Warunek dostateczny na minimum

Gdy w punkcie stacjonarnym druga pochodna jest dodatnia, funkcja ma tam minimum lokalne. Wystarczy jedno podstawienie zamiast badania znaku pochodnej po obu stronach.

f′(x0)=0   i   f′′(x0)>0f'(x_0) = 0 \;\text{ i }\; f''(x_0) \gt 0

na przykład

(x2)′=0 w 0,  (x2)′′=2(x^2)' = 0 \text{ w } 0, \; (x^2)'' = 2

maksimum

f′(x0)=0,  f′′(x0)<0f'(x_0) = 0, \; f''(x_0) \lt 0

test nie rozstrzyga

f′′(x0)=0f''(x_0) = 0
ff ma pierwszą i drugą pochodną w otoczeniu punktu x0x_0. Gdy oba warunki są spełnione, w x0x_0 jest minimum lokalne.

Dlaczego dodatnia druga pochodna daje minimum?

Druga pochodna to pochodna pierwszej pochodnej. Gdy f′′(x0)>0f''(x_0) \gt 0, pierwsza pochodna rośnie w otoczeniu x0x_0. W samym x0x_0 jest zerem, więc przed tym punktem jest ujemna, a za nim dodatnia. Funkcja najpierw maleje, potem rośnie, czyli ma dołek.

Blisko punktu stacjonarnego wykres przypomina parabolę o ramionach skierowanych w górę:

  1. f(x)≈f(x0)+f′′(x0)2(x−x0)2\displaystyle f(x) \approx f(x_0) + \frac{f''(x_0)}{2} (x - x_0)^2
Funkcja f(x)=x3−3xf(x) = x^3 - 3x ma w x0=1x_0 = 1 pochodne f′(1)=0f'(1) = 0 i f′′(1)=6f''(1) = 6. Przerywana parabola y=3(x−1)2−2y = 3(x - 1)^2 - 2 przylega do wykresu w minimum.

Jak sprawdzić minimum drugą pochodną

Znajdziemy minimum lokalne funkcji f(x)=x3−12x+1f(x) = x^3 - 12x + 1 i potwierdzimy je testem drugiej pochodnej.

Funkcja f(x)=x3−12x+1f(x) = x^3 - 12x + 1 f′′(x)=6xf''(x) = 6x x=−2,  x=2x = -2,\; x = 2 f′′(2)=12>0f''(2) = 12 \gt 0
  1. Policz pierwszą i drugą pochodną

    Drugą pochodną dostajesz, różniczkując pierwszą jeszcze raz.

    1. f′(x)=3x2−12f'(x) = 3x^2 - 12
    2. f′′(x)=6xf''(x) = 6x
  2. Znajdź punkty stacjonarne

    Przyrównaj pierwszą pochodną do zera. Test drugiej pochodnej stosujesz tylko w tych punktach.

    1. 3x2−12=0  ⟺  x2=43x^2 - 12 = 0 \iff x^2 = 4
    2. x=−2   lub   x=2x = -2 \;\text{ lub }\; x = 2
  3. Sprawdź znak drugiej pochodnej

    Wstaw każdy punkt stacjonarny do drugiej pochodnej. Dodatni wynik oznacza minimum.

    1. f′′(2)=12>0f''(2) = 12 \gt 0
    2. f′′(−2)=−12<0f''(-2) = -12 \lt 0

    f′′(x0)>0f''(x_0) \gt 0 Druga pochodna dodatnia

    Nasz punkt: x0=2x_0 = 2

    minimum lokalne\text{minimum lokalne}

    Wykres ma w tym punkcie dołek.

    f′′(x0)<0f''(x_0) \lt 0 Druga pochodna ujemna

    maksimum lokalne\text{maksimum lokalne}

    Tak jest w x=−2x = -2. To nie jest minimum.

    Więcej: warunek dostateczny na maksimum

    f′′(x0)=0f''(x_0) = 0 Druga pochodna równa zeru

    test nie rozstrzyga\text{test nie rozstrzyga}

    Wróć do znaku pierwszej pochodnej.

    Więcej: przykład 5

  4. Policz wartość minimum

    Wstaw punkt minimum do funkcji.

    1. f(2)=8−24+1=−15f(2) = 8 - 24 + 1 = -15
    Wykres f(x)=x3−12x+1f(x) = x^3 - 12x + 1 z poziomą styczną y=−15y = -15 w minimum. W x=−2x = -2 funkcja ma maksimum.

    Odpowiedź: minimum lokalne f(2)=−15f(2) = -15.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Funkcja kwadratowa

Wykaż testem drugiej pochodnej, że f(x)=x2−6x+5f(x) = x^2 - 6x + 5 ma minimum, i podaj jego wartość.

Przykład 2. Pudełko o najmniejszym polu

Pole powierzchni pudełka bez wieczka o kwadratowym dnie o boku aa i objętości 32 wynosi S(a)=a2+128aS(a) = a^2 + \tfrac{128}{a} dla a>0a \gt 0. Znajdź najmniejsze pole.

Przykład 3. Funkcja wykładnicza

Znajdź minimum funkcji f(x)=ex−xf(x) = e^x - x.

Przykład 4. Funkcja z cosinusem

Znajdź minimum lokalne funkcji f(x)=2cos⁡x+xf(x) = 2\cos x + x na przedziale (0; 2π)(0;\, 2\pi).

Przykład 5. Gdy test nie rozstrzyga

Zbadaj, czy funkcja f(x)=x4f(x) = x^4 ma minimum w zerze.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym sprawdzasz minimum drugą pochodną.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach test drugiej pochodnej wymaga uwagi.

Test nierozstrzygający f′(x0)=f′′(x0)=0\displaystyle f'(x_0) = f''(x_0) = 0
Funkcja x4x^4 ma w zerze minimum, −x4-x^4 maksimum, a x3x^3 nie ma ekstremum, choć wszystkie trzy spełniają ten warunek.
Funkcja wypukła na całej dziedzinie f′′(x)>0 dla kaz˙dego x\displaystyle f''(x) \gt 0 \text{ dla każdego } x
Wtedy punkt stacjonarny jest minimum globalnym, a nie tylko lokalnym. Tak jest w przykładzie 3, bo ex>0e^x \gt 0.
Kilka punktów stacjonarnych f(x)=x4−8x2\displaystyle f(x) = x^4 - 8x^2
Test stosujesz w każdym punkcie osobno. Tu f′′(x)=12x2−16f''(x) = 12x^2 - 16, więc x=±2x = \pm 2 to minima, a x=0x = 0 maksimum.
Najmniejsza wartość na przedziale x∈[a; b]\displaystyle x \in [a;\, b]
Minimum lokalne nie musi być najmniejszą wartością na przedziale. Porównaj je jeszcze z wartościami na końcach przedziału.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.