Sinus połowy kąta

Sinus kąta dwa razy mniejszego policzysz z samego cosinusa kąta α\alpha. Wzór daje dwie liczby różniące się znakiem, a właściwą wybierasz według tego, gdzie leży kąt α2\tfrac{\alpha}{2}.

sin⁡α2=±1−cos⁡α2\sin \frac{\alpha}{2} = \pm \sqrt{\frac{1 - \cos \alpha}{2}}

kwadrat, bez wybierania znaku

sin⁡2α2=1−cos⁡α2\displaystyle \sin^2 \frac{\alpha}{2} = \frac{1 - \cos \alpha}{2}

cosinus połowy kąta

cos⁡α2=±1+cos⁡α2\displaystyle \cos \frac{\alpha}{2} = \pm \sqrt{\frac{1 + \cos \alpha}{2}}
Wzór działa dla każdego kąta α\alpha. Bierzesz plus, gdy α2\tfrac{\alpha}{2} leży w I lub II ćwiartce, a minus, gdy w III lub IV. Pod pierwiastkiem stoi minus, a plus jest we wzorze na cosinus połowy kąta.

Skąd się bierze ten wzór?

To cosinus podwójnego kąta w postaci z sinusem, zapisany dla kąta α2\tfrac{\alpha}{2}. Kąt dwa razy większy od α2\tfrac{\alpha}{2} to α\alpha, więc:

  1. cos⁡α=1−2sin⁡2α2\displaystyle \cos \alpha = 1 - 2 \sin^2 \frac{\alpha}{2}
  2. 2sin⁡2α2=1−cos⁡α\displaystyle 2 \sin^2 \frac{\alpha}{2} = 1 - \cos \alpha
  3. sin⁡2α2=1−cos⁡α2\displaystyle \sin^2 \frac{\alpha}{2} = \frac{1 - \cos \alpha}{2}

Zostało wyciągnąć pierwiastek. Każda liczba dodatnia ma dwa pierwiastki z kwadratu, dodatni i ujemny, stąd znak ±\pm przed pierwiastkiem.

Ten sam wynik widać na rysunku. Odcinki OAOA i OBOB mają długość 1 i tworzą kąt α\alpha, więc spodek HH wysokości z punktu BB leży w odległości cos⁡α\cos \alpha od OO.

Odcinek OA=1OA = 1 dzieli się w punkcie HH na dwie części: niebieską cos⁡α\cos \alpha i czarną 1−cos⁡α1 - \cos \alpha.

Dwusieczna OMOM dzieli podstawę ABAB na dwa odcinki długości sin⁡α2\sin \tfrac{\alpha}{2}, więc AB=2sin⁡α2AB = 2 \sin \tfrac{\alpha}{2}. Kąty przy podstawie mają po 90∘−α290^\circ - \tfrac{\alpha}{2}, dlatego w trójkącie prostokątnym BHABHA kąt przy BB ma miarę α2\tfrac{\alpha}{2}. Przyprostokątna naprzeciw niego to:

  1. HA=AB⋅sin⁡α2=2sin⁡2α2\displaystyle HA = AB \cdot \sin \frac{\alpha}{2} = 2 \sin^2 \frac{\alpha}{2}

Ten sam odcinek to OA−OH=1−cos⁡αOA - OH = 1 - \cos \alpha. Porównaj oba zapisy, a dostaniesz 2sin⁡2α2=1−cos⁡α2 \sin^2 \tfrac{\alpha}{2} = 1 - \cos \alpha, czyli drugą linijkę wyprowadzenia. Rysunek pokazuje kąt ostry, ale wzór jest prawdziwy dla każdego kąta.

Jak obliczyć sinus połowy kąta krok po kroku

Wiadomo, że cos⁡α=725\cos \alpha = \tfrac{7}{25} i 270∘<α<360∘270^\circ < \alpha < 360^\circ. Oblicz sin⁡α2\sin \tfrac{\alpha}{2}.

Dane cos⁡α=725, 270∘<α<360∘\cos \alpha = \tfrac{7}{25},\ 270^\circ < \alpha < 360^\circ 135∘<α2<180∘135^\circ < \tfrac{\alpha}{2} < 180^\circ sin⁡2α2=925\sin^2 \tfrac{\alpha}{2} = \tfrac{9}{25} sin⁡α2=35\sin \tfrac{\alpha}{2} = \tfrac{3}{5}
  1. Ustal, gdzie leży połowa kąta

    Znak wyniku zależy od kąta α2\tfrac{\alpha}{2}, więc zacznij od niego. Podziel wszystkie strony nierówności przez 2.

    1. 270∘2<α2<360∘2\displaystyle \frac{270^\circ}{2} < \frac{\alpha}{2} < \frac{360^\circ}{2}
    2. 135∘<α2<180∘\displaystyle 135^\circ < \frac{\alpha}{2} < 180^\circ

    Kąt α2\tfrac{\alpha}{2} leży w II ćwiartce.

  2. Podstaw cosinus pod pierwiastek

    Policz najpierw wyrażenie pod pierwiastkiem. To od razu kwadrat szukanego sinusa.

    1. sin⁡2α2=1−7252=1825:2\displaystyle \sin^2 \frac{\alpha}{2} = \frac{1 - \frac{7}{25}}{2} = \frac{18}{25} : 2
    2. sin⁡2α2=925\displaystyle \sin^2 \frac{\alpha}{2} = \frac{9}{25}
  3. Wyciągnij pierwiastek i wybierz znak

    Pierwiastek z 925\tfrac{9}{25} to 35\tfrac{3}{5}. Znak wybierz według ćwiartki, w której leży α2\tfrac{\alpha}{2}:

    0∘<α2<180∘0^\circ < \tfrac{\alpha}{2} < 180^\circ Ćwiartka I lub II

    Nasz kąt: 135∘<α2<180∘135^\circ < \tfrac{\alpha}{2} < 180^\circ

    sin⁡α2=+1−cos⁡α2\sin \tfrac{\alpha}{2} = +\sqrt{\dfrac{1 - \cos \alpha}{2}}

    Punkt kąta leży nad osią xx, więc sinus jest dodatni.

    Rozwiązanie krok po kroku: od kroku 1

    180∘<α2<360∘180^\circ < \tfrac{\alpha}{2} < 360^\circ Ćwiartka III lub IV

    sin⁡α2=−1−cos⁡α2\sin \tfrac{\alpha}{2} = -\sqrt{\dfrac{1 - \cos \alpha}{2}}

    Punkt kąta leży pod osią xx, więc sinus jest ujemny.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    cos⁡α=1\cos \alpha = 1 Pod pierwiastkiem zero

    sin⁡α2=0\sin \tfrac{\alpha}{2} = 0

    Pod pierwiastkiem jest zero, więc znak nie ma znaczenia. Kąt α2\tfrac{\alpha}{2} to wtedy na przykład 0∘0^\circ albo 180∘180^\circ.

    Szczegóły: przypadki szczególne

    Kąt α2\tfrac{\alpha}{2} leży w II ćwiartce, więc zostaje plus.

    1. sin⁡α2=925=35\displaystyle \sin \frac{\alpha}{2} = \sqrt{\frac{9}{25}} = \frac{3}{5}
  4. Sprawdź wynik wzorem na podwojony kąt

    W II ćwiartce cosinus jest ujemny, więc z jedynki trygonometrycznej cos⁡α2=−45\cos \tfrac{\alpha}{2} = -\tfrac{4}{5}. Z obu wartości policz sinus podwójnego kąta, czyli sin⁡α\sin \alpha:

    1. sin⁡α=2sin⁡α2cos⁡α2=2⋅35⋅(−45)=−2425\displaystyle \sin \alpha = 2 \sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2} = 2 \cdot \frac{3}{5} \cdot \left(-\frac{4}{5}\right) = -\frac{24}{25}

    Odpowiedź: sin⁡α2=35\sin \tfrac{\alpha}{2} = \tfrac{3}{5}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Sinus 15°

Oblicz dokładną wartość sin⁡15∘\sin 15^\circ.

Przykład 2. Sinus 22,5°

Oblicz dokładną wartość sin⁡22,5∘\sin 22{,}5^\circ.

Przykład 3. Znak minus

Oblicz dokładną wartość sin⁡195∘\sin 195^\circ.

Przykład 4. Kąt rozwarty

Kąt α\alpha jest rozwarty i cos⁡α=−18\cos \alpha = -\tfrac{1}{8}. Oblicz sin⁡α2\sin \tfrac{\alpha}{2}.

Przykład 5. Pierwiastek zwinięty w jeden sinus

Zapisz 1−cos⁡100∘2\sqrt{\dfrac{1 - \cos 100^\circ}{2}} jako sinus jednego kąta.

Przykład 6. Równanie z kwadratem

Rozwiąż równanie sin⁡2x2=34\sin^2 \tfrac{x}{2} = \tfrac{3}{4} dla x∈[0∘,360∘)x \in [0^\circ, 360^\circ).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sinusem połowy kąta.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Połowa kąta w III lub IV ćwiartce 180∘<α2<360∘ ⇒ sin⁡α2=−1−cos⁡α2\displaystyle 180^\circ < \frac{\alpha}{2} < 360^\circ \ \Rightarrow \ \sin \frac{\alpha}{2} = -\sqrt{\frac{1 - \cos \alpha}{2}}
Pierwiastek jest dodatni, więc minus trzeba dopisać przed nim. Tak jest w przykładzie 3.
Cosinus równy 1 cos⁡α=1 ⇒ sin⁡α2=0\displaystyle \cos \alpha = 1 \ \Rightarrow \ \sin \frac{\alpha}{2} = 0
Dzieje się tak dla α=0∘\alpha = 0^\circ albo α=360∘\alpha = 360^\circ. Połowa kąta leży wtedy na osi xx.
Cosinus równy −1 sin⁡90∘=1−(−1)2=1\displaystyle \sin 90^\circ = \sqrt{\frac{1 - (-1)}{2}} = 1
Dla α=180∘\alpha = 180^\circ pod pierwiastkiem jest 1. To największa wartość, jaką może dać wzór.
Pierwiastek zawsze istnieje 0≤1−cos⁡α2≤1\displaystyle 0 \leq \frac{1 - \cos \alpha}{2} \leq 1
Cosinus leży między −1-1 a 11, więc pod pierwiastkiem nigdy nie wychodzi liczba ujemna. Jeśli wyszła, szukaj błędu w rachunkach.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.