Pierwiastek z ilorazu

Pierwiastek z ułamka to pierwiastek z licznika podzielony przez pierwiastek z mianownika. Wzór działa w obie strony: możesz rozbić jeden pierwiastek na dwa albo połączyć dwa w jeden, zależnie od tego, co uprości zadanie.

ab=ab\displaystyle \sqrt{\frac{a}{b}} = \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}

w drugą stronę

ab=ab\displaystyle \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}

pierwiastek n-tego stopnia

abn=anbn\displaystyle \sqrt[n]{\frac{a}{b}} = \frac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}}

różnica się nie rozdziela

a−b≠a−b\sqrt{a - b} \neq \sqrt{a} - \sqrt{b}
a≥0a \geq 0 i b>0b > 0, bo przez zero nie dzielimy. Wzór jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest pierwiastek z ilorazu?

To pierwiastek, pod którym stoi ułamek, na przykład 254\sqrt{\dfrac{25}{4}}. Zamiast liczyć wartość ułamka, możesz wyciągnąć pierwiastek z licznika i z mianownika: 254=52\dfrac{\sqrt{25}}{\sqrt{4}} = \dfrac{5}{2}.

Wzór przydaje się przy upraszczaniu wyrażeń z pierwiastkami i przy usuwaniu niewymierności z mianownika. Czytany od końca łączy dwa pierwiastki w jeden, na przykład 722=36=6\dfrac{\sqrt{72}}{\sqrt{2}} = \sqrt{36} = 6. Pod pierwiastkiem licznik musi być nieujemny, a mianownik dodatni.

Skąd się bierze ten wzór?

Pierwiastek kwadratowy to potęga o wykładniku 1/21/2. Reguła z potęgi ilorazu rozdziela wykładnik na licznik i mianownik.

  1. ab=(ab)1/2\displaystyle \sqrt{\frac{a}{b}} = \left(\frac{a}{b}\right)^{1/2}
  2. =a1/2b1/2\displaystyle = \frac{a^{1/2}}{b^{1/2}}
  3. =ab\displaystyle = \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}

Wynik nie zależy od kolejności. Możesz najpierw podzielić i wziąć pierwiastek z wyniku albo najpierw wziąć pierwiastki i dopiero podzielić. Zobacz to na 364\sqrt{\frac{36}{4}}.

Jak liczyć pierwiastek z ułamka krok po kroku

Uprościmy 32x49y2\sqrt{\dfrac{32x^4}{9y^2}} dla x≥0x \geq 0 i y>0y > 0. W liczniku jest liczba, której pierwiastek nie jest całkowity, a w mianowniku zmienna. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym takim pierwiastku.

Zadanie 32x49y2\sqrt{\dfrac{32x^4}{9y^2}} 4x224x^2\sqrt{2} 3y3y 4x223y\frac{4x^2\sqrt{2}}{3y}
  1. Sprawdź licznik i mianownik

    Wzór wymaga licznika nieujemnego i mianownika dodatniego. U nas 32x4≥032x^4 \geq 0 oraz 9y2>09y^2 > 0, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    a≥0, b>0a \geq 0,\ b > 0 Licznik nieujemny, mianownik dodatni

    Nasze równanie: 32x49y2\sqrt{\dfrac{32x^4}{9y^2}}

    Rozdziel pierwiastek na dwa:

    ab=ab\displaystyle \sqrt{\frac{a}{b}} = \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    b=0b = 0 Mianownik równy zero

    Ułamek nie istnieje, więc nie ma czego pierwiastkować:

    40 nie istnieje\sqrt{\frac{4}{0}} \text{ nie istnieje}

    Więcej: przypadki szczególne

    a−b\sqrt{a - b} Różnica pod pierwiastkiem

    Wzoru nie wolno użyć. Najpierw policz różnicę:

    25−9=16=4\sqrt{25 - 9} = \sqrt{16} = 4

    Błąd opisany w kroku 1 poniżej

  2. Rozdziel pierwiastek na licznik i mianownik

    Pierwiastek z ułamka zamień na ułamek z dwoma pierwiastkami, a każdy z nich obejmuje całą swoją część.

    1. 32x49y2=32x49y2\displaystyle \sqrt{\frac{32x^4}{9y^2}} = \frac{\sqrt{32x^4}}{\sqrt{9y^2}}
  3. Uprość pierwiastek z licznika

    Rozdziel go na czynniki zgodnie z pierwiastkiem z iloczynu. Największy pełny kwadrat dzielący 32 to 16, a x4x^4 jest kwadratem x2x^2.

    1. 32x4=16⋅2⋅x4\sqrt{32x^4} = \sqrt{16} \cdot \sqrt{2} \cdot \sqrt{x^4}
    2. 32x4=4x22\sqrt{32x^4} = 4x^2\sqrt{2}
  4. Uprość pierwiastek z mianownika

    W mianowniku 9=329 = 3^2, a y2=∣y∣\sqrt{y^2} = |y|. Z założenia y>0y > 0, więc wartość bezwzględna znika.

    1. 9y2=9⋅y2\sqrt{9y^2} = \sqrt{9} \cdot \sqrt{y^2}
    2. 9y2=3y\sqrt{9y^2} = 3y
  5. Złóż wynik i sprawdź go

    Wstaw uproszczony licznik i mianownik do ułamka.

    1. 32x49y2=4x223y\displaystyle \sqrt{\frac{32x^4}{9y^2}} = \frac{4x^2\sqrt{2}}{3y}

    Odpowiedź: 4x223y\dfrac{4x^2\sqrt{2}}{3y}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dwa pełne kwadraty

Oblicz 254\sqrt{\dfrac{25}{4}}.

Przykład 2. Łączenie pierwiastków

Oblicz 72:2\sqrt{72} : \sqrt{2}.

Przykład 3. Wynik z pierwiastkiem w liczniku

Uprość 23\sqrt{\dfrac{2}{3}}.

Przykład 4. Zmienne w ułamku

Uprość 16x425y2\sqrt{\dfrac{16x^4}{25y^2}} dla x≥0x \geq 0 i y>0y > 0.

Przykład 5. Dwa pierwiastki z ułamków

Oblicz 502+328\sqrt{\dfrac{50}{2}} + \sqrt{\dfrac{32}{8}}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z pierwiastkami z ułamków.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.

Mianownik równy 1 a1=a\displaystyle \sqrt{\frac{a}{1}} = \sqrt{a}
Mianownik nic nie zmienia. Na przykład 91=3\sqrt{\frac{9}{1}} = 3.
Licznik równy 0 0b=0\displaystyle \sqrt{\frac{0}{b}} = 0
Dla b>0b > 0 wynik to 0. Na przykład 025=0\sqrt{\frac{0}{25}} = 0.
Licznik i mianownik są pełnymi kwadratami a2b2=ab\displaystyle \sqrt{\frac{a^2}{b^2}} = \frac{a}{b}
Dla a≥0a \geq 0 i b>0b > 0 pierwiastki znikają. Na przykład 4916=74\sqrt{\frac{49}{16}} = \frac{7}{4}.
Odwrotność pierwiastka 1a=1a\displaystyle \frac{1}{\sqrt{a}} = \sqrt{\frac{1}{a}}
Dla a>0a > 0 obie postacie są równe. Na przykład 14=14=12\frac{1}{\sqrt{4}} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}.

Gdzie jeszcze przydaje się pierwiastek z ilorazu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.