Stosunek pól figur podobnych

Gdy figura jest podobna do innej w skali kk, jej boki są kk razy dłuższe, a pole k2k^2 razy większe. Dwa razy dłuższe boki to cztery razy większe pole.

P2P1=k2\frac{P_2}{P_1} = k^2

skala, gdy znasz pola

k=P2P1\displaystyle k = \sqrt{\frac{P_2}{P_1}}

stosunek obwodów

L2L1=k\displaystyle \frac{L_2}{L_1} = k

pole drugiej figury

P2=k2⋅P1P_2 = k^2 \cdot P_1
P1P_1 i P2P_2 to pola dwóch figur podobnych, a kk to skala podobieństwa: stosunek długości odpowiadających sobie boków drugiej figury i pierwszej, k=a2/a1k = a_2 / a_1. Dla k>1k > 1 druga figura jest większa, dla k<1k < 1 mniejsza.

Dlaczego pole rośnie z kwadratem skali?

Pole zależy od dwóch wymiarów naraz, na przykład od podstawy i wysokości. W figurze podobnej w skali kk oba wymiary są kk razy większe, więc pole rośnie k⋅k=k2k \cdot k = k^2 razy.

Widać to też bez wzorów. Trójkąt powiększony dwa razy da się pociąć na cztery kopie wyjściowego trójkąta, a powiększony trzy razy na dziewięć.

Zacieniony trójkąt u góry to oryginał. Trójkąt o dwa razy dłuższych bokach mieści 4 takie trójkąty: 22=42^2 = 4.

Jak obliczyć pole figury podobnej krok po kroku

Trójkąt ABCABC ma pole 54 cm². Odcinek DEDE jest równoległy do boku ABAB, przy czym punkt DD leży na CACA, punkt EE na CBCB, a ∣CD∣:∣CA∣=1:3|CD| : |CA| = 1 : 3. Oblicz pole trójkąta CDECDE i pole trapezu ABEDABED.

Dane PABC=54, ∣CD∣:∣CA∣=1:3P_{ABC} = 54,\ |CD| : |CA| = 1 : 3 k=1/3k = 1/3 k2=1/9k^2 = 1/9 PCDE=6P_{CDE} = 6 PABED=48P_{ABED} = 48
  1. Ustal skalę podobieństwa

    Odcinek DEDE jest równoległy do ABAB, więc trójkąty CDECDE i CABCAB mają takie same kąty i są podobne. Skala to stosunek odpowiadających sobie boków: CDCD w małym trójkącie i CACA w dużym.

    1. k=∣CD∣∣CA∣=13\displaystyle k = \frac{|CD|}{|CA|} = \frac{1}{3}
  2. Podnieś skalę do kwadratu

    Stosunek pól to kwadrat skali.

    1. k2=(13)2=19\displaystyle k^2 = \left(\frac{1}{3}\right)^2 = \frac{1}{9}
  3. Policz pole małego trójkąta

    Pole trójkąta CDECDE to dziewiąta część pola trójkąta ABCABC.

    1. PCDE=k2⋅PABC=19⋅54\displaystyle P_{CDE} = k^2 \cdot P_{ABC} = \frac{1}{9} \cdot 54
    2. PCDE=6 cm2P_{CDE} = 6\ \text{cm}^2
  4. Odejmij, żeby dostać pole trapezu

    Trapez ABEDABED to duży trójkąt bez małego.

    1. PABED=54−6=48 cm2P_{ABED} = 54 - 6 = 48\ \text{cm}^2
  5. Sprawdź wynik na rysunku

    Trójkąt ABCABC ma trzy razy dłuższe boki niż CDECDE, więc da się go pociąć na 32=93^2 = 9 kopii trójkąta CDECDE. Jedna kopia to mały trójkąt u góry, osiem pozostałych tworzy trapez:

    1. 9⋅6=54,8⋅6=489 \cdot 6 = 54,\qquad 8 \cdot 6 = 48
    Zacieniony trójkąt CDECDE mieści się w trójkącie ABCABC dokładnie 9 razy. Trapez ABEDABED składa się z pozostałych 8 kopii.

    Odpowiedź: trójkąt CDECDE ma pole 6 cm26\ \text{cm}^2, a trapez ABEDABED ma pole 48 cm248\ \text{cm}^2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Pole trójkąta powiększonego trzy razy

Dwa trójkąty są podobne w skali 3. Mniejszy ma pole 12 cm². Oblicz pole większego.

Przykład 2. Skala, gdy znasz pola

Dwa prostokąty podobne mają pola 25 cm² i 100 cm². Oblicz skalę podobieństwa.

Przykład 3. Pole działki z mapy

Na mapie w skali 1 : 50 000 działka zajmuje 8 cm². Ile hektarów ma w rzeczywistości?

Przykład 4. Kwadrat o trzy razy krótszych bokach

Kwadrat ma pole 144 cm². Jakie pole ma kwadrat o bokach trzy razy krótszych?

Przykład 5. Skala z obwodów, pole z pola

Dwa trójkąty podobne mają obwody 12 cm i 18 cm. Mniejszy ma pole 8 cm². Oblicz pole większego.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z polami figur podobnych.

Przypadki szczególne

Ta sama zasada działa w kilku sytuacjach, które łatwo przeoczyć.

Figury przystające k=1  ⇒  P2=P1\displaystyle k = 1 \;\Rightarrow\; P_2 = P_1
Skala 1 oznacza figury tej samej wielkości, więc pola są równe.
Pomniejszenie k=12  ⇒  P2=P14\displaystyle k = \frac{1}{2} \;\Rightarrow\; P_2 = \frac{P_1}{4}
Boki dwa razy krótsze to pole cztery razy mniejsze, jak w przykładzie 4 dla skali 1/31/3.
Koła P2P1=(r2r1)2\displaystyle \frac{P_2}{P_1} = \left(\frac{r_2}{r_1}\right)^2
Każde dwa koła są podobne, a skalą jest stosunek promieni. Koło o dwa razy większym promieniu ma cztery razy większe pole.
Bryły podobne V2V1=k3\displaystyle \frac{V_2}{V_1} = k^3
Objętość zależy od trzech wymiarów, więc rośnie z sześcianem skali. Sześcian o dwa razy dłuższej krawędzi ma 4 razy większe pole ściany i 8 razy większą objętość.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.