Całka z funkcji potęgowej

Całkując potęgę, zwiększasz wykładnik o jeden i dzielisz przez nowy wykładnik. Wzór działa dla każdego wykładnika poza −1-1, także dla pierwiastków i ułamków zapisanych jako potęgi.

∫xn dx=xn+1n+1+C\int x^n \, dx = \frac{x^{n+1}}{n + 1} + C

na przykład

∫x3 dx=x44+C\int x^3 \, dx = \dfrac{x^4}{4} + C

pierwiastek

∫x dx=23 xx+C\int \sqrt{x} \, dx = \tfrac{2}{3}\,x\sqrt{x} + C

wyjątek n = −1

∫1x dx=ln⁡∣x∣+C\int \dfrac{1}{x} \, dx = \ln|x| + C
nn to dowolna liczba różna od −1-1, a CC to stała całkowania. Dla n=−1n = -1 mianownik byłby zerem, więc całka z 1x\tfrac{1}{x} ma osobny wzór.

Skąd się bierze dzielenie przez n + 1?

Pochodna potęgi zmniejsza wykładnik o jeden i mnoży przez stary wykładnik. Całka robi to samo w drugą stronę: podnosi wykładnik i dzieli przez nowy. Bez dzielenia pochodna wyniku wyszłaby n+1n + 1 razy za duża.

0 1 1
Pod przekątną y=xy = x leży połowa kwadratu, a pod parabolą y=x2y = x^2 trzecia część, około 33 ze 100 kratek. Wzór daje dokładnie ∫01x2 dx=13\int_0^1 x^2 \, dx = \tfrac{1}{3}.

Pochodna wyniku daje z powrotem funkcję podcałkową. Wykładnik n+1n + 1 schodzi przed potęgę i skraca się z mianownikiem:

  1. (xn+1n+1)′=(n+1) xnn+1=xn\displaystyle \left(\frac{x^{n+1}}{n + 1}\right)' = \frac{(n + 1)\,x^n}{n + 1} = x^n

Jak liczyć całkę z funkcji potęgowej krok po kroku

Obliczymy całkę oznaczoną ∫14(x+1x2)dx\int_1^4 \left(\sqrt{x} + \tfrac{1}{x^2}\right) dx. Pierwiastek i ułamek trzeba najpierw zapisać jako potęgi.

Zadanie ∫14(x+1x2)dx\int_1^4 \left(\sqrt{x} + \tfrac{1}{x^2}\right) dx x1/2+x−2x^{1/2} + x^{-2} 23x3/2,  −x−1\tfrac{2}{3}x^{3/2},\; -x^{-1} F(x)=23xx−1xF(x) = \tfrac{2}{3}x\sqrt{x} - \tfrac{1}{x}
  1. Zapisz składniki jako potęgi

    Wzór działa tylko na potęgę xnx^n. Pierwiastek to potęga o wykładniku 12\tfrac{1}{2}, a xx w mianowniku to potęga o wykładniku ujemnym.

    1. x=x1/2,1x2=x−2\displaystyle \sqrt{x} = x^{1/2}, \quad \frac{1}{x^2} = x^{-2}
    2. ∫14(x1/2+x−2)dx\displaystyle \int_1^4 \left(x^{1/2} + x^{-2}\right) dx

    xn,  n≠−1x^n,\; n \neq -1 Potęga

    Nasze potęgi: x1/2,  x−2x^{1/2},\; x^{-2}

    xn+1n+1+C\dfrac{x^{n+1}}{n + 1} + C

    Wykładnik w górę o jeden, dzielenie przez nowy.

    x−1x^{-1} Odwrotność x

    ln⁡∣x∣+C\ln|x| + C

    Nowy wykładnik byłby zerem, więc tu wzór na potęgę nie działa.

    Więcej: całka z funkcji 1/x

    (ax+b)n(ax + b)^n Potęga wyrażenia

    (ax+b)n+1a (n+1)+C\dfrac{(ax + b)^{n+1}}{a\,(n + 1)} + C

    Pod potęgą stoi wyrażenie, więc wynik dzielisz jeszcze przez aa.

    Więcej: całkowanie przez podstawienie

  2. Podnieś wykładnik i podziel przez nowy

    Całkuj każdy składnik osobno. Dzielenie przez ułamek 32\tfrac{3}{2} to mnożenie przez jego odwrotność 23\tfrac{2}{3}.

    1. ∫x1/2 dx=x3/23/2=23 x3/2\displaystyle \int x^{1/2} \, dx = \frac{x^{3/2}}{3/2} = \frac{2}{3}\,x^{3/2}
    2. ∫x−2 dx=x−1−1=−1x\displaystyle \int x^{-2} \, dx = \frac{x^{-1}}{-1} = -\frac{1}{x}
  3. Zapisz funkcję pierwotną

    Dodaj wyniki i wróć do zapisu z pierwiastkiem, bo w nim łatwiej podstawiać liczby. W całce oznaczonej stała CC się skraca, więc jej nie piszesz.

    1. F(x)=23 xx−1x\displaystyle F(x) = \frac{2}{3}\,x\sqrt{x} - \frac{1}{x}
  4. Wstaw granice całkowania

    Z twierdzenia Newtona-Leibniza całka oznaczona to F(4)−F(1)F(4) - F(1). Policz obie wartości na wspólnym mianowniku 12.

    1. F(4)=23⋅4⋅2−14=163−14=6112\displaystyle F(4) = \frac{2}{3} \cdot 4 \cdot 2 - \frac{1}{4} = \frac{16}{3} - \frac{1}{4} = \frac{61}{12}
    2. F(1)=23−1=−13=−412\displaystyle F(1) = \frac{2}{3} - 1 = -\frac{1}{3} = -\frac{4}{12}
    3. ∫14(x+1x2)dx=6112+412=6512\displaystyle \int_1^4 \left(\sqrt{x} + \frac{1}{x^2}\right) dx = \frac{61}{12} + \frac{4}{12} = \frac{65}{12}
    Wykres y=x+1x2y = \sqrt{x} + \tfrac{1}{x^2} z wyróżnioną częścią nad przedziałem [1; 4][1;\, 4]. Pole pod tą częścią to 6512≈5,42\tfrac{65}{12} \approx 5{,}42.

    Odpowiedź: ∫14(x+1x2)dx=6512\int_1^4 \left(\sqrt{x} + \tfrac{1}{x^2}\right) dx = \tfrac{65}{12}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Potęga naturalna

Oblicz całkę ∫x4 dx\int x^4 \, dx.

Przykład 2. Pierwiastek w mianowniku

Oblicz całkę ∫1x dx\int \dfrac{1}{\sqrt{x}} \, dx.

Przykład 3. Ułamek z potęgą

Oblicz całkę ∫1x3 dx\int \dfrac{1}{x^3} \, dx.

Przykład 4. Całka oznaczona z wielomianu

Oblicz całkę ∫02(3x2−2x+1) dx\int_0^2 (3x^2 - 2x + 1) \, dx.

Przykład 5. Funkcja pierwotna przez dany punkt

Wyznacz funkcję FF, dla której F′(x)=4x3−6xF'(x) = 4x^3 - 6x i F(1)=2F(1) = 2.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym pod całką stoi potęga, pierwiastek albo ułamek z xx.

Przypadki szczególne

Każdy z nich to ten sam wzór z konkretnym wykładnikiem.

Wykładnik zero ∫x0 dx=x+C\displaystyle \int x^0 \, dx = x + C
x0=1x^0 = 1, więc to całka z funkcji stałej dla c=1c = 1.
Wykładnik jeden ∫x dx=x22+C\displaystyle \int x \, dx = \frac{x^2}{2} + C
Całka oznaczona od 0 do aa daje a22\tfrac{a^2}{2}, czyli pole trójkąta pod prostą y=xy = x.
Pole pod potęgą na [0, 1] ∫01xn dx=1n+1\displaystyle \int_0^1 x^n \, dx = \frac{1}{n + 1}
Pod y=xy = x leży połowa kwadratu, pod y=x2y = x^2 jedna trzecia, pod y=x3y = x^3 jedna czwarta. Im wyższa potęga, tym niżej biegnie wykres.
Wykładnik minus jeden ∫x−1 dx=ln⁡∣x∣+C\displaystyle \int x^{-1} \, dx = \ln|x| + C
Jedyny wykładnik, dla którego wzór na potęgę nie działa. Szczegóły: całka z funkcji 1/x.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.