Pochodna funkcji sinus

Pochodna sinusa to cosinus, bez żadnego minusa. Nachylenie stycznej do sinusoidy w dowolnym punkcie odczytasz z wartości cosinusa w tym samym punkcie.

(sin⁡x)′=cos⁡x(\sin x)' = \cos x

ze współczynnikiem

(csin⁡x)′=ccos⁡x(c \sin x)' = c \cos x

liczba przy x

(sin⁡ax)′=acos⁡ax(\sin ax)' = a \cos ax

dla porównania: cosinus

(cos⁡x)′=−sin⁡x(\cos x)' = -\sin x
Kąt xx jest w radianach. Wzór działa dla każdego rzeczywistego xx. Minus pojawia się dopiero w pochodnej cosinusa, nie sinusa.

Skąd się bierze wzór na pochodną sinusa?

Przyłóż styczne do sinusoidy w kilku punktach i zapisz ich nachylenia. W zerze wykres rośnie z nachyleniem 1, w π2\tfrac{\pi}{2} osiąga szczyt i styczna jest pozioma, w π\pi opada z nachyleniem −1-1. Te liczby układają się w wykres cosinusa.

1 −1 1 −1
Każda kropka na cosinusie leży na wysokości równej nachyleniu stycznej nad nią. Tam, gdzie sinus ma szczyt albo dołek, cosinus przechodzi przez zero.

Rachunek z definicji pochodnej potwierdza to dla każdego xx. Rozwiń sinus sumy, wstaw go do ilorazu różnicowego qq i pogrupuj wyrazy:

  1. sin⁡(x+h)=sin⁡xcos⁡h+cos⁡xsin⁡h\sin(x + h) = \sin x \cos h + \cos x \sin h
  2. q=sin⁡(x+h)−sin⁡xh\displaystyle q = \frac{\sin(x + h) - \sin x}{h}
  3. q=sin⁡x⋅cos⁡h−1h+cos⁡x⋅sin⁡hh\displaystyle q = \sin x \cdot \frac{\cos h - 1}{h} + \cos x \cdot \frac{\sin h}{h}

Gdy hh dąży do zera, pierwszy ułamek dąży do 0, a drugi do 1. Zostaje cos⁡x\cos x. Obie granice są prawdziwe tylko wtedy, gdy kąt mierzysz w radianach, i stąd bierze się to założenie.

Jak liczyć pochodną funkcji z sinusem krok po kroku

Policzymy pochodną funkcji f(x)=x+2sin⁡xf(x) = x + 2\sin x i znajdziemy punkty z przedziału [0,2π][0, 2\pi], w których styczna do jej wykresu jest pozioma.

Funkcja f(x)=x+2sin⁡xf(x) = x + 2\sin x (x)′+(2sin⁡x)′(x)' + (2\sin x)' (2sin⁡x)′=2cos⁡x(2\sin x)' = 2\cos x f′(x)=1+2cos⁡xf'(x) = 1 + 2\cos x
  1. Rozbij funkcję na składniki

    Pochodną sumy liczysz wyraz po wyrazie. Liczba 2 przed sinusem jest współczynnikiem i zostanie przed pochodną.

    1. f′(x)=(x)′+(2sin⁡x)′f'(x) = (x)' + (2\sin x)'
  2. Zastosuj wzór na pochodną sinusa

    Pod sinusem stoi samo xx, więc wystarczy podstawowy wzór. Sinus zmienia się w cosinus, a współczynnik zostaje.

    1. (2sin⁡x)′=2⋅(sin⁡x)′=2cos⁡x(2\sin x)' = 2 \cdot (\sin x)' = 2\cos x

    csin⁡xc \sin x Samo x pod sinusem

    Nasz składnik: 2sin⁡x2\sin x

    (csin⁡x)′=ccos⁡x(c \sin x)' = c \cos x

    Podstawowy wzór, współczynnik przepisujesz.

    sin⁡ax\sin ax Liczba przy x

    (sin⁡ax)′=acos⁡ax(\sin ax)' = a \cos ax

    Liczba spod sinusa wychodzi przed cosinus jako mnożnik.

    Zobacz przykład 2

    sin⁡g(x)\sin g(x) Wyrażenie pod sinusem

    cos⁡g(x)⋅g′(x)\cos g(x) \cdot g'(x)

    Cosinus tego samego wyrażenia razy pochodna wyrażenia.

    Więcej: pochodna funkcji złożonej

  3. Złóż pochodną

    Pochodna xx to 1. Wstaw obie pochodne na swoje miejsca.

    1. f′(x)=1+2cos⁡xf'(x) = 1 + 2\cos x
  4. Znajdź punkty z poziomą styczną

    Styczna jest pozioma tam, gdzie pochodna jest równa zeru. Cosinus jest równy −12-\tfrac{1}{2} w drugiej i trzeciej ćwiartce, więc w przedziale [0,2π][0, 2\pi] są dwa takie punkty.

    1. 1+2cos⁡x=01 + 2\cos x = 0
    2. cos⁡x=−12\displaystyle \cos x = -\frac{1}{2}
    3. x=2π3   lub   x=4π3\displaystyle x = \frac{2\pi}{3} \;\text{ lub }\; x = \frac{4\pi}{3}
    4. f(2π3)=2π3+3≈3,83\displaystyle f\left(\frac{2\pi}{3}\right) = \frac{2\pi}{3} + \sqrt{3} \approx 3{,}83
    5. f(4π3)=4π3−3≈2,46\displaystyle f\left(\frac{4\pi}{3}\right) = \frac{4\pi}{3} - \sqrt{3} \approx 2{,}46
    Wykres f(x)=x+2sin⁡xf(x) = x + 2\sin x i przerywane proste y≈3,83y \approx 3{,}83 oraz y≈2,46y \approx 2{,}46, czyli poziome styczne w obu znalezionych punktach.

    Odpowiedź: f′(x)=1+2cos⁡xf'(x) = 1 + 2\cos x, a styczna jest pozioma dla x=2π3x = \tfrac{2\pi}{3} i x=4π3x = \tfrac{4\pi}{3}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Sinus i cosinus w jednej funkcji

Oblicz pochodną funkcji f(x)=2sin⁡x+3x2−cos⁡x+5f(x) = 2\sin x + 3x^2 - \cos x + 5.

Przykład 2. Liczba przy x pod sinusem

Oblicz pochodną funkcji f(x)=sin⁡3xf(x) = \sin 3x.

Przykład 3. Styczna do sinusoidy

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=sin⁡xf(x) = \sin x w punkcie o odciętej x0=π6x_0 = \tfrac{\pi}{6}.

Przykład 4. Sinus do kwadratu

Oblicz pochodną funkcji f(x)=sin⁡2xf(x) = \sin^2 x.

Przykład 5. Prędkość w ruchu drgającym

Ciężarek na sprężynie wychyla się z położenia równowagi o s(t)=5sin⁡ts(t) = 5\sin t centymetrów po tt sekundach. Oblicz jego prędkość w chwili t=πt = \pi.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z pochodną funkcji trygonometrycznej.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z (sin⁡x)′=cos⁡x(\sin x)' = \cos x i z pochodnej funkcji złożonej.

Liczba przy x (sin⁡ax)′=acos⁡ax\displaystyle (\sin ax)' = a \cos ax
Na przykład (sin⁡2x)′=2cos⁡2x(\sin 2x)' = 2\cos 2x i (sin⁡x2)′=12cos⁡x2(\sin \tfrac{x}{2})' = \tfrac{1}{2}\cos \tfrac{x}{2}. Im szybciej sinus się waha, tym stromszy jest jego wykres.
Kwadrat sinusa (sin⁡2x)′=sin⁡2x\displaystyle (\sin^2 x)' = \sin 2x
Pochodna kwadratu razy pochodna sinusa daje 2sin⁡xcos⁡x2\sin x \cos x, a to jest sin⁡2x\sin 2x. Rozwiązanie w przykładzie 4.
Kolejne pochodne (sin⁡x)(4)=sin⁡x\displaystyle (\sin x)^{(4)} = \sin x
Kolejne pochodne to cos⁡x\cos x, −sin⁡x-\sin x, −cos⁡x-\cos x i znowu sin⁡x\sin x. Co cztery różniczkowania wracasz do punktu wyjścia.
Granica, na której stoi wzór lim⁡h→0sin⁡hh=1\displaystyle \lim_{h \to 0} \frac{\sin h}{h} = 1
To nachylenie sinusoidy w zerze. Dla kąta w stopniach ta granica wynosiłaby π180\tfrac{\pi}{180}, dlatego wzór na pochodną wymaga radianów.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.