Pochodna funkcji cotangens

Pochodna cotangensa to −1/sin⁡2x-1/\sin^2 x. Jest zawsze ujemna i nie większa niż −1-1, więc cotangens maleje na każdym przedziale swojej dziedziny.

(ctg⁡x)′=−1sin⁡2x(\operatorname{ctg} x)' = -\dfrac{1}{\sin^2 x}

ta sama pochodna inaczej

(ctg⁡x)′=−(1+ctg⁡2x)(\operatorname{ctg} x)' = -(1 + \operatorname{ctg}^2 x)

liczba przy x

(ctg⁡ax)′=−asin⁡2ax(\operatorname{ctg} ax)' = -\dfrac{a}{\sin^2 ax}

dla porównania: tangens

(tg⁡x)′=1cos⁡2x(\operatorname{tg} x)' = \dfrac{1}{\cos^2 x}
Kąt xx jest w radianach. Wzór działa wszędzie tam, gdzie istnieje cotangens, czyli dla sin⁡x≠0\sin x \neq 0: wszystkie xx poza kπk\pi.

Skąd się bierze wzór na pochodną cotangensa?

Cotangens to iloraz cosinusa i sinusa. Wzór na pochodną ilorazu daje w mianowniku sin⁡2x\sin^2 x, a w liczniku (cos⁡x)′sin⁡x−cos⁡x(sin⁡x)′(\cos x)' \sin x - \cos x (\sin x)'. Oba składniki licznika są ujemne, a po wyłączeniu minusa zostaje jedynka trygonometryczna:

  1. licznik=−sin⁡2x−cos⁡2x\text{licznik} = -\sin^2 x - \cos^2 x
  2. licznik=−(sin⁡2x+cos⁡2x)=−1\text{licznik} = -(\sin^2 x + \cos^2 x) = -1
  3. (ctg⁡x)′=−1sin⁡2x\displaystyle (\operatorname{ctg} x)' = -\frac{1}{\sin^2 x}

Wynik przypomina pochodną tangensa: sinus zamienia się miejscem z cosinusem i dochodzi minus. Na wykresie widać, co ten minus oznacza: każda styczna opada, najłagodniej w środku gałęzi.

1 −1 −4
Każda kropka leży na wysokości równej nachyleniu stycznej nad nią: −1-1 w π2\tfrac{\pi}{2}, −43-\tfrac{4}{3} w π3\tfrac{\pi}{3} i 2π3\tfrac{2\pi}{3}, −4-4 przy brzegach. Wszystkie kropki leżą pod osią.

Jak liczyć pochodną funkcji z cotangensem krok po kroku

Policzymy pochodną funkcji f(x)=ctg⁡x+2xf(x) = \operatorname{ctg} x + 2x i znajdziemy punkty z przedziału (0,π)(0, \pi), w których styczna do jej wykresu jest pozioma.

Funkcja f(x)=ctg⁡x+2xf(x) = \operatorname{ctg} x + 2x x∈(0,π)x \in (0, \pi) (ctg⁡x)′=−1/sin⁡2x(\operatorname{ctg} x)' = -1/\sin^2 x f′(x)=2−1/sin⁡2xf'(x) = 2 - 1/\sin^2 x
  1. Ustal dziedzinę

    Cotangens istnieje tam, gdzie sinus nie jest zerem. W przedziale z zadania sinus jest dodatni, więc cotangens istnieje w każdym jego punkcie.

    1. x∈(0,π)x \in (0, \pi)
  2. Zastosuj wzór na pochodną cotangensa

    Pod cotangensem stoi samo xx, więc wystarczy podstawowy wzór.

    1. (ctg⁡x)′=−1sin⁡2x\displaystyle (\operatorname{ctg} x)' = -\frac{1}{\sin^2 x}

    ctg⁡x\operatorname{ctg} x Samo x pod cotangensem

    Nasz składnik: ctg⁡x\operatorname{ctg} x

    −1sin⁡2x-\dfrac{1}{\sin^2 x}

    Podstawowy wzór. Jeśli wolisz cotangensy, zapisz go jako −(1+ctg⁡2x)-(1 + \operatorname{ctg}^2 x).

    ctg⁡ax\operatorname{ctg} ax Liczba przy x

    −asin⁡2ax-\dfrac{a}{\sin^2 ax}

    Liczba spod cotangensa trafia do licznika, a minus zostaje.

    Zobacz przykład 2

    ctg⁡g(x)\operatorname{ctg} g(x) Wyrażenie pod cotangensem

    −g′(x)sin⁡2g(x)-\dfrac{g'(x)}{\sin^2 g(x)}

    Pochodna wyrażenia w liczniku, sinus tego wyrażenia w mianowniku.

    Więcej: pochodna funkcji złożonej

  3. Złóż pochodną

    Pochodna 2x2x to 2. Wstaw obie pochodne na swoje miejsca.

    1. f′(x)=2−1sin⁡2x\displaystyle f'(x) = 2 - \frac{1}{\sin^2 x}
  4. Znajdź punkty z poziomą styczną

    Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. W przedziale (0,π)(0, \pi) sinus jest dodatni, więc bierzesz dodatni pierwiastek. Sinus ma tę wartość w pierwszej i drugiej ćwiartce.

    1. 1sin⁡2x=2⇒sin⁡2x=12\displaystyle \frac{1}{\sin^2 x} = 2 \quad \Rightarrow \quad \sin^2 x = \frac{1}{2}
    2. sin⁡x=22\displaystyle \sin x = \frac{\sqrt{2}}{2}
    3. x=π4   lub   x=3π4\displaystyle x = \frac{\pi}{4} \;\text{ lub }\; x = \frac{3\pi}{4}
    4. f(π4)=1+π2≈2,57\displaystyle f\left(\frac{\pi}{4}\right) = 1 + \frac{\pi}{2} \approx 2{,}57
    5. f(3π4)=−1+3π2≈3,71\displaystyle f\left(\frac{3\pi}{4}\right) = -1 + \frac{3\pi}{2} \approx 3{,}71
    Wykres f(x)=ctg⁡x+2xf(x) = \operatorname{ctg} x + 2x i przerywane proste y≈2,57y \approx 2{,}57 oraz y≈3,71y \approx 3{,}71, czyli poziome styczne w obu znalezionych punktach.

    Odpowiedź: f′(x)=2−1sin⁡2xf'(x) = 2 - \tfrac{1}{\sin^2 x}, a styczna jest pozioma dla x=π4x = \tfrac{\pi}{4} i x=3π4x = \tfrac{3\pi}{4}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cotangens obok innych składników

Oblicz pochodną funkcji f(x)=3ctg⁡x−4x+cos⁡x+2f(x) = 3\operatorname{ctg} x - 4x + \cos x + 2.

Przykład 2. Liczba przy x pod cotangensem

Oblicz pochodną funkcji f(x)=ctg⁡2xf(x) = \operatorname{ctg} 2x.

Przykład 3. Styczna w punkcie π/4

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=ctg⁡xf(x) = \operatorname{ctg} x w punkcie o odciętej x0=π4x_0 = \tfrac{\pi}{4}.

Przykład 4. Cotangens do kwadratu

Oblicz pochodną funkcji f(x)=ctg⁡2xf(x) = \operatorname{ctg}^2 x.

Przykład 5. Iloczyn tangensa i cotangensa

Oblicz pochodną funkcji f(x)=tg⁡x⋅ctg⁡xf(x) = \operatorname{tg} x \cdot \operatorname{ctg} x tam, gdzie obie funkcje istnieją.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z pochodną cotangensa.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z (ctg⁡x)′=−1sin⁡2x(\operatorname{ctg} x)' = -\tfrac{1}{\sin^2 x} i z pochodnej funkcji złożonej.

Postać z cotangensem (ctg⁡x)′=−(1+ctg⁡2x)\displaystyle (\operatorname{ctg} x)' = -(1 + \operatorname{ctg}^2 x)
Ten sam wynik zapisany inaczej. Przydaje się, gdy znasz wartość cotangensa: dla ctg⁡x=2\operatorname{ctg} x = 2 pochodna wynosi −5-5.
Najłagodniejsze nachylenie (ctg⁡x)′≤−1\displaystyle (\operatorname{ctg} x)' \leq -1
Równość zachodzi w punktach x=π2+kπx = \tfrac{\pi}{2} + k\pi, gdzie sin⁡2x=1\sin^2 x = 1. Bliżej asymptot wykres opada coraz stromiej.
Liczba przy x (ctg⁡ax)′=−asin⁡2ax\displaystyle (\operatorname{ctg} ax)' = -\frac{a}{\sin^2 ax}
Na przykład (ctg⁡3x)′=−3sin⁡23x(\operatorname{ctg} 3x)' = -\tfrac{3}{\sin^2 3x}. Rozwiązanie podobnego zadania w przykładzie 2.
Wyrażenie pod cotangensem (ctg⁡g(x))′=−g′(x)sin⁡2g(x)\displaystyle (\operatorname{ctg} g(x))' = -\frac{g'(x)}{\sin^2 g(x)}
Na przykład (ctg⁡x2)′=−2xsin⁡2x2(\operatorname{ctg} x^2)' = -\tfrac{2x}{\sin^2 x^2}. To pochodna funkcji złożonej.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.