Przykład 1. Funkcja kwadratowa
Znajdź ekstremum funkcji .
-
Policz pochodną i przyrównaj ją do zera.
-
Pochodna zmienia znak z minusa na plus, więc to minimum.
-
Policz wartość. To wierzchołek paraboli.
Odpowiedź: minimum lokalne .
Jeśli funkcja ma w punkcie maksimum albo minimum i ma tam pochodną, to ta pochodna jest równa zeru. Dlatego ekstremów szukasz wśród miejsc zerowych pochodnej.
maksimum
minimum
zero bez ekstremum
Pochodna to nachylenie stycznej. Przed maksimum funkcja rośnie, więc styczna idzie w górę, a za nim maleje, więc styczna idzie w dół. Na samym szczycie styczna jest pozioma, czyli jej nachylenie wynosi zero. W minimum jest odwrotnie.
Twierdzenie działa tylko w jedną stronę. Ekstremum daje zero pochodnej, ale zero pochodnej nie zawsze daje ekstremum. Punkt, w którym , nazywa się punktem stacjonarnym i trzeba go jeszcze sprawdzić.
Znajdziemy ekstrema lokalne funkcji i ich wartości.
Różniczkuj wyraz po wyrazie, korzystając z pochodnej potęgi. Wyraz wolny daje zero.
Przyrównaj pochodną do zera. Po podzieleniu przez 3 zostaje trójmian kwadratowy.
Punkty 1 i 3 dzielą oś na trzy przedziały. W każdym wybierz dowolną liczbę i sprawdź znak pochodnej.
Nasz punkt:
Funkcja rośnie, a potem maleje.
Funkcja maleje, a potem rośnie. Tak jest w .
Więcej: warunek dostateczny na minimum
Funkcja tylko na chwilę się spłaszcza i dalej rośnie albo maleje.
Więcej: przykład 3
Wstaw punkty do funkcji, a nie do pochodnej. Wartość funkcji to wysokość szczytu i dołka.
Odpowiedź: maksimum lokalne , minimum lokalne .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Znajdź ekstremum funkcji .
Policz pochodną i przyrównaj ją do zera.
Pochodna zmienia znak z minusa na plus, więc to minimum.
Policz wartość. To wierzchołek paraboli.
Odpowiedź: minimum lokalne .
Wyznacz ekstrema lokalne funkcji .
Przyrównaj pochodną do zera.
Odczytaj punkty stacjonarne.
Sprawdź znak w trzech przedziałach: plus, minus, plus.
Policz wartości.
Odpowiedź: maksimum , minimum .
Zbadaj, czy funkcja ma ekstremum lokalne.
Jedyny punkt stacjonarny to zero.
Pochodna nie zmienia znaku, więc funkcja rośnie po obu stronach.
Odpowiedź: funkcja nie ma ekstremów, choć .
Wyznacz ekstrema lokalne funkcji na przedziale .
Przyrównaj pochodną do zera.
W przedziale są dwa takie punkty.
Sprawdź znak cosinusa po obu stronach: plus, minus, plus. W jest maksimum, w minimum.
Odpowiedź: maksimum , minimum .
Wyznacz ekstrema lokalne funkcji .
Policz pochodną i rozłóż ją na czynniki.
Odczytaj miejsca zerowe.
Sprawdź znak w przedziałach po lewej stronie zera.
I po prawej. Znak zmienia się w każdym punkcie: minimum, maksimum, minimum.
Policz wartości.
Odpowiedź: minima , maksimum .
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym szukasz ekstremów funkcji.
W tych sytuacjach sam warunek nie wystarcza albo nie da się go użyć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.