Przykład 1. Dwie potęgi liczby
Uprość wyrażenie i oblicz jego wartość.
-
Podstawa jest ta sama, więc odejmij wykładniki.
-
Policz wartość potęgi.
Sprawdzenie bez wzoru: .
Odpowiedź: .
Gdy dzielisz potęgi o tej samej podstawie, podstawa zostaje, a wykładniki się odejmuje. Od wykładnika dzielnej odejmujesz wykładnik dzielnika, w tej kolejności: .
mnożenie potęg
równe wykładniki
większy wykładnik w dzielniku
To odwrotność mnożenia potęg. Skoro przy mnożeniu wykładniki się dodaje, to przy dzieleniu muszą się odejmować. Ułamek z potęgami po obu stronach kreski skraca się wtedy tyle razy, ile czynników jest w dzielniku.
Wzór przydaje się przy upraszczaniu ułamków algebraicznych i rozwiązywaniu równań wykładniczych. Często pojawia się też przy dzieleniu liczb w notacji naukowej, gdzie potęgi dziesiątki trzeba dzielić ręcznie. Podstawa musi być różna od zera, bo nie wolno dzielić przez zero.
Zapisz iloraz jako ułamek i rozpisz potęgi na czynniki. W licznik ma siedem dwójek, a mianownik trzy. Każda dwójka z mianownika skraca się z jedną z licznika, więc zostają cztery.
Ten sam wzór wynika z mnożenia, bo dzielenie przez potęgę to mnożenie przez potęgę o przeciwnym wykładniku.
Dzięki temu wzór działa także wtedy, gdy jest większe od . Wykładnik wychodzi wtedy ujemny, a potęga o wykładniku ujemnym to odwrotność: .
Uprościmy iloraz . Zawiera liczby i dwie zmienne, więc wzór trzeba użyć osobno dla każdej podstawy. Zakładamy, że i są różne od zera. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym ilorazie potęg.
Ułamek pokazuje, co z czym się skraca. Podziel osobno liczby i każdą zmienną.
Wzór działa tylko dla potęg o tej samej podstawie. W każdej parze są takie same, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.
Nasze równanie:
Odejmujesz wykładniki, a podstawa zostaje:
Rozwiązanie krok po kroku: krok 3
Wzoru nie wolno użyć. Wykładników nie odejmiesz, a podstaw nie podzielisz do jednej:
Więcej: najczęstsze błędy
Sprowadź je do jednej podstawy, a dopiero potem odejmij wykładniki:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5
Liczby przed zmiennymi to zwykły iloraz. Wzór na potęgi do nich nie należy.
Podstawa jest ta sama, więc zostaje . Od wykładnika dzielnej, czyli 6, odejmujesz wykładnik dzielnika, czyli 2.
Tak samo przy : wykładnik dzielnej to 5, dzielnika 2.
Złóż wynik z trzech części: współczynnika i potęg każdej zmiennej.
Odpowiedź: .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Uprość wyrażenie i oblicz jego wartość.
Podstawa jest ta sama, więc odejmij wykładniki.
Policz wartość potęgi.
Sprawdzenie bez wzoru: .
Odpowiedź: .
Uprość wyrażenie i zapisz wynik bez wykładnika ujemnego.
Odejmij wykładnik dzielnika od wykładnika dzielnej.
Wykładnik wyszedł ujemny.
Zapisz potęgę ujemną jako odwrotność.
Widać to na ułamku: pięć iksów z licznika skraca się z pięcioma z mianownika, a w mianowniku zostają jeszcze trzy.
Odpowiedź: , dla .
Uprość wyrażenie .
Wzór działa także dla ujemnego wykładnika.
Odjęcie liczby ujemnej to dodawanie.
Policz wartość.
Sprawdzenie: , a .
Odpowiedź: .
Podziel przez i zapisz wynik w notacji naukowej.
Rozdziel ułamek na liczby i potęgi dziesiątki.
Podziel liczby i odejmij wykładniki.
Wynik jest już w notacji naukowej, bo 4 leży między 1 a 10.
Odpowiedź: , czyli 4000.
Uprość wyrażenie .
Zapisz ósemkę jako potęgę dwójki. Potęgę potęgi liczysz, mnożąc wykładniki.
Podstawy są teraz takie same, więc odejmij wykładniki.
Policz wartość.
Sprawdzenie: .
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgami.
Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.