Potęga zerowa

Każda liczba różna od zera podniesiona do potęgi zero daje 1. To nie jest przypadek ani wyjątek: tak musi być, żeby reguły działań na potęgach działały dla każdego wykładnika.

a0=1,a≠0a^0 = 1, \quad a \neq 0

wykładnik ujemny

a−n=1an\displaystyle a^{-n} = \frac{1}{a^n}

dzielenie potęg

am:an=am−na^m : a^n = a^{m-n}

zero do zera

00 nie ma wartosˊci0^0 \text{ nie ma wartości}
aa to dowolna liczba rzeczywista albo wyrażenie, ale różne od zera. Wzór jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest potęga zerowa?

To potęga o wykładniku 0, na przykład 505^0, (−3)0(-3)^0 albo (12)0\left(\frac{1}{2}\right)^0. Każda z nich wynosi 1. Na pierwszy rzut oka wygląda to dziwnie, bo zero kojarzy się z wynikiem zero. Zaraz zobaczysz, że 1 jest jedyną wartością, która pasuje do pozostałych reguł.

Dzięki temu wzory na mnożenie, dzielenie i potęgowanie potęg działają bez wyjątków, także gdy wykładniki się znoszą. Warunek jest jeden: podstawa nie może być zerem.

Skąd się bierze ten wzór?

Zacznij od potęg dwójki i schodź z wykładnikiem w dół. Każdy krok w prawo zmniejsza wykładnik o 1 i dzieli wynik przez 2.

To samo wynika ze wzoru na dzielenie potęg. Podziel potęgę przez nią samą. Wynik jest równy 1, bo dzielisz liczbę przez siebie. Ze wzoru wykładniki się odejmują, więc wychodzi też potęga zerowa.

  1. an:an=1a^n : a^n = 1
  2. an:an=an−n=a0a^n : a^n = a^{n-n} = a^0
  3. a0=1a^0 = 1

Jak liczyć potęgi zerowe krok po kroku

Obliczymy wartość wyrażenia 4x0+(4x)0−(−4)0−404x^0 + (4x)^0 - (-4)^0 - 4^0 dla x≠0x \neq 0. Są w nim cztery potęgi zerowe, a każda ma inną pułapkę: współczynnik, nawias i minus. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym takim wyrażeniu.

Zadanie 4x0+(4x)0−(−4)0−404x^0 + (4x)^0 - (-4)^0 - 4^0 44 4+14 + 1 33
  1. Sprawdź, czy podstawa nie jest zerem

    Wzór działa tylko dla podstawy różnej od zera. U nas są to xx (z założenia) oraz liczby 4 i −4-4, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    a≠0a \neq 0 Podstawa różna od zera

    Nasze równanie: x≠0, 4, −4x \neq 0, \ 4, \ -4

    Potęga zerowa daje 1:

    a0=1a^0 = 1

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    a=0a = 0 Podstawa równa zero

    Dwie reguły dają różne wyniki, więc wyrażenie nie ma wartości:

    00 nie ma wartosˊci0^0 \text{ nie ma wartości}

    Więcej: przypadki szczególne

    (…)0(\ldots)^0 Wyrażenie w nawiasie

    Liczy się, czy całe wyrażenie jest różne od zera:

    (x2+5)0=1(x^2 + 5)^0 = 1

    Rozwiązanie: przykład 5

  2. Zostaw współczynnik, zamień tylko potęgę

    W składniku 4x04x^0 wykładnik 0 stoi tylko przy xx. Czwórka zostaje jako mnożnik.

    1. 4x0=4⋅14x^0 = 4 \cdot 1
    2. 4x0=44x^0 = 4
  3. Sprawdź, co stoi w nawiasie

    W (4x)0(4x)^0 wykładnik dotyczy całego iloczynu 4x4x. Jest on różny od zera, więc wynik to 1. Porównaj z poprzednim krokiem: nawias zmienia wartość składnika z 4 na 1.

    1. (4x)0=1(4x)^0 = 1
  4. Uważaj na minus przed potęgą i w nawiasie

    W (−4)0(-4)^0 minus jest w nawiasie, więc potęga dotyczy liczby ujemnej i daje 1. W 404^0 nie ma żadnego minusa w potędze. Znak odejmowania stoi przed obydwoma składnikami i zmienia je na −1-1.

    1. (−4)0=1⇒−(−4)0=−1(-4)^0 = 1 \quad\Rightarrow\quad -(-4)^0 = -1
    2. 40=1⇒−40=−14^0 = 1 \quad\Rightarrow\quad -4^0 = -1
  5. Zsumuj wartości i sprawdź wynik

    Wstaw policzone wartości i dodaj je po kolei.

    1. 4+1−1−14 + 1 - 1 - 1
    2. 4x0+(4x)0−(−4)0−40=34x^0 + (4x)^0 - (-4)^0 - 4^0 = 3

    Odpowiedź: 4x0+(4x)0−(−4)0−40=34x^0 + (4x)^0 - (-4)^0 - 4^0 = 3.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Liczby różnych rodzajów

Oblicz 505^0, (−3)0(-3)^0 i (12)0\left(\frac{1}{2}\right)^0.

Przykład 2. Wyrażenie ze zmiennymi

Uprość wyrażenie 3x0+2y0−5z03x^0 + 2y^0 - 5z^0 dla x,y,z≠0x, y, z \neq 0.

Przykład 3. Wyraz wolny wielomianu

Zapisz wyraz wolny wielomianu P(x)=2x3+5x2−3x+7P(x) = 2x^3 + 5x^2 - 3x + 7 jako potęgę.

Przykład 4. Dzielenie takich samych potęg

Uprość wyrażenie (x5y3):(x5y3)(x^5 y^3) : (x^5 y^3) dla x,y≠0x, y \neq 0.

Przykład 5. Wyrażenie w nawiasie

Oblicz 60+80+(x2+5)0(−2)0+50\dfrac{6^0 + 8^0 + (x^2 + 5)^0}{(-2)^0 + 5^0}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgami zerowymi.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.

Liczby ujemne (−a)0=1\displaystyle (-a)^0 = 1
Wzór działa też dla liczb ujemnych, jeśli minus jest w nawiasie. Na przykład (−100)0=1(-100)^0 = 1 i (−0,5)0=1(-0{,}5)^0 = 1.
Liczby niewymierne π0=1,2 0=1\displaystyle \pi^0 = 1, \quad \sqrt{2}^{\,0} = 1
Wzór obowiązuje dla każdej liczby rzeczywistej różnej od zera, także dla ułamków i liczb niewymiernych. Skomplikowana podstawa nie zmienia wyniku.
Zero do potęgi zero 00 nie ma wartosˊci\displaystyle 0^0 \text{ nie ma wartości}
W algebrze szkolnej wyrażenie jest nieoznaczone. W niektórych działach matematyki, na przykład w kombinatoryce, przyjmuje się dla wygody 00=10^0 = 1, ale to umowa, a nie wzór. W zadaniach najlepiej go unikać.
Wyrażenia algebraiczne (x2+5)0=1\displaystyle (x^2 + 5)^0 = 1
Potęga zerowa dotyczy też całych wyrażeń, o ile nie są równe zero. Na przykład (3x−7y)0=1(3x - 7y)^0 = 1 dla 3x≠7y3x \neq 7y.

Gdzie jeszcze przydaje się potęga zerowa

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.