Pochodna funkcji cosinus

Pochodna cosinusa to sinus ze znakiem minus. Ten minus ma prosty powód: zaraz za zerem cosinus maleje, a sinus jest tam dodatni.

(cos⁡x)′=−sin⁡x(\cos x)' = -\sin x

ze współczynnikiem

(ccos⁡x)′=−csin⁡x(c \cos x)' = -c \sin x

liczba przy x

(cos⁡ax)′=−asin⁡ax(\cos ax)' = -a \sin ax

dla porównania: sinus

(sin⁡x)′=cos⁡x(\sin x)' = \cos x
Kąt xx jest w radianach. Wzór działa dla każdego rzeczywistego xx. Z dwóch podstawowych pochodnych trygonometrycznych tylko ta ma minus.

Skąd w pochodnej cosinusa bierze się minus?

Przyłóż styczne do cosinusoidy. W zerze wykres ma szczyt i styczna jest pozioma. W π2\tfrac{\pi}{2} opada z nachyleniem −1-1, w π\pi ma dołek, a w 3π2\tfrac{3\pi}{2} rośnie z nachyleniem 1. Te liczby to wartości sinusa wzięte z przeciwnym znakiem.

1 −1 1 −1
Każda kropka leży na wysokości równej nachyleniu stycznej nad nią. Gdy cosinus maleje (od 0 do π\pi), kropki są pod osią, bo sinus jest tam dodatni, a pochodna to −sin⁡x-\sin x.

Wzór wynika też z pochodnej sinusa. Cosinus to sinus przesunięty o ćwierć okresu w lewo, a przy liczeniu pochodnej przesunięcie zostaje pod funkcją:

  1. cos⁡x=sin⁡(x+π2)\displaystyle \cos x = \sin\left(x + \frac{\pi}{2}\right)
  2. (cos⁡x)′=cos⁡(x+π2)\displaystyle (\cos x)' = \cos\left(x + \frac{\pi}{2}\right)
  3. (cos⁡x)′=−sin⁡x(\cos x)' = -\sin x

Ostatnia linia to cosinus sumy dla kąta π2\tfrac{\pi}{2}: cos⁡(x+π2)=−sin⁡x\cos\left(x + \tfrac{\pi}{2}\right) = -\sin x.

Jak liczyć pochodną funkcji z cosinusem krok po kroku

Policzymy pochodną funkcji f(x)=x−2cos⁡xf(x) = x - 2\cos x i znajdziemy punkty z przedziału [0,2π][0, 2\pi], w których styczna do jej wykresu jest pozioma. W tej funkcji spotkają się dwa minusy, więc łatwo o pomyłkę w znaku.

Funkcja f(x)=x−2cos⁡xf(x) = x - 2\cos x (x)′−(2cos⁡x)′(x)' - (2\cos x)' (2cos⁡x)′=−2sin⁡x(2\cos x)' = -2\sin x f′(x)=1+2sin⁡xf'(x) = 1 + 2\sin x
  1. Rozbij funkcję na składniki

    Pochodną różnicy liczysz wyraz po wyrazie. Minus między wyrazami zostaje na swoim miejscu, a liczba 2 przed cosinusem jest współczynnikiem.

    1. f′(x)=(x)′−(2cos⁡x)′f'(x) = (x)' - (2\cos x)'
  2. Zastosuj wzór na pochodną cosinusa

    Cosinus zmienia się w sinus i dostaje minus. Współczynnik 2 zostaje.

    1. (2cos⁡x)′=2⋅(−sin⁡x)(2\cos x)' = 2 \cdot (-\sin x)
    2. (2cos⁡x)′=−2sin⁡x(2\cos x)' = -2\sin x

    ccos⁡xc \cos x Samo x pod cosinusem

    Nasz składnik: 2cos⁡x2\cos x

    (ccos⁡x)′=−csin⁡x(c \cos x)' = -c \sin x

    Podstawowy wzór, współczynnik przepisujesz razem z minusem.

    cos⁡ax\cos ax Liczba przy x

    (cos⁡ax)′=−asin⁡ax(\cos ax)' = -a \sin ax

    Liczba spod cosinusa wychodzi przed sinus jako mnożnik.

    Zobacz przykład 2

    cos⁡g(x)\cos g(x) Wyrażenie pod cosinusem

    −sin⁡g(x)⋅g′(x)-\sin g(x) \cdot g'(x)

    Minus sinus tego samego wyrażenia razy pochodna wyrażenia.

    Więcej: pochodna funkcji złożonej

  3. Złóż pochodną

    Pochodna xx to 1. Przed nawiasem z pochodną cosinusa stoi minus, a w nawiasie jest drugi minus. Razem dają plus.

    1. f′(x)=1−(−2sin⁡x)f'(x) = 1 - (-2\sin x)
    2. f′(x)=1+2sin⁡xf'(x) = 1 + 2\sin x
  4. Znajdź punkty z poziomą styczną

    Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. Sinus jest równy −12-\tfrac{1}{2} w trzeciej i czwartej ćwiartce.

    1. 1+2sin⁡x=01 + 2\sin x = 0
    2. sin⁡x=−12\displaystyle \sin x = -\frac{1}{2}
    3. x=7π6   lub   x=11π6\displaystyle x = \frac{7\pi}{6} \;\text{ lub }\; x = \frac{11\pi}{6}
    4. f(7π6)=7π6+3≈5,40\displaystyle f\left(\frac{7\pi}{6}\right) = \frac{7\pi}{6} + \sqrt{3} \approx 5{,}40
    5. f(11π6)=11π6−3≈4,03\displaystyle f\left(\frac{11\pi}{6}\right) = \frac{11\pi}{6} - \sqrt{3} \approx 4{,}03
    Wykres f(x)=x−2cos⁡xf(x) = x - 2\cos x i przerywane proste y≈5,40y \approx 5{,}40 oraz y≈4,03y \approx 4{,}03, czyli poziome styczne w obu znalezionych punktach.

    Odpowiedź: f′(x)=1+2sin⁡xf'(x) = 1 + 2\sin x, a styczna jest pozioma dla x=7π6x = \tfrac{7\pi}{6} i x=11π6x = \tfrac{11\pi}{6}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cosinus i sinus w jednej funkcji

Oblicz pochodną funkcji f(x)=5cos⁡x−2x3+sin⁡x−7f(x) = 5\cos x - 2x^3 + \sin x - 7.

Przykład 2. Liczba przy x pod cosinusem

Oblicz pochodną funkcji f(x)=cos⁡2xf(x) = \cos 2x.

Przykład 3. Styczna do cosinusoidy

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=cos⁡xf(x) = \cos x w punkcie o odciętej x0=π3x_0 = \tfrac{\pi}{3}.

Przykład 4. Cosinus do kwadratu

Oblicz pochodną funkcji f(x)=cos⁡2xf(x) = \cos^2 x.

Przykład 5. Prędkość w ruchu drgającym

Ciężarek na sprężynie wychyla się z położenia równowagi o s(t)=4cos⁡ts(t) = 4\cos t centymetrów po tt sekundach. Oblicz jego prędkość w chwili t=π2t = \tfrac{\pi}{2}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z pochodną cosinusa.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z (cos⁡x)′=−sin⁡x(\cos x)' = -\sin x i z pochodnej funkcji złożonej.

Liczba przy x (cos⁡ax)′=−asin⁡ax\displaystyle (\cos ax)' = -a \sin ax
Na przykład (cos⁡3x)′=−3sin⁡3x(\cos 3x)' = -3\sin 3x. Dla ujemnego aa minusy się znoszą: (cos⁡(−x))′=−sin⁡x(\cos(-x))' = -\sin x, bo cos⁡(−x)=cos⁡x\cos(-x) = \cos x.
Kwadrat cosinusa (cos⁡2x)′=−sin⁡2x\displaystyle (\cos^2 x)' = -\sin 2x
Pochodna kwadratu razy pochodna cosinusa daje −2sin⁡xcos⁡x-2\sin x \cos x. Rozwiązanie w przykładzie 4.
Kolejne pochodne (cos⁡x)(4)=cos⁡x\displaystyle (\cos x)^{(4)} = \cos x
Kolejne pochodne to −sin⁡x-\sin x, −cos⁡x-\cos x, sin⁡x\sin x i znowu cos⁡x\cos x. Druga pochodna to −cos⁡x-\cos x, czyli funkcja z przeciwnym znakiem.
Wyrażenie pod cosinusem (cos⁡g(x))′=−sin⁡g(x)⋅g′(x)\displaystyle (\cos g(x))' = -\sin g(x) \cdot g'(x)
Na przykład (cos⁡x2)′=−2xsin⁡x2(\cos x^2)' = -2x \sin x^2. To pochodna funkcji złożonej.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.