Pochodna funkcji wykładniczej ex

Pochodna funkcji exe^x to ta sama funkcja exe^x. W każdym punkcie wykresu nachylenie stycznej jest równe wysokości tego punktu.

(ex)′=ex(e^x)' = e^x

ze współczynnikiem

(c⋅ex)′=c⋅ex(c \cdot e^x)' = c \cdot e^x

z liczbą przy x w wykładniku

(eax)′=a⋅eax(e^{ax})' = a \cdot e^{ax}

inna podstawa

(ax)′=axln⁡a(a^x)' = a^x \ln a
e≈2,718e \approx 2{,}718 to liczba Eulera, podstawa logarytmu naturalnego. Wzór działa dla każdego rzeczywistego xx, a exe^x jest zawsze dodatnie, więc pochodna też.

Dlaczego ex jest równa swojej pochodnej?

Każda funkcja wykładnicza axa^x przechodzi przez punkt (0,1)(0, 1), ale styczna w tym punkcie ma inne nachylenie dla każdej podstawy. Dla podstawy 2 jest za płaska, dla 3 trochę za stroma:

Nachylenie stycznej do wykresu a do potęgi x w punkcie (0, 1) dla podstaw 2, e i 3
a=2a = 2 a=ea = e a=3a = 3
nachylenie w (0, 1) ≈0,693\approx 0{,}693 11 ≈1,099\approx 1{,}099

Liczba ee leży między 2 a 3 dokładnie tam, gdzie to nachylenie wynosi 1. Zapisane jako granica: lim⁡h→0eh−1h=1\lim_{h \to 0} \tfrac{e^h - 1}{h} = 1. Reszta wynika z definicji pochodnej, bo ex+h=ex⋅ehe^{x + h} = e^x \cdot e^h:

  1. (ex)′=lim⁡h→0ex+h−exh\displaystyle (e^x)' = \lim_{h \to 0} \frac{e^{x + h} - e^x}{h}
  2. (ex)′=lim⁡h→0ex⋅eh−1h\displaystyle (e^x)' = \lim_{h \to 0} e^x \cdot \frac{e^h - 1}{h}
  3. (ex)′=ex⋅1=ex(e^x)' = e^x \cdot 1 = e^x

Na wykresie wygląda to tak: styczna w dowolnym punkcie (a,ea)(a, e^a) przecina oś xx dokładnie jedną kratkę na lewo od tego punktu.

2 3 x y
Pod każdą styczną leży trójkąt o podstawie 1 i wysokości eae^a. Nachylenie to wysokość podzielona przez podstawę, czyli eae^a: tyle, ile wynosi sama funkcja.

Jak liczyć pochodną funkcji wykładniczej krok po kroku

Policzymy pochodną funkcji f(x)=2ex−xf(x) = 2e^x - x, a potem znajdziemy punkt, w którym styczna do jej wykresu jest pozioma.

Funkcja f(x)=2ex−xf(x) = 2e^x - x (2ex)′−(x)′(2e^x)' - (x)' (2ex)′=2ex(2e^x)' = 2e^x f′(x)=2ex−1f'(x) = 2e^x - 1
  1. Rozbij funkcję na składniki

    Pochodną różnicy liczysz wyraz po wyrazie. Liczba 2 przed exe^x jest współczynnikiem i zostanie przed pochodną.

    1. f′(x)=(2ex)′−(x)′f'(x) = (2e^x)' - (x)'
  2. Zastosuj wzór na pochodną funkcji wykładniczej

    Współczynnik 2 wychodzi przed pochodną, a (ex)′=ex(e^x)' = e^x. Składnik 2ex2e^x po zróżniczkowaniu się nie zmienia.

    1. (2ex)′=2⋅(ex)′=2ex(2e^x)' = 2 \cdot (e^x)' = 2e^x

    c⋅exc \cdot e^x Samo x w wykładniku

    Nasz składnik: 2ex2e^x

    (c⋅ex)′=c⋅ex(c \cdot e^x)' = c \cdot e^x

    Funkcja przechodzi przez pochodną bez zmian, razem ze współczynnikiem.

    eaxe^{ax} Liczba przy x

    (eax)′=a⋅eax(e^{ax})' = a \cdot e^{ax}

    Liczba z wykładnika schodzi przed ee jako mnożnik.

    Zobacz przykład 2

    axa^x Inna podstawa

    (ax)′=axln⁡a(a^x)' = a^x \ln a

    Dochodzi czynnik ln⁡a\ln a. Dla a=ea = e jest równy 1.

    Więcej: pochodna funkcji axa^x

  3. Złóż pochodną

    Pochodna xx to 1. Wstaw obie pochodne na swoje miejsca.

    1. f′(x)=2ex−1f'(x) = 2e^x - 1
  4. Znajdź punkt z poziomą styczną

    Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. Rozwiąż równanie, a niewiadomą z wykładnika wyciągnij logarytmem naturalnym.

    1. 2ex−1=0⇒ex=122e^x - 1 = 0 \quad \Rightarrow \quad e^x = \tfrac{1}{2}
    2. x=ln⁡12=−ln⁡2≈−0,693x = \ln \tfrac{1}{2} = -\ln 2 \approx -0{,}693
    3. f(−ln⁡2)=2⋅12+ln⁡2f(-\ln 2) = 2 \cdot \tfrac{1}{2} + \ln 2
    4. f(−ln⁡2)=1+ln⁡2≈1,693f(-\ln 2) = 1 + \ln 2 \approx 1{,}693
    Wykres f(x)=2ex−xf(x) = 2e^x - x i przerywana prosta y=1+ln⁡2y = 1 + \ln 2, czyli pozioma styczna w punkcie (−ln⁡2, 1+ln⁡2)(-\ln 2,\ 1 + \ln 2).

    Odpowiedź: f′(x)=2ex−1f'(x) = 2e^x - 1, a styczna jest pozioma w punkcie (−ln⁡2, 1+ln⁡2)(-\ln 2,\ 1 + \ln 2).

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. e do potęgi x obok wielomianu

Oblicz pochodną funkcji f(x)=5ex+x3−4f(x) = 5e^x + x^3 - 4.

Przykład 2. Liczba przy x w wykładniku

Oblicz pochodną funkcji f(x)=e3xf(x) = e^{3x}.

Przykład 3. Liczba dodana w wykładniku

Oblicz pochodną funkcji f(x)=ex+2f(x) = e^{x + 2}.

Przykład 4. Styczna w punkcie (0, 1)

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=exf(x) = e^x w punkcie o odciętej x0=0x_0 = 0.

Przykład 5. Liczba e obok funkcji e do potęgi x

Znajdź punkt, w którym styczna do wykresu funkcji f(x)=ex−exf(x) = e^x - ex jest pozioma.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym pojawia się ee.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z (ex)′=ex(e^x)' = e^x i pochodnej funkcji złożonej.

Minus w wykładniku (e−x)′=−e−x\displaystyle (e^{-x})' = -e^{-x}
Pochodna jest ujemna dla każdego xx, więc e−xe^{-x} stale maleje. Tak opisuje się rozpad i stygnięcie.
Dowolne wyrażenie w wykładniku (eg(x))′=eg(x)⋅g′(x)\displaystyle (e^{g(x)})' = e^{g(x)} \cdot g'(x)
Przepisujesz eg(x)e^{g(x)} bez zmian i mnożysz przez pochodną wykładnika, na przykład (ex2)′=2xex2(e^{x^2})' = 2x e^{x^2}. To pochodna funkcji złożonej.
Pochodne wyższych rzędów (ex)′′=(ex)′′′=ex\displaystyle (e^x)'' = (e^x)''' = e^x
Każda kolejna pochodna exe^x to znowu exe^x.
Funkcje równe swojej pochodnej f′(x)=f(x)  ⇔  f(x)=Cex\displaystyle f'(x) = f(x) \;\Leftrightarrow\; f(x) = C e^x
Warunek f′=ff' = f spełniają dokładnie funkcje CexCe^x, gdzie CC to dowolna stała, także zero. Dlatego exe^x pojawia się wszędzie tam, gdzie coś rośnie w tempie proporcjonalnym do swojej wielkości.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.