Przykład 1. Funkcja wykładnicza obok wielomianu
Oblicz pochodną funkcji .
-
Rozbij pochodną na składniki.
-
Do użyj wzoru na pochodną funkcji wykładniczej, do wzoru na potęgę. Stała daje zero.
Odpowiedź: .
Pochodna funkcji to ta sama funkcja pomnożona przez . Ten czynnik mówi, ile razy szybciej albo wolniej rośnie w porównaniu z .
na przykład
podstawa e, bo ln e = 1
wyrażenie w wykładniku
Każdą podstawę da się zapisać jako potęgę liczby : z definicji logarytmu . Wtedy , czyli do potęgi, w której jest pomnożone przez stałą . Taką liczbę z wykładnika pochodna wyprowadza przed funkcję:
Na wykresie widać to po stycznych. Przy każda styczna przecina oś jedną kratkę na lewo od swojego punktu. Przy ta odległość jest zawsze taka sama, ale wynosi .
Liczba bakterii w hodowli podwaja się co godzinę: po godzinach jest ich . Policzymy, jak szybko przybywa bakterii dokładnie w chwili .
Zmienna stoi w wykładniku, a podstawą jest liczba 2, więc to funkcja wykładnicza. Liczba 1000 jest współczynnikiem i zostanie przed pochodną.
Nasza funkcja:
Zmienna w wykładniku: funkcja wykładnicza, w wyniku pojawia się .
Ten sam wzór, ale , więc czynnik znika.
Więcej: pochodna funkcji
To funkcja potęgowa, nie wykładnicza. Wykładnik schodzi przed , a się nie pojawia.
Więcej: pochodna funkcji potęgowej
Przepisz bez zmian i dopisz czynnik . Współczynnik 1000 stoi przed wszystkim.
Wstaw . Wartość odczytasz z kalkulatora albo z tablic.
Porównaj wynik z przyrostami w sąsiednich godzinach. W trzeciej godzinie bakterii przybyło 4000, w czwartej 8000. Tempo dokładnie w chwili powinno leżeć między tymi liczbami.
| od 2 do 3 godz. | w chwili 3 godz. | od 3 do 4 godz. |
|---|---|---|
Odpowiedź: , a po trzech godzinach przybywa około 5545 bakterii na godzinę.
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz pochodną funkcji .
Rozbij pochodną na składniki.
Do użyj wzoru na pochodną funkcji wykładniczej, do wzoru na potęgę. Stała daje zero.
Odpowiedź: .
Oblicz pochodną funkcji i ustal, czy funkcja rośnie, czy maleje.
Zastosuj wzór z podstawą .
Logarytm odwrotności to minus logarytm.
Potęga jest dodatnia, a czynnik ujemny, więc pochodna jest ujemna dla każdego .
Odpowiedź: , więc funkcja maleje na całej prostej.
Oblicz pochodną funkcji .
To funkcja złożona. Zastosuj wzór na i pomnóż przez pochodną wykładnika.
Pochodna to 2.
Inna droga: , a . Wynik jest ten sam.
Odpowiedź: .
Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie o odciętej .
Policz współrzędną punktu styczności.
Pochodna w punkcie to współczynnik kierunkowy stycznej.
Wstaw punkt i współczynnik do równania prostej.
Uprość równanie.
Odpowiedź: styczna ma równanie , czyli w przybliżeniu .
Znajdź punkt, w którym styczna do wykresu funkcji jest pozioma.
Zastosuj wzór do obu składników. Wykładnik ma pochodną 1.
Sprowadź wszystko do podstawy 2.
Wyłącz wspólny czynnik przed nawias.
Pochodna jest zerem, gdy nawias jest zerem. Podziel obie strony przez , bo .
Potęga dwójki jest równa 1 tylko dla wykładnika 0.
Policz wartość funkcji w tym punkcie.
Odpowiedź: styczna jest pozioma w punkcie .
Unikaj ich w każdym zadaniu z funkcją wykładniczą.
Znak i wielkość czynnika mówią, co dzieje się z funkcją.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.