Przykład 1. Liczby całkowite
Oblicz , i .
-
Zapisz odwrotność potęgi dodatniej.
-
Policz mianownik i zamień na ułamek dziesiętny.
-
Wykładnik daje po prostu odwrotność.
Odpowiedź: .
Ujemny wykładnik nie czyni liczby ujemną. Oznacza odwrotność: to , czyli jedna ósma. Wystarczy zapamiętać jedno przekształcenie, żeby dalej liczyć jak zwykle.
odwrotność
ułamek w potędze ujemnej
potęga zerowa
To potęga, w której wykładnik jest liczbą ujemną, na przykład , albo . Wzór mówi, że taka potęga jest odwrotnością potęgi o wykładniku przeciwnym: .
Dzięki temu te same reguły mnożenia, dzielenia i potęgowania potęg działają dla wszystkich wykładników całkowitych. Ujemne wykładniki pojawiają się też przy zapisie bardzo małych liczb, na przykład .
Weź potęgi dwójki i schodź z wykładnikiem w dół. Każdy krok w prawo zmniejsza wykładnik o 1 i dzieli wynik przez 2. Zero już znasz: . Dalej wzór się nie zmienia.
To samo wynika ze wzoru na dzielenie potęg. Podziel jedynkę, czyli , przez . Wykładniki się odejmują, a wynik to ułamek z jedynką w liczniku.
Uprościmy wyrażenie do postaci bez ujemnych wykładników, dla i . Są w nim dwie ujemne potęgi, każda z inną pułapką: jedna dotyczy tylko zmiennej, druga całego nawiasu. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym takim wyrażeniu.
Ujemny wykładnik oznacza odwrotność, dodatni zostawia potęgę bez zmian. U nas oba wykładniki są ujemne, więc idziemy drugą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.
Potęga zostaje bez zmian:
Więcej: mnożenie potęg
Wynik to 1, jeśli podstawa nie jest zerem:
Więcej: potęga zerowa
Nasze równanie:
Zapisz odwrotność potęgi o wykładniku dodatnim:
Rozwiązanie krok po kroku: krok 2
W składniku ujemny wykładnik stoi tylko przy . Dwójka jest zwykłym mnożnikiem, więc zostaje w liczniku, a trafia do mianownika.
W wykładnik dotyczy całego nawiasu, więc w mianowniku ląduje . Podnieś do kwadratu oba czynniki, razem z liczbą, zgodnie z potęgą iloczynu.
Teraz obie części są ułamkami bez ujemnych wykładników. Pomnóż liczniki przez siebie i mianowniki przez siebie.
W mianowniku uporządkuj czynniki: liczba, potem zmienne.
Odpowiedź: .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz , i .
Zapisz odwrotność potęgi dodatniej.
Policz mianownik i zamień na ułamek dziesiętny.
Wykładnik daje po prostu odwrotność.
Odpowiedź: .
Zapisz jako potęgę z ujemnym wykładnikiem.
Ułamek z jedynką w liczniku zapisz jako potęgę o przeciwnym wykładniku.
Sprawdzenie: , a .
Odpowiedź: .
Uprość wyrażenie .
Podstawy są takie same, więc dodaj wykładniki.
Policz wartość.
Reguły z mnożenia potęg działają dla ujemnych wykładników tak samo jak dla dodatnich.
Odpowiedź: .
Zapisz liczbę w notacji naukowej.
Przesuń przecinek tak, żeby przed nim stała jedna cyfra różna od zera.
Przecinek przesunął się o 5 miejsc w prawo, więc wykładnik to .
Odpowiedź: .
Oblicz .
Odwróć ułamek i zmień znak wykładnika.
Podnieś licznik i mianownik do kwadratu.
To samo wynika z potęgi ilorazu, ale odwracanie ułamka jest krótsze.
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu z ujemnymi wykładnikami.
Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.