Przykład 1. Pochodna tangensa
Oblicz pochodną funkcji .
-
Wstaw do wzoru. Pochodna cosinusa jest ujemna, więc weź ją w nawias.
-
Użyj jedynki trygonometrycznej.
Odpowiedź: .
Pochodna ułamka to pochodna licznika razy mianownik minus licznik razy pochodna mianownika, a całość dzielisz przez kwadrat mianownika. Kolejność w liczniku ma znaczenie, bo jest tam odejmowanie.
na przykład
stała w liczniku
stała w mianowniku
Iloraz to wysokość prostokąta o polu i podstawie . Gdy rośnie o mały krok , pole rośnie o , a podstawa o . Wysokość musi się wtedy zmienić o , tak żeby nowy prostokąt miał nowe pole.
Podziel obie strony przez i przez . Gdy dąży do zera, przyrosty podzielone przez stają się pochodnymi:
Ten sam rachunek daje wzór na pochodną iloczynu zastosowany do . Stąd minus: przyrost od mianownika trzeba odjąć.
Policzymy pochodną funkcji określonej dla i znajdziemy jej ekstrema.
W liczniku i w mianowniku stoi zmienna, więc potrzebny jest wzór na iloraz. Nazwij obie części, żeby nie pomylić ich miejsc we wzorze.
Nasza funkcja:
Zmienna jest w liczniku i w mianowniku.
Pochodna licznika to zero, więc zostaje sam drugi składnik z minusem.
Więcej: pochodna funkcji odwrotności
Dzielenie przez liczbę to mnożenie przez stałą .
Więcej: pochodna iloczynu przez stałą
Obie części to wielomiany, więc wystarczy wzór na pochodną potęgi.
W liczniku najpierw pochodna licznika razy mianownik, potem minus licznik razy pochodna mianownika. W mianowniku kwadrat starego mianownika.
Wymnóż nawias, zredukuj wyrazy podobne i wyłącz przed nawias. Mianownika nie wymnażaj, bo w tej postaci od razu widać, że jest dodatni.
Mianownik jest dodatni dla każdego , więc pochodna zeruje się tam, gdzie licznik, a jej znak to znak licznika.
Odpowiedź: . Maksimum lokalne , minimum lokalne .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz pochodną funkcji .
Wstaw do wzoru. Pochodna cosinusa jest ujemna, więc weź ją w nawias.
Użyj jedynki trygonometrycznej.
Odpowiedź: .
Oblicz pochodną funkcji .
Wstaw do wzoru. Kwadrat mianownika to .
Wyłącz i skróć przez .
Odpowiedź: dla .
Oblicz pochodną funkcji .
Wstaw do wzoru. Licznik bierzesz w nawias, bo ma dwa wyrazy.
Wymnóż i zredukuj wyrazy podobne.
Odpowiedź: dla .
Oblicz pochodną funkcji i znajdź punkt, w którym się zeruje.
Wstaw do wzoru i skróć .
Przyrównaj licznik do zera.
Dla licznik jest dodatni, a dla ujemny, więc w funkcja ma maksimum.
Odpowiedź: dla , a pochodna zeruje się w .
Oblicz pochodną funkcji wzorem na iloraz i porównaj z pochodną potęgi.
Wzór na iloraz. Pochodna stałej w liczniku to zero.
Zapisz ułamek jako potęgę i policz jej pochodną.
Oba sposoby dają ten sam wynik, ale drugi jest krótszy. Gdy w liczniku stoi liczba, wzór na iloraz nie jest potrzebny.
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym zmienna stoi w liczniku i w mianowniku.
Każdy z nich wynika z tego samego wzoru, gdy licznik albo mianownik jest szczególny.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.