Liniowość całki

Całka z sumy to suma całek, a stały czynnik możesz wyciągnąć przed całkę. Dzięki temu wielomian i każdą inną sumę całkujesz wyraz po wyrazie.

∫(af+bg) dx=a∫f dx+b∫g dx\int (a f + b g) \, dx = a \int f \, dx + b \int g \, dx

stała przed całką

∫af dx=a∫f dx\int a f \, dx = a \int f \, dx

na przykład

∫3cos⁡x dx=3sin⁡x+C\int 3\cos x \, dx = 3\sin x + C

całka oznaczona

∫pqaf dx=a∫pqf dx\int_p^q a f \, dx = a \int_p^q f \, dx
aa i bb to stałe, a ff i gg to funkcje zmiennej xx, które mają funkcje pierwotne. Wzór działa dla dowolnej liczby składników i dla całki oznaczonej.

Dlaczego całki składników się dodają?

Wykres sumy g+hg + h to wykres gg podniesiony w każdym punkcie o h(x)h(x). Pole pod nim składa się więc z dwóch części: pola pod gg i pasa o wysokości h(x)h(x), który ma takie samo pole jak obszar pod hh.

1 2 1 2 3 x y
Pod g(x)=x22g(x) = \tfrac{x^2}{2} na przedziale [0; 2][0;\, 2] leży pole 43\tfrac{4}{3}, a pas dodany przez h(x)=x2h(x) = \tfrac{x}{2} ma pole 1. Pole pod sumą wynosi 43+1=73\tfrac{4}{3} + 1 = \tfrac{7}{3}.

Ten sam wynik daje pochodna. Jeśli FF i GG to funkcje pierwotne ff i gg, to z pochodnej sumy i pochodnej iloczynu przez stałą:

  1. (aF+bG)′=aF′+bG′=af+bg(aF + bG)' = aF' + bG' = af + bg

Funkcja aF+bGaF + bG jest więc funkcją pierwotną af+bgaf + bg.

Jak całkować sumę krok po kroku

Obliczymy całkę oznaczoną ∫12(6x2−4x+2x)dx\int_1^2 \left(6x^2 - 4x + \tfrac{2}{x}\right) dx. Pod całką stoi suma trzech składników różnego rodzaju.

Zadanie ∫12(6x2−4x+2x)dx\int_1^2 \left(6x^2 - 4x + \tfrac{2}{x}\right) dx 6∫x2−4∫x+2∫1x6\int x^2 - 4\int x + 2\int \tfrac{1}{x} 2x3,  2x2,  2ln⁡x2x^3,\; 2x^2,\; 2\ln x F(x)=2x3−2x2+2ln⁡xF(x) = 2x^3 - 2x^2 + 2\ln x
  1. Rozbij całkę na składniki

    Zapisz osobną całkę dla każdego składnika, ze znakiem, który stoi przed nim. Stałe czynniki 6, 4 i 2 wyciągnij przed całki.

    1. ∫(6x2−4x+2x)dx\displaystyle \int \left(6x^2 - 4x + \frac{2}{x}\right) dx
    2. =6∫x2 dx−4∫x dx+2∫1x dx\displaystyle = 6\int x^2 \, dx - 4\int x \, dx + 2\int \frac{1}{x} \, dx

    f±gf \pm g Suma lub różnica

    Nasza funkcja: 6x2−4x+2x6x^2 - 4x + \tfrac{2}{x}

    ∫f dx±∫g dx\int f \, dx \pm \int g \, dx

    Wyraz po wyrazie, znaki zostają.

    a⋅fa \cdot f Stała razy funkcja

    a∫f dxa \int f \, dx

    Stała wychodzi przed całkę. Tak liczysz ∫3sin⁡x dx\int 3\sin x \, dx.

    Więcej: przykład 2

    f⋅gf \cdot g Iloczyn funkcji

    ∫fg′ dx=fg−∫f′g dx\int f g' \, dx = f g - \int f' g \, dx

    Liniowość nie rozbija iloczynu. Rozwiń nawias albo całkuj przez części.

    Więcej: całkowanie przez części

  2. Policz całkę każdego składnika

    Do potęg użyj wzoru na całkę z potęgi, a do 1x\tfrac{1}{x} wzoru z logarytmem. Na przedziale [1; 2][1;\, 2] zmienna jest dodatnia, więc ln⁡∣x∣=ln⁡x\ln|x| = \ln x.

    1. 6⋅x33=2x3,4⋅x22=2x2\displaystyle 6 \cdot \frac{x^3}{3} = 2x^3, \quad 4 \cdot \frac{x^2}{2} = 2x^2
    2. 2∫1x dx=2ln⁡x\displaystyle 2\int \frac{1}{x} \, dx = 2\ln x
  3. Złóż funkcję pierwotną

    Wstaw wyniki na miejsca składników. Każda całka daje własną stałą, ale ich suma też jest stałą, więc na końcu piszesz jedno CC. Przy całce oznaczonej stała i tak się skróci.

    1. F(x)=2x3−2x2+2ln⁡xF(x) = 2x^3 - 2x^2 + 2\ln x
  4. Wstaw granice całkowania

    Policz F(2)F(2) i F(1)F(1), a potem odejmij. Logarytm z jedynki to zero.

    1. F(2)=16−8+2ln⁡2=8+2ln⁡2F(2) = 16 - 8 + 2\ln 2 = 8 + 2\ln 2
    2. F(1)=2−2+2ln⁡1=0F(1) = 2 - 2 + 2\ln 1 = 0
    3. F(2)−F(1)=8+2ln⁡2≈9,39F(2) - F(1) = 8 + 2\ln 2 \approx 9{,}39
    Wykres y=6x2−4x+2xy = 6x^2 - 4x + \tfrac{2}{x} z wyróżnioną częścią nad przedziałem [1; 2][1;\, 2]. Pole pod nią wynosi 8+2ln⁡28 + 2\ln 2.

    Odpowiedź: ∫12(6x2−4x+2x)dx=8+2ln⁡2\int_1^2 \left(6x^2 - 4x + \tfrac{2}{x}\right) dx = 8 + 2\ln 2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wielomian

Oblicz całkę ∫(4x3−2x+5) dx\int (4x^3 - 2x + 5) \, dx.

Przykład 2. Funkcje różnego rodzaju

Oblicz całkę ∫(3sin⁡x+2ex) dx\int (3\sin x + 2e^x) \, dx.

Przykład 3. Ułamek z sumą w liczniku

Oblicz całkę ∫x2+3x−1x dx\int \dfrac{x^2 + 3x - 1}{x} \, dx.

Przykład 4. Iloczyn do rozwinięcia

Oblicz całkę ∫(x+1)2 dx\int (x + 1)^2 \, dx.

Przykład 5. Całka oznaczona z sinusem i cosinusem

Oblicz całkę ∫0π(2sin⁡x−cos⁡x) dx\int_0^{\pi} (2\sin x - \cos x) \, dx.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym całkujesz sumę albo wyciągasz stałą przed całkę.

Przypadki szczególne

Te odmiany wzoru spotkasz w zadaniach najczęściej.

Różnica funkcji ∫(f−g) dx=F−G+C\displaystyle \textstyle\int (f - g) \, dx = F - G + C
To wzór z a=1a = 1 i b=−1b = -1, gdzie FF i GG to funkcje pierwotne ff i gg. Na przykład ∫(ex−1x) dx=ex−ln⁡∣x∣+C\int (e^x - \tfrac{1}{x}) \, dx = e^x - \ln|x| + C.
Więcej składników ∫∑fi dx=∑∫fi dx\displaystyle \textstyle\int \sum f_i \, dx = \sum \int f_i \, dx
Wzór stosujesz tyle razy, ile jest składników. Tak całkuje się wielomian dowolnego stopnia.
Całka oznaczona ∫pqaf dx=a∫pqf dx\displaystyle \textstyle\int_p^q a f \, dx = a\int_p^q f \, dx
Stałą wyciągasz także przed całkę oznaczoną, a całkę z sumy rozbijasz tak samo. Granice zostają te same we wszystkich całkach. Na przykład ∫01(3x2+2x) dx=3⋅13+2⋅12=2\int_0^1 (3x^2 + 2x) \, dx = 3 \cdot \tfrac{1}{3} + 2 \cdot \tfrac{1}{2} = 2.
Jedna stała całkowania C1+C2=C\displaystyle C_1 + C_2 = C
Każda całka składnika daje swoją stałą, ale ich suma to też dowolna stała. W wyniku piszesz jedno CC.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.