Przykład 1. Cosinus i sinus w jednej funkcji
Oblicz pochodną funkcji .
-
Policz pochodną każdego składnika. Tylko cosinus daje minus.
-
Uprość.
Odpowiedź: .
Pochodna cosinusa to sinus ze znakiem minus. Ten minus ma prosty powód: zaraz za zerem cosinus maleje, a sinus jest tam dodatni.
ze współczynnikiem
liczba przy x
dla porównania: sinus
Przyłóż styczne do cosinusoidy. W zerze wykres ma szczyt i styczna jest pozioma. W opada z nachyleniem , w ma dołek, a w rośnie z nachyleniem 1. Te liczby to wartości sinusa wzięte z przeciwnym znakiem.
Wzór wynika też z pochodnej sinusa. Cosinus to sinus przesunięty o ćwierć okresu w lewo, a przy liczeniu pochodnej przesunięcie zostaje pod funkcją:
Ostatnia linia to cosinus sumy dla kąta : .
Policzymy pochodną funkcji i znajdziemy punkty z przedziału , w których styczna do jej wykresu jest pozioma. W tej funkcji spotkają się dwa minusy, więc łatwo o pomyłkę w znaku.
Pochodną różnicy liczysz wyraz po wyrazie. Minus między wyrazami zostaje na swoim miejscu, a liczba 2 przed cosinusem jest współczynnikiem.
Cosinus zmienia się w sinus i dostaje minus. Współczynnik 2 zostaje.
Nasz składnik:
Podstawowy wzór, współczynnik przepisujesz razem z minusem.
Liczba spod cosinusa wychodzi przed sinus jako mnożnik.
Zobacz przykład 2
Minus sinus tego samego wyrażenia razy pochodna wyrażenia.
Więcej: pochodna funkcji złożonej
Pochodna to 1. Przed nawiasem z pochodną cosinusa stoi minus, a w nawiasie jest drugi minus. Razem dają plus.
Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. Sinus jest równy w trzeciej i czwartej ćwiartce.
Odpowiedź: , a styczna jest pozioma dla i .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz pochodną funkcji .
Policz pochodną każdego składnika. Tylko cosinus daje minus.
Uprość.
Odpowiedź: .
Oblicz pochodną funkcji .
To funkcja złożona. Zostaw pod sinusem i pomnóż przez pochodną .
Pochodna to 2.
Odpowiedź: .
Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie o odciętej .
Policz współrzędną punktu styczności.
Pochodna w punkcie to współczynnik kierunkowy stycznej. Jest ujemny, bo cosinus tu maleje.
Wstaw punkt i współczynnik do równania prostej.
Wymnóż nawias i policz przybliżenia: .
Odpowiedź: styczna ma równanie , czyli w przybliżeniu .
Oblicz pochodną funkcji .
Zapis oznacza kwadrat cosinusa.
Najpierw pochodna kwadratu, potem pomnóż przez pochodną cosinusa.
Wstaw .
Skorzystaj ze wzoru na sinus podwojonego kąta.
Z jedynki trygonometrycznej , więc pochodna musi być przeciwna do pochodnej , czyli do . Zgadza się.
Odpowiedź: .
Ciężarek na sprężynie wychyla się z położenia równowagi o centymetrów po sekundach. Oblicz jego prędkość w chwili .
Prędkość to pochodna położenia po czasie.
Wstaw .
Ciężarek startuje z wychylenia 4 cm i w chwili mija położenie równowagi. Porusza się wtedy najszybciej, w stronę ujemnych wychyleń.
Odpowiedź: prędkość wynosi cm/s.
Unikaj ich w każdym zadaniu z pochodną cosinusa.
Te wzory wynikają z i z pochodnej funkcji złożonej.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.