[−3,0]
Drugi wektor też zaczyna się w B.
BC=[1−3,2−0]=[−2,2]
Policz iloczyn skalarny.
BA⋅BC=(−3)⋅(−2)+0⋅2=6
Policz długości.
∣BA∣=3,∣BC∣=8=22
Podstaw do wzoru.
cosβ=3⋅226=21=22
Odczytaj kąt z tablicy wartości funkcji trygonometrycznych.
β=45∘
Odpowiedź: kąt przy wierzchołku B ma 45∘.
Przykład 4. Kąt spoza tablicy wartości szczególnych
Oblicz kąt między wektorami p=[3,4] i q=[4,3] z dokładnością do 1∘.
Policz iloczyn skalarny.
p⋅q=3⋅4+4⋅3=24
Policz długości.
∣p∣=9+16=5,∣q∣=16+9=5
Podstaw do wzoru.
cosα=2524=0,96
Takiego cosinusa nie ma wśród wartości szczególnych. Odczytaj kąt z tablicy wartości funkcji trygonometrycznych albo z kalkulatora w trybie stopni (DEG).
α≈16∘
Kalkulator w trybie radianów pokaże około 0,28. To ten sam kąt, tylko w innej jednostce.
Odpowiedź:α≈16∘.
Najczęstsze błędy
Unikaj ich w każdym zadaniu z kątem między wektorami.