Potęga ilorazu

Ułamek podniesiony do potęgi liczysz po kawałku: osobno licznik i osobno mianownik, z tym samym wykładnikiem. Gdy wykładnik jest ujemny, ułamek najpierw się odwraca.

(ab)n=anbn\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}

n<0n < 0 wykładnik ujemny

(ab)−n=(ba)n\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^{-n} = \left(\frac{b}{a}\right)^n

potęga iloczynu

(a⋅b)n=an⋅bn(a \cdot b)^n = a^n \cdot b^n

dzielenie potęg

am:an=am−na^m : a^n = a^{m-n}
aa i bb to liczby rzeczywiste, przy czym b≠0b \neq 0, a nn to wykładnik. Wzór jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest potęga ilorazu?

To ułamek podniesiony do potęgi, na przykład (35)2\left(\frac{3}{5}\right)^2. Zamiast liczyć wartość ułamka i dopiero ją podnosić do kwadratu, podnosisz do kwadratu licznik i mianownik: 3252=925\frac{3^2}{5^2} = \frac{9}{25}.

Wzór działa w obie strony. Rozbija potęgę ułamka na dwie potęgi, a czytany od końca łączy dwie potęgi o tym samym wykładniku w jedną. Mianownik musi być różny od zera, bo przez zero nie dzieli się nawet w potędze.

Skąd się bierze ten wzór?

Potęga to mnożenie przez siebie. (35)3\left(\frac{3}{5}\right)^3 to trzy ułamki 35\frac{3}{5} pomnożone ze sobą. Przy mnożeniu ułamków licznik mnoży się przez licznik, a mianownik przez mianownik.

Dla wykładnika ujemnego dochodzi jedno przekształcenie. Potęga ujemna to odwrotność potęgi dodatniej, a odwrotność ułamka to ułamek odwrócony.

  1. (ab)−n=1(ab)n\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^{-n} = \frac{1}{\left(\frac{a}{b}\right)^n}
  2. =(ba)n\displaystyle = \left(\frac{b}{a}\right)^n

Jak podnosić ułamek do potęgi krok po kroku

Uprościmy wyrażenie (2x23y)−2\left(\frac{2x^2}{3y}\right)^{-2} dla x≠0x \neq 0 i y≠0y \neq 0. Wykładnik jest ujemny, więc oprócz rozdzielenia potęgi trzeba odwrócić ułamek. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdej potędze ułamka.

Zadanie (2x23y)−2\left(\frac{2x^2}{3y}\right)^{-2} (3y2x2)2\left(\frac{3y}{2x^2}\right)^2 9y24x4\frac{9y^2}{4x^4}
  1. Sprawdź znak wykładnika

    Od znaku wykładnika zależy, czy ułamek zostaje, czy się odwraca. U nas n=−2n = -2, więc idziemy drugą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    n>0n > 0 Wykładnik dodatni

    Ułamek zostaje, a wykładnik dostają obie części:

    (35)2=925\displaystyle \left(\frac{3}{5}\right)^2 = \frac{9}{25}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    n<0n < 0 Wykładnik ujemny

    Nasze równanie: n=−2n = -2

    Najpierw odwróć ułamek, a wykładnik zmień na dodatni:

    (ab)−n=(ba)n\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^{-n} = \left(\frac{b}{a}\right)^n

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    n=0n = 0 Wykładnik zero

    Każda liczba różna od zera w potędze zerowej daje 1:

    (ab)0=1\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^0 = 1

    Więcej: przypadki szczególne

  2. Odwróć ułamek i zmień znak wykładnika

    Zamień licznik z mianownikiem, a wykładnik −2-2 na 22. Wartość wyrażenia się nie zmienia.

    1. (2x23y)−2=(3y2x2)2\displaystyle \left(\frac{2x^2}{3y}\right)^{-2} = \left(\frac{3y}{2x^2}\right)^2
  3. Rozdziel wykładnik na licznik i mianownik

    Teraz wykładnik jest dodatni, więc podnosisz do kwadratu cały licznik i cały mianownik, każdy w nawiasie.

    1. (3y2x2)2=(3y)2(2x2)2\displaystyle \left(\frac{3y}{2x^2}\right)^2 = \frac{(3y)^2}{(2x^2)^2}
  4. Podnieś do potęgi każdy czynnik

    W liczniku i mianowniku stoją iloczyny, więc wykładnik dostaje każdy czynnik, razem z liczbami. Tak działa potęga iloczynu, a przy zmiennej, która jest już potęgą, potęgowanie potęgi.

    1. (3y)2=32⋅y2=9y2(3y)^2 = 3^2 \cdot y^2 = 9y^2
    2. (2x2)2=22⋅(x2)2=4x4(2x^2)^2 = 2^2 \cdot (x^2)^2 = 4x^4
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Wstaw policzone potęgi do licznika i mianownika.

    1. (2x23y)−2=9y24x4\displaystyle \left(\frac{2x^2}{3y}\right)^{-2} = \frac{9y^2}{4x^4}

    Odpowiedź: (2x23y)−2=9y24x4\left(\frac{2x^2}{3y}\right)^{-2} = \frac{9y^2}{4x^4}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dwa sposoby

Oblicz (35)2\left(\frac{3}{5}\right)^2 na dwa sposoby.

Przykład 2. Wyrażenie algebraiczne

Uprość wyrażenie (2x3y2)3\left(\frac{2x}{3y^2}\right)^3.

Przykład 3. Ułamek ujemny

Oblicz (−23)4\left(\frac{-2}{3}\right)^4.

Przykład 4. Wykładnik ujemny

Oblicz (25)−3\left(\frac{2}{5}\right)^{-3}.

Przykład 5. Wzór w drugą stronę

Zapisz ułamek 2764\frac{27}{64} jako potęgę ułamka.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgami ułamków.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.

Wykładnik 1 (ab)1=ab\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^1 = \frac{a}{b}
Podniesienie do pierwszej potęgi niczego nie zmienia. Na przykład (35)1=35\left(\frac{3}{5}\right)^1 = \frac{3}{5}.
Wykładnik 0 (ab)0=1\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^0 = 1
Dla a≠0a \neq 0 i b≠0b \neq 0 licznik i mianownik dają po 1, więc wynik to 1. Na przykład (711)0=1\left(\frac{7}{11}\right)^0 = 1.
Licznik równy 1 (1b)n=b−n\displaystyle \left(\frac{1}{b}\right)^n = b^{-n}
Jedynka w każdej potędze zostaje jedynką, więc zostaje 1bn\frac{1}{b^n}. Na przykład (12)3=18=2−3\left(\frac{1}{2}\right)^3 = \frac{1}{8} = 2^{-3}.
Ułamek ujemny (−ab)n=(−1)nanbn\displaystyle \left(-\frac{a}{b}\right)^n = (-1)^n \frac{a^n}{b^n}
Znak wyniku zależy od parzystości wykładnika: dla parzystego jest dodatni, dla nieparzystego ujemny. Na przykład (−12)3=−18\left(-\frac{1}{2}\right)^3 = -\frac{1}{8}.

Gdzie jeszcze przydaje się potęga ilorazu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.