Potęga iloczynu

Iloczyn podniesiony do potęgi możesz rozbić na czynniki: każdy z nich dostaje ten sam wykładnik. Wzór (a⋅b)n=an⋅bn(a \cdot b)^n = a^n \cdot b^n działa w obie strony i pozwala unikać mnożenia dużych liczb przed potęgowaniem.

(a⋅b)n=an⋅bn(a \cdot b)^n = a^n \cdot b^n

potęga ilorazu

(ab)n=anbn\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}

potęgowanie potęgi

(am)n=am⋅n(a^m)^n = a^{m \cdot n}

suma się nie rozdziela

(a+b)n≠an+bn(a + b)^n \neq a^n + b^n
aa i bb to dowolne liczby rzeczywiste albo wyrażenia, a nn to wykładnik. Wzór jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest potęga iloczynu?

To iloczyn dwóch lub więcej czynników w nawiasie, podniesiony do potęgi, na przykład (2⋅5)3(2 \cdot 5)^3. Zamiast najpierw mnożyć, możesz podnieść do potęgi każdy czynnik osobno i dopiero potem je pomnożyć: 23⋅532^3 \cdot 5^3. Wynik jest ten sam.

Przydaje się, gdy czynniki łatwo podnieść do potęgi osobno, a ich iloczyn jest niewygodny. Wzór czytany od końca łączy z kolei potęgi o tym samym wykładniku w jedną potęgę, na przykład 26⋅56=1062^6 \cdot 5^6 = 10^6. Działa dla dowolnej liczby czynników.

Skąd się bierze ten wzór?

Potęga to mnożenie przez siebie. (2⋅5)3(2 \cdot 5)^3 to trzy iloczyny 2⋅52 \cdot 5 pomnożone ze sobą. Ułóż je w rzędy.

Ogólnie masz nn kopii iloczynu a⋅ba \cdot b. Po zgrupowaniu zostaje nn czynników aa i nn czynników bb.

  1. (a⋅b)n=(a⋅b)⋅…⋅(a⋅b)(n razy)(a \cdot b)^n = (a \cdot b) \cdot \ldots \cdot (a \cdot b) \quad (n \text{ razy})
  2. =(a⋅…⋅a)⋅(b⋅…⋅b)=an⋅bn= (a \cdot \ldots \cdot a) \cdot (b \cdot \ldots \cdot b) = a^n \cdot b^n

Dla sumy ten sposób zawodzi, bo nawiasów (a+b)(a + b) nie da się rozdzielić przemiennością mnożenia. Suma podniesiona do kwadratu ma jeszcze środkowy składnik, jak w kwadracie sumy.

Jak podnosić iloczyn do potęgi krok po kroku

Uprościmy wyrażenie (−2x3y)3(-2x^3 y)^3. Współczynnik jest ujemny, a wykładnik nieparzysty, więc trzeba uważać na znak. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdej potędze iloczynu.

Zadanie (−2x3y)3(-2x^3 y)^3 −8-8 −8x9-8x^9 −8x9y3-8x^9y^3
  1. Sprawdź, co stoi w nawiasie

    Wzór rozdziela wykładnik tylko na czynniki iloczynu. Przy mnożeniu nawias z iloczynem możesz rozbić, a przy dodawaniu nie. U nas w nawiasie jest iloczyn liczby i dwóch zmiennych, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    (a⋅b)n(a \cdot b)^n Iloczyn w nawiasie

    Nasze równanie: (−2x3y)3(-2x^3 y)^3

    Wykładnik dostaje każdy czynnik:

    (ab)n=anbn(ab)^n = a^n b^n

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    (ab)n\left(\frac{a}{b}\right)^n Iloraz w nawiasie

    Ułamek rozdziela się tak samo:

    (ab)n=anbn\displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}

    Dalej: potęga ilorazu

    (a+b)n(a + b)^n Suma w nawiasie

    Wzoru nie wolno użyć. Wynik ma więcej składników:

    (a+b)2=a2+2ab+b2(a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2

    Dalej: kwadrat sumy

  2. Podnieś do potęgi współczynnik

    Wykładnik 3 dostaje też liczba z minusem, więc podnosisz do potęgi całą liczbę −2-2 w nawiasie. Trzy minusy dają minus.

    1. (−2x3y)3=(−2)3⋅(x3)3⋅y3(-2x^3 y)^3 = (-2)^3 \cdot (x^3)^3 \cdot y^3
    2. (−2)3=−8(-2)^3 = -8
  3. Podnieś do potęgi czynnik z x

    Czynnik x3x^3 jest już potęgą, więc mnożysz wykładniki: wewnętrzny 3 i zewnętrzny 3. Szczegóły tego wzoru opisuje strona o potęgowaniu potęgi.

    1. (x3)3=x3⋅3(x^3)^3 = x^{3 \cdot 3}
    2. (x3)3=x9(x^3)^3 = x^9
  4. Podnieś do potęgi czynnik z y

    Zmienna yy bez zapisanego wykładnika ma wykładnik 1, więc po podniesieniu do potęgi 3 zostaje y3y^3.

    1. y3=(y1)3=y1⋅3y^3 = (y^1)^3 = y^{1 \cdot 3}
    2. y3y^3
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Złóż wynik z trzech części: współczynnika i potęg obu zmiennych.

    1. (−2x3y)3=−8x9y3(-2x^3 y)^3 = -8x^9 y^3

    Odpowiedź: (−2x3y)3=−8x9y3(-2x^3 y)^3 = -8x^9 y^3.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dwa sposoby

Oblicz (2⋅5)3(2 \cdot 5)^3 na dwa sposoby.

Przykład 2. Wzór w drugą stronę

Oblicz 26⋅562^6 \cdot 5^6.

Przykład 3. Parzysty wykładnik i znak

Oblicz ((−2)⋅3)4\bigl((-2) \cdot 3\bigr)^4.

Przykład 4. Rozkład na czynniki pierwsze

Oblicz 12312^3 z użyciem rozkładu liczby 12.

Przykład 5. Pierwiastek w nawiasie

Oblicz (23)2(2\sqrt{3})^2.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgami.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.

Więcej niż dwa czynniki (abc)n=anbncn\displaystyle (abc)^n = a^n b^n c^n
Wykładnik dostaje każdy czynnik, bez względu na ich liczbę. Na przykład (2⋅3⋅5)2=4⋅9⋅25=900(2 \cdot 3 \cdot 5)^2 = 4 \cdot 9 \cdot 25 = 900.
Minus w nawiasie i przed nawiasem (−a)n=(−1)nan\displaystyle (-a)^n = (-1)^n a^n
To wzór na potęgę iloczynu z czynnikiem −1-1. Dla parzystego nn wychodzi dodatnie ana^n, dla nieparzystego ujemne. Na przykład (−2)4=16(-2)^4 = 16, ale −24=−16-2^4 = -16, bo tam minus stoi przed całą potęgą.
Wykładnik 0 (ab)0=1\displaystyle (ab)^0 = 1
Dla a≠0a \neq 0 i b≠0b \neq 0 każdy czynnik daje 1, więc iloczyn też. Na przykład (7⋅11)0=1(7 \cdot 11)^0 = 1.
Wykładnik ujemny (ab)−n=1anbn\displaystyle (ab)^{-n} = \frac{1}{a^n b^n}
Wzór działa też dla ujemnych wykładników, jeśli aa i bb nie są zerem. Na przykład (2⋅5)−2=1100(2 \cdot 5)^{-2} = \frac{1}{100}.

Gdzie jeszcze przydaje się potęga iloczynu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.