Przykład 1. Tangens obok innych składników
Oblicz pochodną funkcji .
-
Policz pochodną każdego składnika. Współczynnik 2 trafia do licznika, a stała daje zero.
Odpowiedź: .
Pochodna tangensa to . Ta liczba nigdy nie spada poniżej 1, więc tangens rośnie na każdym przedziale swojej dziedziny, i to tym szybciej, im bliżej asymptoty.
ta sama pochodna inaczej
liczba przy x
dla porównania: cotangens
Tangens to iloraz sinusa i cosinusa. Licząc jego pochodną wzorem na pochodną ilorazu, dostajesz w liczniku jedynkę trygonometryczną. Pochodna cosinusa w mianowniku to , a przed nią we wzorze stoi minus, więc oba składniki licznika są dodatnie:
Jeśli zamiast tego podzielisz każdy składnik licznika przez , dostaniesz drugą postać tego samego wyniku: . Na wykresie widać, co to oznacza: nachylenie w zerze to 1, a im bliżej asymptoty, tym stromiej.
Policzymy pochodną funkcji i znajdziemy punkty z przedziału , w których styczna do jej wykresu jest pozioma.
Tangens istnieje tam, gdzie cosinus nie jest zerem. W przedziale z zadania cosinus jest dodatni, więc tangens istnieje w każdym jego punkcie.
Pod tangensem stoi samo , więc wystarczy podstawowy wzór.
Nasz składnik:
Podstawowy wzór. Jeśli w zadaniu wolisz tangensy, zapisz go jako .
Liczba spod tangensa trafia do licznika.
Zobacz przykład 2
Pochodna wyrażenia w liczniku, cosinus tego wyrażenia w mianowniku.
Więcej: pochodna funkcji złożonej
Pochodna to 2. Wstaw obie pochodne na swoje miejsca.
Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. W przedziale z zadania cosinus jest dodatni, więc wybierasz tylko dodatni pierwiastek.
Odpowiedź: , a styczna jest pozioma dla i .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz pochodną funkcji .
Policz pochodną każdego składnika. Współczynnik 2 trafia do licznika, a stała daje zero.
Odpowiedź: .
Oblicz pochodną funkcji .
To funkcja złożona. Zostaw pod cosinusem i pomnóż przez pochodną .
Pochodna to 3.
Odpowiedź: .
Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie o odciętej .
Policz współrzędną punktu styczności.
Pochodna w punkcie to współczynnik kierunkowy stycznej.
Wstaw punkt i współczynnik do równania prostej.
Wymnóż nawias.
Odpowiedź: styczna ma równanie , czyli w przybliżeniu .
Oblicz pochodną funkcji .
Zapis oznacza kwadrat tangensa.
Najpierw pochodna kwadratu, potem pomnóż przez pochodną tangensa.
Wstaw .
Odpowiedź: .
W których punktach przedziału styczna do wykresu funkcji ma współczynnik kierunkowy 4?
Przyrównaj pochodną do 4.
W tym przedziale cosinus jest dodatni.
Weź kąt i jego przeciwny.
To dwie skrajne kropki na rysunku na początku strony, na wysokości 4.
Odpowiedź: w punktach o odciętych i .
Unikaj ich w każdym zadaniu z pochodną tangensa.
Te wzory wynikają z i z pochodnej funkcji złożonej.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.