Całka z funkcji 1/cos²x

Całka z 1cos⁡2x\tfrac{1}{\cos^2 x} to tangens. Wynika to wprost z pochodnej tangensa, a wzór przydaje się też do całki z tg⁡2x\operatorname{tg}^2 x.

∫1cos⁡2x dx=tg⁡x+C\int \frac{1}{\cos^2 x} \, dx = \operatorname{tg} x + C

sprawdzenie

(tg⁡x)′=1cos⁡2x(\operatorname{tg} x)' = \dfrac{1}{\cos^2 x}

tangens kwadrat

∫tg⁡2x dx=tg⁡x−x+C\int \operatorname{tg}^2 x \, dx = \operatorname{tg} x - x + C

całka oznaczona

∫0π/4dxcos⁡2x=1\int_0^{\pi/4} \dfrac{dx}{\cos^2 x} = 1
Wzór działa tam, gdzie cos⁡x≠0\cos x \neq 0, czyli między kolejnymi asymptotami tangensa. CC to stała całkowania. Gdy w argumencie stoi axax, wynik dzielisz przez aa.

Dlaczego wychodzi tangens?

Szukasz funkcji, której nachylenie w każdym punkcie to 1cos⁡2x\tfrac{1}{\cos^2 x}. Tak zachowuje się tangens: jego pochodna to właśnie 1cos⁡2x\tfrac{1}{\cos^2 x}. Na rysunku górny wykres to funkcja pierwotna, a dolny to funkcja podcałkowa.

1 −1 4
Dolny wykres w każdym punkcie podaje nachylenie górnego: 1 w zerze, 43\tfrac{4}{3} w ±π6\pm\tfrac{\pi}{6} i 4 w ±π3\pm\tfrac{\pi}{3}. Dlatego całka z dolnej funkcji to górna.

Pochodną tangensa liczysz wzorem na iloraz i jedynką trygonometryczną:

  1. (sin⁡xcos⁡x)′=cos⁡2x+sin⁡2xcos⁡2x=1cos⁡2x\displaystyle \left(\frac{\sin x}{\cos x}\right)' = \frac{\cos^2 x + \sin^2 x}{\cos^2 x} = \frac{1}{\cos^2 x}

Jak liczyć całkę z 1/cos²x krok po kroku

Obliczymy całkę oznaczoną ∫0π/4tg⁡2x dx\int_0^{\pi/4} \operatorname{tg}^2 x \, dx. Na kwadrat tangensa nie ma gotowego wzoru, ale da się go zapisać przez 1cos⁡2x\tfrac{1}{\cos^2 x}.

Zadanie ∫0π/4tg⁡2x dx\int_0^{\pi/4} \operatorname{tg}^2 x \, dx 1cos⁡2x−1\tfrac{1}{\cos^2 x} - 1 F(x)=tg⁡x−xF(x) = \operatorname{tg} x - x
  1. Zapisz tg²x przez 1/cos²x

    Zamień tangens na iloraz i użyj jedynki trygonometrycznej w liczniku. Ułamek rozpada się na dwa składniki.

    1. tg⁡2x=sin⁡2xcos⁡2x=1−cos⁡2xcos⁡2x\displaystyle \operatorname{tg}^2 x = \frac{\sin^2 x}{\cos^2 x} = \frac{1 - \cos^2 x}{\cos^2 x}
    2. tg⁡2x=1cos⁡2x−1\displaystyle \operatorname{tg}^2 x = \frac{1}{\cos^2 x} - 1

    1cos⁡2x\tfrac{1}{\cos^2 x} Cosinus w mianowniku

    Nasza funkcja: 1cos⁡2x−1\tfrac{1}{\cos^2 x} - 1

    tg⁡x+C\operatorname{tg} x + C

    Wynik to tangens.

    1sin⁡2x\tfrac{1}{\sin^2 x} Sinus w mianowniku

    −ctg⁡x+C-\operatorname{ctg} x + C

    Przy sinusie wynik to cotangens, i to z minusem.

    Więcej: całka z funkcji 1/sin²x

    1cos⁡2ax\tfrac{1}{\cos^2 ax} Argument ax

    1atg⁡ax+C\tfrac{1}{a}\operatorname{tg} ax + C

    Argument zostaje, a wynik dzielisz przez aa.

    Więcej: przykład 4

  2. Całkuj składniki

    Pierwszy składnik daje tangens, a całka z 11 to xx. W całce oznaczonej stała CC się skraca.

    1. ∫1cos⁡2x dx=tg⁡x,∫1 dx=x\displaystyle \int \frac{1}{\cos^2 x} \, dx = \operatorname{tg} x, \quad \int 1 \, dx = x
    2. F(x)=tg⁡x−xF(x) = \operatorname{tg} x - x
  3. Wstaw granice całkowania

    Przedział [0, π4][0,\, \tfrac{\pi}{4}] leży na jednej gałęzi tangensa, więc możesz użyć twierdzenia Newtona-Leibniza. Pamiętaj, że tg⁡π4=1\operatorname{tg} \tfrac{\pi}{4} = 1.

    1. F(π4)−F(0)=(1−π4)−(0−0)\displaystyle F\left(\frac{\pi}{4}\right) - F(0) = \left(1 - \frac{\pi}{4}\right) - (0 - 0)
    2. ∫0π/4tg⁡2x dx=1−π4≈0,21\displaystyle \int_0^{\pi/4} \operatorname{tg}^2 x \, dx = 1 - \frac{\pi}{4} \approx 0{,}21
    Wykres y=tg⁡2xy = \operatorname{tg}^2 x z wyróżnioną częścią nad przedziałem [0; π4][0;\, \tfrac{\pi}{4}]. Funkcja rośnie od 0 do 1, a pole pod nią to około 0,21.

    Odpowiedź: ∫0π/4tg⁡2x dx=1−π4\int_0^{\pi/4} \operatorname{tg}^2 x \, dx = 1 - \tfrac{\pi}{4}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wzór wprost

Oblicz całkę ∫1cos⁡2x dx\int \dfrac{1}{\cos^2 x} \, dx.

Przykład 2. Wyrażenie mieszane

Oblicz całkę ∫(3cos⁡2x−2sin⁡x+4)dx\int \left(\dfrac{3}{\cos^2 x} - 2\sin x + 4\right) dx.

Przykład 3. Pole od 0 do π/4

Oblicz całkę ∫0π/41cos⁡2x dx\int_0^{\pi/4} \dfrac{1}{\cos^2 x} \, dx.

Przykład 4. Argument 3x

Oblicz całkę ∫1cos⁡23x dx\int \dfrac{1}{\cos^2 3x} \, dx.

Przykład 5. Stała w liczniku

Oblicz całkę ∫0π/32cos⁡2x dx\int_0^{\pi/3} \dfrac{2}{\cos^2 x} \, dx.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym w mianowniku stoi kwadrat cosinusa.

Przypadki szczególne

Te odmiany spotkasz w zadaniach najczęściej.

Argument liniowy ∫dxcos⁡2(ax+b)=1atg⁡(ax+b)+C\displaystyle \int \frac{dx}{\cos^2(ax + b)} = \frac{1}{a}\operatorname{tg}(ax + b) + C
Dla a≠0a \neq 0. Przesunięcie bb nie zmienia wzoru, dzielisz tylko przez aa.
Tangens kwadrat ∫tg⁡2x dx=tg⁡x−x+C\displaystyle \int \operatorname{tg}^2 x \, dx = \operatorname{tg} x - x + C
Ten sam wynik co w przejściu krok po kroku, bo tg⁡2x=1cos⁡2x−1\operatorname{tg}^2 x = \tfrac{1}{\cos^2 x} - 1.
Inny zapis tej samej funkcji 1cos⁡2x=1+tg⁡2x\displaystyle \frac{1}{\cos^2 x} = 1 + \operatorname{tg}^2 x
Dlatego ∫(1+tg⁡2x) dx\int (1 + \operatorname{tg}^2 x) \, dx też daje tg⁡x+C\operatorname{tg} x + C.
Przedział symetryczny ∫−π/4π/4dxcos⁡2x=2\displaystyle \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{dx}{\cos^2 x} = 2
Funkcja jest parzysta, więc pole na lewo od zera jest takie samo jak na prawo: 1−(−1)=21 - (-1) = 2.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.