Pochodna iloczynu przez stałą

Stały mnożnik wychodzi przed pochodną i czeka na wynik. Różniczkujesz samą funkcję, a potem mnożysz przez stałą. Dzięki temu współczynniki w wielomianie nie sprawiają kłopotu.

(c⋅f)′=c⋅f′(c \cdot f)' = c \cdot f'

na przykład

(5x3)′=5⋅3x2=15x2(5x^3)' = 5 \cdot 3x^2 = 15x^2

stała w mianowniku

(fc)′=f′c\left(\dfrac{f}{c}\right)' = \dfrac{f'}{c}

stała dodana znika

(f+c)′=f′(f + c)' = f'
cc to dowolna liczba, która nie zależy od xx, a ff to funkcja, która ma pochodną w danym punkcie. Gdy obie części zależą od xx, potrzebny jest wzór na pochodną iloczynu.

Dlaczego stała wychodzi przed pochodną?

Wykres 3f3f to wykres ff rozciągnięty w pionie 3 razy: każda wysokość jest trzy razy większa. Razem z wysokościami rosną przyrosty, więc styczna do 3f3f jest 3 razy bardziej stroma niż styczna do ff w tym samym punkcie.

−1 1 2 1 2 3 4 x y
W punkcie x=1x = 1 styczna do ff wznosi się o 12\tfrac{1}{2} na jednostkę, a styczna do 3f3f o trzy takie odcinki, czyli o 32\tfrac{3}{2}.

W definicji pochodnej stała stoi w obu wyrazach licznika, więc można ją wyłączyć przed iloraz i przed granicę:

  1. c⋅f(x+h)−c⋅f(x)h\displaystyle \frac{c \cdot f(x + h) - c \cdot f(x)}{h}
  2. =c⋅f(x+h)−f(x)h\displaystyle = c \cdot \frac{f(x + h) - f(x)}{h}
  3. (c⋅f)′(x)=c⋅f′(x)\displaystyle (c \cdot f)'(x) = c \cdot f'(x)

Jak liczyć pochodną iloczynu przez stałą krok po kroku

Kamień puszczony swobodnie przebywa w ciągu tt sekund drogę s(t)=4,9 t2s(t) = 4{,}9\,t^2 metrów. Pochodna drogi to prędkość, więc policzymy s′(t)s'(t) i sprawdzimy, jak szybko kamień spada po 2 sekundach.

Droga s(t)=4,9 t2s(t) = 4{,}9\,t^2 c=4,9,  f(t)=t2c = 4{,}9,\; f(t) = t^2 s′(t)=4,9⋅(t2)′s'(t) = 4{,}9 \cdot (t^2)' s′(t)=9,8 ts'(t) = 9{,}8\,t
  1. Rozpoznaj stałą i funkcję

    Wzór 4,9 t24{,}9\,t^2 to iloczyn liczby 4,94{,}9 i funkcji t2t^2. Liczba nie zmienia się razem z tt, więc jest stałą.

    1. c=4,9,f(t)=t2c = 4{,}9, \quad f(t) = t^2

    c⋅fc \cdot f Stała razy funkcja

    Nasza funkcja: 4,9⋅t24{,}9 \cdot t^2

    c⋅f′c \cdot f'

    Stała wychodzi przed pochodną i zostaje w wyniku.

    f+cf + c Stała dodana

    f′+0f' + 0

    Dodana stała przesuwa wykres i nie zmienia nachylenia, więc znika.

    Więcej: pochodna funkcji stałej

    f⋅gf \cdot g Iloczyn funkcji

    f′g+fg′f' g + f g'

    Gdy oba czynniki zależą od zmiennej, żaden z nich nie jest stałą.

    Więcej: pochodna iloczynu funkcji

  2. Wyciągnij stałą przed pochodną

    Zapisz stałą przed nawiasem, a pochodną policz tylko z funkcji.

    1. s′(t)=4,9⋅(t2)′s'(t) = 4{,}9 \cdot (t^2)'
  3. Policz pochodną funkcji i pomnóż

    Ze wzoru na pochodną potęgi (t2)′=2t(t^2)' = 2t. Pomnóż ją przez stałą, która czekała przed nawiasem.

    1. s′(t)=4,9⋅2ts'(t) = 4{,}9 \cdot 2t
    2. s′(t)=9,8 ts'(t) = 9{,}8\,t
  4. Oblicz prędkość po 2 sekundach

    Prędkość w chwili tt to wartość pochodnej. Wstaw t=2t = 2.

    1. s′(2)=9,8⋅2=19,6s'(2) = 9{,}8 \cdot 2 = 19{,}6
    2. s(2)=4,9⋅4=19,6s(2) = 4{,}9 \cdot 4 = 19{,}6
    Wykres drogi s(t)=4,9 t2s(t) = 4{,}9\,t^2 i przerywana styczna w punkcie (2;  19,6)(2;\; 19{,}6). Jej współczynnik kierunkowy to prędkość 19,619{,}6 m/s.

    Odpowiedź: s′(t)=9,8 ts'(t) = 9{,}8\,t, a po 2 sekundach kamień spada z prędkością 19,619{,}6 m/s.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Stała razy potęga

Oblicz pochodną funkcji f(x)=5x3f(x) = 5x^3.

Przykład 2. Ujemna stała i cosinus

Oblicz pochodną funkcji f(x)=−4cos⁡xf(x) = -4\cos x.

Przykład 3. Stała ukryta w ułamku

Oblicz pochodną funkcji f(x)=x48f(x) = \dfrac{x^4}{8}.

Przykład 4. Stała przy funkcji wykładniczej

Oblicz pochodną funkcji f(x)=12 exf(x) = \tfrac{1}{2}\,e^x i jej wartość w punkcie x=0x = 0.

Przykład 5. Pole koła i jego obwód

Pole koła o promieniu rr to P(r)=πr2P(r) = \pi r^2. Oblicz pochodną pola względem promienia.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym przed funkcją stoi liczba.

Przypadki szczególne

Każdy z nich to ten sam wzór z konkretną wartością stałej.

Stała ujemna (−f)′=−f′\displaystyle (-f)' = -f'
Dla c=−1c = -1 wykres odbija się względem osi xx, a każde nachylenie zmienia znak. Z tego przypadku wynika pochodna różnicy funkcji.
Dzielenie przez stałą (fc)′=f′c\displaystyle \left(\frac{f}{c}\right)' = \frac{f'}{c}
Dzielenie przez liczbę c≠0c \neq 0 to mnożenie przez 1c\tfrac{1}{c}. Nie potrzebujesz wzoru na pochodną ilorazu, bo w mianowniku nie ma zmiennej.
Stała zero (0⋅f)′=0\displaystyle (0 \cdot f)' = 0
Iloczyn 0⋅f0 \cdot f to funkcja stała równa zeru, więc jego pochodna też jest zerem. Wzór daje ten sam wynik.
Stałe zapisane literą (πx2)′=2πx\displaystyle (\pi x^2)' = 2\pi x
Liczby π\pi, ee czy 2\sqrt{2} to zwykłe stałe i wychodzą przed pochodną, na przykład (e⋅sin⁡x)′=ecos⁡x(e \cdot \sin x)' = e\cos x. Inaczej jest z exe^x: zmienna stoi w wykładniku, więc to funkcja, a iloczyn exsin⁡xe^x \sin x liczysz wzorem na pochodną iloczynu.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.