Pierwiastek z iloczynu

Pierwiastek z iloczynu to iloczyn pierwiastków. Dzięki temu pełne kwadraty wychodzą spod pierwiastka, a dwa pierwiastki łączą się w jeden. Wzór działa w obie strony, ale tylko dla mnożenia, a nie dla dodawania.

a⋅b=a⋅b\sqrt{a \cdot b} = \sqrt{a} \cdot \sqrt{b}

w drugą stronę

a⋅b=a⋅b\sqrt{a} \cdot \sqrt{b} = \sqrt{a \cdot b}

pierwiastek n-tego stopnia

a⋅bn=an⋅bn\sqrt[n]{a \cdot b} = \sqrt[n]{a} \cdot \sqrt[n]{b}

suma się nie rozdziela

a+b≠a+b\sqrt{a + b} \neq \sqrt{a} + \sqrt{b}
a≥0a \geq 0 i b≥0b \geq 0. Wzór jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest pierwiastek z iloczynu?

To pierwiastek, pod którym stoi iloczyn, na przykład 4⋅9\sqrt{4 \cdot 9}. Zamiast liczyć iloczyn, możesz wyciągnąć pierwiastek z każdego czynnika: 4⋅9=2⋅3=6\sqrt{4} \cdot \sqrt{9} = 2 \cdot 3 = 6.

Najczęściej używasz wzoru, żeby wyciągnąć pełny kwadrat spod pierwiastka: 50=25⋅2=52\sqrt{50} = \sqrt{25 \cdot 2} = 5\sqrt{2}. Czytany od końca łączy dwa pierwiastki w jeden, na przykład 3⋅12=36=6\sqrt{3} \cdot \sqrt{12} = \sqrt{36} = 6. Obie liczby pod pierwiastkiem muszą być nieujemne.

Skąd się bierze ten wzór?

Pierwiastek kwadratowy to potęga o wykładniku 1/21/2. Reguła z potęgi iloczynu rozdziela wykładnik na każdy czynnik.

  1. a⋅b=(a⋅b)1/2\sqrt{a \cdot b} = (a \cdot b)^{1/2}
  2. =a1/2⋅b1/2= a^{1/2} \cdot b^{1/2}
  3. =a⋅b= \sqrt{a} \cdot \sqrt{b}

Widać to też na kratkach. Przekrzywiony kwadrat o polu 50 składa się z 25 małych kwadratów o polu 2. Bok każdego z nich to 2\sqrt{2}, a bok dużego to pięć takich odcinków.

Jak wyciągać czynniki spod pierwiastka krok po kroku

Uprościmy 72x2\sqrt{72x^2} dla x≥0x \geq 0. Pod pierwiastkiem jest liczba i zmienna, więc trzeba wyciągnąć pełny kwadrat z jednej i drugiej. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym takim pierwiastku.

Zadanie 72x2\sqrt{72x^2} 36⋅2⋅x2\sqrt{36 \cdot 2 \cdot x^2} 6⋅2⋅x6 \cdot \sqrt{2} \cdot x 6x26x\sqrt{2}
  1. Sprawdź, co stoi pod pierwiastkiem

    Wzór wymaga iloczynu i czynników nieujemnych. U nas pod pierwiastkiem jest 72⋅x272 \cdot x^2 z założeniem x≥0x \geq 0, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    a⋅b\sqrt{a \cdot b} Iloczyn, a i b nieujemne

    Nasze równanie: 72⋅x2\sqrt{72 \cdot x^2}

    Rozdziel pierwiastek na czynniki:

    a⋅b=a⋅b\sqrt{a \cdot b} = \sqrt{a} \cdot \sqrt{b}

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    a+b\sqrt{a + b} Suma pod pierwiastkiem

    Wzoru nie wolno użyć. Najpierw policz sumę:

    9+16=25=5\sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5

    Błąd opisany w kroku 1 poniżej

    a<0a < 0 Czynnik ujemny

    Pierwiastek z liczby ujemnej nie istnieje w liczbach rzeczywistych:

    −4 nie istnieje\sqrt{-4} \text{ nie istnieje}

    Więcej: przypadki szczególne

  2. Znajdź największy pełny kwadrat

    Szukamy największego pełnego kwadratu, który dzieli 72. Kandydaci to 4, 9, 36. Największy to 36, bo 72=36⋅272 = 36 \cdot 2. Zmienna x2x^2 już jest kwadratem.

    1. 72=36⋅272 = 36 \cdot 2
  3. Rozdziel pierwiastek na czynniki

    Zapisz liczbę pod pierwiastkiem jako iloczyn trzech części i rozdziel wzorem.

    1. 72x2=36⋅2⋅x2\sqrt{72x^2} = \sqrt{36 \cdot 2 \cdot x^2}
    2. =36⋅2⋅x2= \sqrt{36} \cdot \sqrt{2} \cdot \sqrt{x^2}
  4. Wyciągnij pierwiastki z pełnych kwadratów

    Pierwiastek z 36 to 6. Pierwiastek z x2x^2 to ∣x∣|x|, a przy x≥0x \geq 0 po prostu xx. Dwójka zostaje pod pierwiastkiem.

    1. 36=6,x2=x\sqrt{36} = 6, \quad \sqrt{x^2} = x
    2. 72x2=6⋅2⋅x\sqrt{72x^2} = 6 \cdot \sqrt{2} \cdot x
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Czynniki ułóż zwyczajowo: liczba, zmienna, pierwiastek.

    1. 72x2=6x2\sqrt{72x^2} = 6x\sqrt{2}

    Odpowiedź: 72x2=6x2\sqrt{72x^2} = 6x\sqrt{2}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dwa pełne kwadraty

Oblicz 4⋅9\sqrt{4 \cdot 9}.

Przykład 2. Łączenie pierwiastków

Oblicz 3⋅12\sqrt{3} \cdot \sqrt{12}.

Przykład 3. Dwa sposoby

Oblicz 8⋅18\sqrt{8} \cdot \sqrt{18} na dwa sposoby.

Przykład 4. Zmienne pod pierwiastkiem

Uprość 16x2y4\sqrt{16x^2y^4} dla x≥0x \geq 0 i y≥0y \geq 0.

Przykład 5. Czynnik przed pierwiastek

Uprość 45\sqrt{45}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z pierwiastkami.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.

Czynnik będący kwadratem a2⋅b=ab,a≥0\displaystyle \sqrt{a^2 \cdot b} = a\sqrt{b}, \quad a \geq 0
Pełny kwadrat wychodzi spod pierwiastka. Na przykład 9x=3x\sqrt{9x} = 3\sqrt{x}.
Pierwiastek razy ten sam pierwiastek a⋅a=a\displaystyle \sqrt{a} \cdot \sqrt{a} = a
Dla a≥0a \geq 0 iloczyn jest równy liczbie pod pierwiastkiem. Na przykład 5⋅5=5\sqrt{5} \cdot \sqrt{5} = 5.
Więcej niż dwa czynniki abc=a⋅b⋅c\displaystyle \sqrt{abc} = \sqrt{a} \cdot \sqrt{b} \cdot \sqrt{c}
Wzór rozciąga się na dowolną liczbę czynników. Na przykład 4⋅9⋅25=2⋅3⋅5=30\sqrt{4 \cdot 9 \cdot 25} = 2 \cdot 3 \cdot 5 = 30.
Liczba i jej odwrotność a⋅1a=1\displaystyle \sqrt{a} \cdot \sqrt{\tfrac{1}{a}} = 1
Dla a>0a > 0 iloczyn jest równy jeden, bo pod jednym pierwiastkiem wychodzi a⋅1a=1a \cdot \tfrac{1}{a} = 1. Na przykład 7⋅17=1\sqrt{7} \cdot \sqrt{\tfrac{1}{7}} = 1.

Gdzie jeszcze przydaje się pierwiastek z iloczynu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.