Całka z funkcji wykładniczej ax

Całka z axa^x to ta sama funkcja podzielona przez ln⁡a\ln a. Przy pochodnej mnożysz przez ln⁡a\ln a, więc przy całce dzielisz.

∫ax dx=axln⁡a+C\int a^x \, dx = \frac{a^x}{\ln a} + C

na przykład

∫2x dx=2xln⁡2+C\int 2^x \, dx = \dfrac{2^x}{\ln 2} + C

podstawa e

∫ex dx=ex+C\int e^x \, dx = e^x + C

wykładnik bx

∫abx dx=abxbln⁡a+C\int a^{bx} \, dx = \dfrac{a^{bx}}{b\ln a} + C
Podstawa spełnia a>0a > 0 i a≠1a \neq 1, bo dla a=1a = 1 mianownik ln⁡1=0\ln 1 = 0. CC to stała całkowania.

Skąd się bierze dzielenie przez ln a?

Pochodna funkcji axa^x to axln⁡aa^x \ln a. Żeby pochodna wyniku dała samo axa^x, wynik musi być podzielony przez ln⁡a\ln a. Na wykresie to widać jako pole, które jest 1ln⁡a\tfrac{1}{\ln a} razy większe od wysokości.

−3 −2 −1 1 1 2 3 x y
Pole na lewo od x=1x = 1 to 2ln⁡2≈2,89\tfrac{2}{\ln 2} \approx 2{,}89, a wysokość wykresu tylko 2. Dla podstawy ee obie te liczby są równe, bo ln⁡e=1\ln e = 1.

Ten sam wynik daje zapis ax=exln⁡aa^x = e^{x \ln a} i całka z funkcji ebxe^{bx} dla b=ln⁡ab = \ln a:

  1. ∫ax dx=∫exln⁡a dx\displaystyle \int a^x \, dx = \int e^{x \ln a} \, dx
  2. =exln⁡aln⁡a+C=axln⁡a+C\displaystyle = \frac{e^{x \ln a}}{\ln a} + C = \frac{a^x}{\ln a} + C

Jak liczyć całkę z funkcji aˣ krok po kroku

Obliczymy całkę oznaczoną ∫012x⋅3x dx\int_0^1 2^x \cdot 3^x \, dx. Pod całką stoi iloczyn dwóch funkcji wykładniczych o tym samym wykładniku.

Zadanie ∫012x⋅3x dx\int_0^1 2^x \cdot 3^x \, dx 2x⋅3x=6x2^x \cdot 3^x = 6^x F(x)=6xln⁡6F(x) = \tfrac{6^x}{\ln 6}
  1. Zapisz funkcję jako jedną potęgę

    Potęgi o tym samym wykładniku możesz pomnożyć, mnożąc podstawy. Dostajesz jedną funkcję wykładniczą, do której pasuje wzór.

    1. 2x⋅3x=(2⋅3)x=6x2^x \cdot 3^x = (2 \cdot 3)^x = 6^x

    axa^x Stała podstawa

    Nasza funkcja: 6x6^x

    axln⁡a+C\dfrac{a^x}{\ln a} + C

    Zmienna stoi w wykładniku, a podstawa jest liczbą.

    eaxe^{ax} Podstawa e

    1a eax+C\tfrac{1}{a}\,e^{ax} + C

    Dla podstawy ee logarytm to 1, więc dzielisz tylko przez współczynnik w wykładniku.

    Więcej: całka z funkcji e do x

    xax^a Potęga

    xa+1a+1+C\dfrac{x^{a+1}}{a + 1} + C

    Zmienna w podstawie, liczba w wykładniku. To zwykła potęga.

    Więcej: całka z funkcji potęgowej

  2. Zapisz funkcję pierwotną

    Ze wzoru dla a=6a = 6. W całce oznaczonej stała CC się skraca, więc jej nie piszesz.

    1. F(x)=6xln⁡6\displaystyle F(x) = \frac{6^x}{\ln 6}
  3. Wstaw granice całkowania

    Z twierdzenia Newtona-Leibniza całka to F(1)−F(0)F(1) - F(0). W dolnej granicy 60=16^0 = 1.

    1. F(1)−F(0)=6ln⁡6−1ln⁡6\displaystyle F(1) - F(0) = \frac{6}{\ln 6} - \frac{1}{\ln 6}
    2. ∫012x⋅3x dx=5ln⁡6≈2,79\displaystyle \int_0^1 2^x \cdot 3^x \, dx = \frac{5}{\ln 6} \approx 2{,}79
    Wykres y=6xy = 6^x z wyróżnioną częścią nad przedziałem [0; 1][0;\, 1]. Funkcja rośnie od 1 do 6, a pole pod nią to około 2,79.

    Odpowiedź: ∫012x⋅3x dx=5ln⁡6\int_0^1 2^x \cdot 3^x \, dx = \tfrac{5}{\ln 6}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Podstawa 2

Oblicz całkę ∫2x dx\int 2^x \, dx.

Przykład 2. Wyrażenie mieszane

Oblicz całkę ∫(3x−6x+4) dx\int (3^x - 6x + 4) \, dx.

Przykład 3. Całka oznaczona z 10ˣ

Oblicz całkę ∫0110x dx\int_0^1 10^x \, dx.

Przykład 4. Podstawa mniejsza od 1

Oblicz całkę ∫(12)xdx\int \left(\tfrac{1}{2}\right)^x dx.

Przykład 5. Wykładnik 3x

Oblicz całkę ∫23x dx\int 2^{3x} \, dx.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym zmienna stoi w wykładniku.

Przypadki szczególne

Każdy z nich to ten sam wzór z konkretną podstawą lub wykładnikiem.

Podstawa e ∫ex dx=exln⁡e+C=ex+C\displaystyle \int e^x \, dx = \frac{e^x}{\ln e} + C = e^x + C
ln⁡e=1\ln e = 1, więc dzielenie znika. Dlatego exe^x jest swoją całką.
Podstawa mniejsza od 1 ∫ax dx=axln⁡a+C,ln⁡a<0\displaystyle \int a^x \, dx = \frac{a^x}{\ln a} + C, \quad \ln a < 0
Dla 0<a<10 < a < 1 funkcja maleje, logarytm jest ujemny i wynik ma przeciwny znak niż axa^x.
Wykładnik bx ∫abx dx=abxbln⁡a+C\displaystyle \int a^{bx} \, dx = \frac{a^{bx}}{b\ln a} + C
Pochodna abxa^{bx} ma dodatkowy czynnik bb, więc przy całce dzielisz także przez niego.
Podstawa 1 ∫1x dx=∫1 dx=x+C\displaystyle \int 1^x \, dx = \int 1 \, dx = x + C
1x=11^x = 1 to funkcja stała, a wzór dawałby dzielenie przez ln⁡1=0\ln 1 = 0. Tę całkę liczysz jak całkę ze stałej.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.