Przykład 1. Potęga ze współczynnikiem
Oblicz pochodną funkcji i jej wartość w punkcie .
-
Współczynnik 3 zostaje, a do zastosuj wzór.
-
Wstaw . Czwarta potęga liczby ujemnej jest dodatnia.
Odpowiedź: , a .
Wykładnik schodzi przed , a nowy wykładnik jest o jeden mniejszy. Ten sam wzór liczy pochodne wielomianów, pierwiastków i ułamków, jeśli najpierw zapiszesz je jako potęgi.
wykładnik naturalny
wykładnik ujemny
wykładnik ułamkowy
Najłatwiej zobaczyć to na kwadracie. Pole kwadratu o boku to . Gdy bok urośnie o małe , pole powiększy się o dwa paski i mały róg w narożniku.
Pochodna to przyrost podzielony przez , gdy dąży do zera. Z dwóch pasków zostaje :
Przy sześcianie o krawędzi nowe są trzy płyty o objętości , więc . Dla dowolnego naturalnego rozwinięcie zaczyna się od , a pozostałe wyrazy mają lub wyższą potęgę i po podzieleniu przez znikają w granicy. Stąd wykładnik przed . Ten sam wzór działa dla wykładników ujemnych i ułamkowych, choć dowód jest wtedy trochę dłuższy.
Policzymy pochodną funkcji , a potem jej wartość w punkcie . Pierwiastka nie da się zróżniczkować wzorem od razu, więc najpierw trzeba go zapisać jako potęgę.
Składnik już jest potęgą. Pierwiastek kwadratowy to potęga o wykładniku , więc . Liczba 4 przed pierwiastkiem zostaje jako współczynnik.
Nic nie przepisujesz, od razu stosujesz wzór. Tak liczysz składnik .
Zobacz przykład 1
Potęga z mianownika przechodzi do licznika ze znakiem minus.
Zobacz przykład 2
Nasz składnik:
Stopień pierwiastka idzie do mianownika wykładnika, potęga pod pierwiastkiem do licznika.
Przy dwójka schodzi przed , a wykładnik spada do 1. Przy przed schodzi , a nowy wykładnik to .
Współczynnik 4 wychodzi przed pochodną, więc mnożysz go przez . Potęgę z ujemnym wykładnikiem zapisz jako ułamek, a z powrotem jako pierwiastek.
Funkcja jest określona dla , ale pochodna tylko dla , bo w mianowniku stoi .
Wstaw do wzoru pochodnej. Wynik to współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu w tym punkcie.
Styczna w punkcie jest więc pozioma. Dla mniejszych pochodna jest ujemna, dla większych dodatnia, więc w tym punkcie funkcja ma minimum.
Odpowiedź: dla , a .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz pochodną funkcji i jej wartość w punkcie .
Współczynnik 3 zostaje, a do zastosuj wzór.
Wstaw . Czwarta potęga liczby ujemnej jest dodatnia.
Odpowiedź: , a .
Oblicz pochodną funkcji .
Przenieś potęgę do licznika ze znakiem minus.
Zastosuj wzór. Uważaj na odejmowanie: .
Wróć do zapisu z ułamkiem.
Odpowiedź: dla .
Oblicz pochodną funkcji .
Potęga pod pierwiastkiem idzie do licznika wykładnika, stopień pierwiastka do mianownika.
Zastosuj wzór: .
Zapisz ujemny wykładnik jako ułamek, a jako pierwiastek.
Odpowiedź: dla .
Oblicz pochodną funkcji .
Podziel każdy składnik licznika przez . Zostają dwie potęgi.
Policz pochodną każdej potęgi osobno.
Zapisz ujemną potęgę jako ułamek.
Pochodną ilorazu dałoby się tu policzyć osobnym wzorem, ale po rozdzieleniu ułamka rachunek jest krótszy.
Odpowiedź: dla .
Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie o odciętej .
Policz współrzędną punktu styczności.
Pochodna w punkcie to współczynnik kierunkowy stycznej.
Wstaw punkt i współczynnik 12 do równania prostej.
Uprość równanie.
Odpowiedź: styczna ma równanie .
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz pochodną potęgi.
Kilka wykładników pojawia się w zadaniach tak często, że warto znać ich pochodne na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.