Całka oznaczona – zamiana granic

Gdy zamienisz granice całkowania miejscami, całka zmienia znak na przeciwny. Dzięki temu możesz policzyć każdą całkę z większą dolną granicą.

∫abf(x) dx=−∫baf(x) dx\int_a^b f(x) \, dx = -\int_b^a f(x) \, dx

na przykład

∫20x dx=−∫02x dx=−2\int_2^0 x \, dx = -\int_0^2 x \, dx = -2

tam i z powrotem

∫abf dx+∫baf dx=0\int_a^b f \, dx + \int_b^a f \, dx = 0

równe granice

∫aaf dx=0\int_a^a f \, dx = 0
ff jest funkcją ciągłą, a aa i bb to dowolne liczby. Zmienia się tylko znak całki, a jej wartość bezwzględna zostaje taka sama.

Dlaczego zamiana granic zmienia znak?

Z twierdzenia Newtona-Leibniza całka to różnica wartości funkcji pierwotnej: górna granica minus dolna. Gdy granice zamieniają się miejscami, odejmujesz w odwrotnej kolejności:

  1. ∫baf(x) dx=F(a)−F(b)\int_b^a f(x) \, dx = F(a) - F(b)
  2. =−(F(b)−F(a))=−∫abf(x) dx= -\big(F(b) - F(a)\big) = -\int_a^b f(x) \, dx

Obszar pod wykresem jest ten sam, zmienia się tylko kierunek, w którym go liczysz:

1 2 1 3 5 x y
Ten sam obszar pod y=x2+1y = x^2 + 1 daje 143\tfrac{14}{3}, gdy idziesz od 0 do 2, i −143-\tfrac{14}{3}, gdy idziesz od 2 do 0.

Jak liczyć całkę z odwróconymi granicami

Obliczymy całkę ∫41x dx\int_4^1 \sqrt{x} \, dx, w której dolna granica jest większa od górnej.

Zadanie ∫41x dx\int_4^1 \sqrt{x} \, dx 4>14 \gt 1 −∫14x dx-\int_1^4 \sqrt{x}\,dx ∫14x dx=143\int_1^4 \sqrt{x}\,dx = \tfrac{14}{3}
  1. Porównaj granice

    Na dole całki stoi 4, a na górze 1. Granice są w odwrotnej kolejności niż zwykle, więc wynik wyjdzie ujemny, choć funkcja jest dodatnia.

    1. a=4>b=1a = 4 \gt b = 1

    a>ba \gt b Dolna granica większa

    Nasze granice: 4>14 \gt 1

    −∫baf dx-\int_b^a f \, dx

    Zamień granice i dopisz minus.

    a<ba \lt b Zwykła kolejność

    F(b)−F(a)F(b) - F(a)

    Liczysz wprost z twierdzenia Newtona-Leibniza.

    Więcej: twierdzenie Newtona-Leibniza

    a=ba = b Równe granice

    ∫aaf dx=0\int_a^a f \, dx = 0

    Przedział ma długość zero, więc całka też jest zerem.

    Więcej: przypadki szczególne

  2. Zamień granice i dopisz minus

    Przestaw granice tak, żeby mniejsza była na dole. Minus przed całką równoważy tę zamianę.

    1. ∫41x dx=−∫14x dx\displaystyle \int_4^1 \sqrt{x} \, dx = -\int_1^4 \sqrt{x} \, dx
  3. Policz całkę w zwykłej kolejności

    Zapisz pierwiastek jako potęgę x1/2x^{1/2} i skorzystaj ze wzoru na całkę z potęgi.

    1. ∫14x1/2 dx=[23x3/2]14\displaystyle \int_1^4 x^{1/2} \, dx = \Big[\frac{2}{3} x^{3/2}\Big]_1^4
    2. =23⋅8−23⋅1\displaystyle = \frac{2}{3} \cdot 8 - \frac{2}{3} \cdot 1
    3. =143\displaystyle = \frac{14}{3}
  4. Dopisz znak do wyniku

    Minus z drugiego kroku trafia teraz do wyniku. Całka jest ujemna, bo liczysz ją od prawej do lewej.

    1. ∫41x dx=−143≈−4,67\displaystyle \int_4^1 \sqrt{x} \, dx = -\frac{14}{3} \approx -4{,}67
    Wykres y=xy = \sqrt{x} z wyróżnioną częścią nad przedziałem [1; 4][1;\, 4]. Pole pod nią wynosi 143\tfrac{14}{3}, a całka od 4 do 1 to −143-\tfrac{14}{3}.

    Odpowiedź: ∫41x dx=−143\int_4^1 \sqrt{x} \, dx = -\tfrac{14}{3}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Potęga z odwróconymi granicami

Oblicz całkę ∫31x2 dx\int_3^1 x^2 \, dx.

Przykład 2. Całka dana bez wzoru funkcji

Wiadomo, że ∫04f(x) dx=10\int_0^4 f(x) \, dx = 10. Oblicz ∫40f(x) dx\int_4^0 f(x) \, dx.

Przykład 3. Połączenie z addytywnością

Wiadomo, że ∫03f(x) dx=4\int_0^3 f(x) \, dx = 4 i ∫35f(x) dx=6\int_3^5 f(x) \, dx = 6. Oblicz ∫03f(x) dx+∫53f(x) dx\int_0^3 f(x) \, dx + \int_5^3 f(x) \, dx.

Przykład 4. Cosinus od π/2 do 0

Oblicz całkę ∫π/20cos⁡x dx\int_{\pi/2}^{0} \cos x \, dx.

Przykład 5. Tam i z powrotem

Oblicz ∫123x2 dx+∫213x2 dx\int_1^2 3x^2 \, dx + \int_2^1 3x^2 \, dx.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym dolna granica jest większa od górnej.

Przypadki szczególne

Te własności wynikają z zamiany granic i często skracają rachunki.

Równe granice ∫aaf dx=0\displaystyle \int_a^a f \, dx = 0
Zamiana granic niczego tu nie zmienia, a jedyna liczba równa swojej przeciwnej to zero. Na przykład ∫55x2 dx=0\int_5^5 x^2 \, dx = 0.
Tam i z powrotem ∫abf dx+∫baf dx=0\displaystyle \int_a^b f \, dx + \int_b^a f \, dx = 0
Z addytywności ta suma to ∫aaf dx=0\int_a^a f \, dx = 0. Stąd też wynika wzór na zamianę granic.
Funkcja nieparzysta ∫−aaf dx=0\displaystyle \int_{-a}^{a} f \, dx = 0
Gdy f(−x)=−f(x)f(-x) = -f(x), pole pod osią po lewej znosi pole nad osią po prawej. Na przykład ∫−22x3 dx=0\int_{-2}^{2} x^3 \, dx = 0.
Funkcja parzysta ∫−aaf dx=2∫0af dx\displaystyle \int_{-a}^{a} f \, dx = 2\int_0^a f \, dx
Gdy f(−x)=f(x)f(-x) = f(x), obie połowy mają to samo pole. Na przykład ∫−11x2 dx=2⋅13=23\int_{-1}^{1} x^2 \, dx = 2 \cdot \tfrac{1}{3} = \tfrac{2}{3}.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.