Wyraz ogólny dwumianu Newtona

Wyraz ogólny daje jeden wyraz rozwinięcia (a+b)n(a + b)^n bez wypisywania pozostałych. Tak rozwiązujesz zadania o współczynnik przy danej potędze xx, wyraz środkowy albo wyraz, w którym nie ma xx.

Tk+1=(nk)an−kbkT_{k+1} = \binom{n}{k} a^{n-k} b^k

cały dwumian

(a+b)n=∑k=0nTk+1\displaystyle (a + b)^n = \sum_{k=0}^{n} T_{k+1}

potęgi tej samej liczby

xm⋅xn=xm+nx^m \cdot x^n = x^{m+n}

x w mianowniku

1xn=x−n\displaystyle \frac{1}{x^n} = x^{-n}
Tk+1T_{k+1} to wyraz o numerze k+1k + 1, licząc od lewej, a kk przyjmuje wartości od 0 do nn. Pierwszy wyraz to T1T_1, dla k=0k = 0.

Skąd się bierze wzór na wyraz ogólny?

Weź rozwinięcie z wzoru dwumianowego:

  1. (a+b)4=a4+4a3b+6a2b2(a + b)^4 = a^4 + 4a^3 b + 6a^2 b^2
  2. +4ab3+b4\qquad {} + 4ab^3 + b^4

Ponumeruj wyrazy od lewej, zaczynając od 1, i przy każdym zapisz potęgę bb.

Wyrazy rozwinięcia (a + b) do potęgi 4 z numerami T1 do T5 i potęgami b od 0 do 4; wyróżniony wyraz T3 z potęgą b równą 2
numer T1T_1 T2T_2 T3T_3 T4T_4 T5T_5
wyraz a4a^4 4a3b4a^3 b 6a2b26a^2 b^2 4ab34ab^3 b4b^4
kk 00 11 22 33 44
Potęga bb, czyli kk, jest zawsze o 1 mniejsza od numeru wyrazu. Trzeci wyraz ma b2b^2.

Wyraz z bkb^k ma więc numer k+1k + 1. Potęga aa uzupełnia wykładnik do nn, więc wynosi n−kn - k, a współczynnik to (nk)\binom{n}{k}. Sprawdź na trzecim wyrazie:

  1. T3=(42)a4−2b2=6a2b2\displaystyle T_3 = \binom{4}{2} a^{4-2} b^2 = 6a^2 b^2

Jak znaleźć wyraz rozwinięcia krok po kroku

Wyznacz wyraz niezawierający xx w rozwinięciu (x2+2x)6\left(x^2 + \frac{2}{x}\right)^6. Rozwijanie całego wyrażenia dałoby siedem wyrazów. Wzór na wyraz ogólny wystarczy policzyć raz.

Zadanie (x2+2x)6\left(x^2 + \frac{2}{x}\right)^6 x12−3kx^{12 - 3k} k=4k = 4 T5=240T_5 = 240
  1. Ustal a, b i n

    Porównaj wyrażenie z (a+b)n(a + b)^n. Ułamek z xx w mianowniku zapisz jako potęgę o ujemnym wykładniku, bo potęgi łatwiej potem dodawać.

    Dane zadania
    aa bb nn
    x2x^2 2x−12x^{-1} 66

    x0x^0 wyraz niezawierający x

    Nasze zadanie: x0x^0

    Przyrównaj potęgę xx w wyrazie ogólnym do zera.

    xmx^m współczynnik przy danej potędze

    Przyrównaj potęgę xx do mm, wyznacz kk i policz współczynnik.

    Przykład: współczynnik przy x4x^4

    TmT_m wyraz o danym numerze

    Nie układasz równania: weź od razu k=m−1k = m - 1.

    Przykład: trzeci wyraz rozwinięcia

  2. Zapisz wyraz ogólny i uporządkuj potęgę x

    Wstaw aa, bb i nn do wzoru. Liczby zbierz z przodu, a potęgi xx połącz w jedną.

    1. Tk+1=(6k)(x2)6−k(2x−1)k\displaystyle T_{k+1} = \binom{6}{k} \left(x^2\right)^{6-k} \left(2x^{-1}\right)^k
    2. Tk+1=(6k)⋅2k⋅x12−2k⋅x−k\displaystyle T_{k+1} = \binom{6}{k} \cdot 2^k \cdot x^{12 - 2k} \cdot x^{-k}
    3. Tk+1=(6k)⋅2k⋅x12−3k\displaystyle T_{k+1} = \binom{6}{k} \cdot 2^k \cdot x^{12 - 3k}
  3. Wyznacz k z warunku zadania

    Wyraz nie zawiera xx, gdy potęga xx jest równa zeru. Sprawdź też, czy kk wyszło liczbą całkowitą od 0 do 6.

    1. 12−3k=012 - 3k = 0
    2. k=4k = 4

    Zobacz potęgi xx we wszystkich wyrazach. Tylko piąty wyraz ma x0x^0.

    Wartości k od 0 do 6 z numerami wyrazów T1 do T7 i potęgami x: 12, 9, 6, 3, 0, minus 3, minus 6; wyróżniony wyraz T5 z potęgą 0
    kk 00 11 22 33 44 55 66
    wyraz T1T_1 T2T_2 T3T_3 T4T_4 T5T_5 T6T_6 T7T_7
    potęga xx 1212 99 66 33 00 −3-3 −6-6
    Z każdym kolejnym wyrazem potęga xx maleje o 3. Zero wypada tylko dla k=4k = 4.
  4. Policz wyraz

    Wstaw k=4k = 4 do uporządkowanego wyrazu ogólnego.

    1. T5=(64)⋅24⋅x0\displaystyle T_5 = \binom{6}{4} \cdot 2^4 \cdot x^0
    2. T5=15⋅16⋅1T_5 = 15 \cdot 16 \cdot 1
    3. T5=240T_5 = 240

    Odpowiedź: wyraz niezawierający xx to T5=240T_5 = 240.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Trzeci wyraz rozwinięcia

Wyznacz trzeci wyraz rozwinięcia (2x+3)5(2x + 3)^5.

Przykład 2. Współczynnik przy x⁴

Wyznacz współczynnik przy x4x^4 w rozwinięciu (x−2)7(x - 2)^7.

Przykład 3. Wyraz środkowy

Wyznacz wyraz środkowy rozwinięcia (a+b)8(a + b)^8.

Przykład 4. Współczynnik przy x²

Wyznacz współczynnik przy x2x^2 w rozwinięciu (1+3x)5(1 + 3x)^5.

Przykład 5. Wyraz, którego nie ma

Czy w rozwinięciu (x2+2x)6\left(x^2 + \frac{2}{x}\right)^6 jest wyraz z x5x^5?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu o wyraz rozwinięcia.

Przypadki szczególne

Niektóre wyrazy można zapisać od razu.

Pierwszy i ostatni wyraz T1=an,Tn+1=bn\displaystyle T_1 = a^n, \quad T_{n+1} = b^n
Oba mają współczynnik 1. W (3x+2)5(3x + 2)^5 pierwszy wyraz to 243x5243x^5, a ostatni 3232.
Drugi wyraz T2=n⋅an−1⋅b\displaystyle T_2 = n \cdot a^{n-1} \cdot b
Współczynnik to (n1)=n\binom{n}{1} = n. W (x+2)5(x + 2)^5 drugi wyraz to 5⋅x4⋅2=10x45 \cdot x^4 \cdot 2 = 10x^4.
Wyraz środkowy, gdy n jest parzyste Tn2+1=(nn2)an2bn2\displaystyle T_{\frac{n}{2}+1} = \binom{n}{\frac{n}{2}} a^{\frac{n}{2}} b^{\frac{n}{2}}
Ma największy współczynnik. Dla n=6n = 6: T4=20a3b3T_4 = 20a^3 b^3. Gdy nn jest nieparzyste, środkowe są dwa wyrazy o równych współczynnikach.
Potęga różnicy Tk+1=(−1)k(nk)an−kbk\displaystyle T_{k+1} = (-1)^k \binom{n}{k} a^{n-k} b^k
Dla (a−b)n(a - b)^n wyrazy z parzystym kk są dodatnie, a z nieparzystym ujemne.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.