Pole wycinka koła

Wycinek jest taką częścią koła, jaką jego kąt środkowy jest częścią kąta pełnego. Liczysz tę część i mnożysz przez nią pole całego koła.

P=α360∘⋅πr2P = \frac{\alpha}{360^\circ} \cdot \pi r^2

kąt w radianach

P=αr22\displaystyle P = \frac{\alpha r^2}{2}

pole, gdy znasz łuk

P=l⋅r2\displaystyle P = \frac{l \cdot r}{2}

kąt, gdy znasz pole

α=Pπr2⋅360∘\displaystyle \alpha = \frac{P}{\pi r^2} \cdot 360^\circ
Wycinek koła to część koła między dwoma promieniami i łukiem. α\alpha to jego kąt środkowy, rr to promień, ll to długość łuku, a πr2\pi r^2 to pole całego koła.

Skąd się bierze wzór na pole wycinka?

Pokrój koło jak pizzę na 8 równych kawałków. Każdy kawałek ma kąt 360∘:8=45∘360^\circ : 8 = 45^\circ i jest ósmą częścią koła, więc jego pole to ósma część πr2\pi r^2.

Tak samo jest z każdym kątem. Wycinek o kącie α\alpha to ułamek α:360∘\alpha : 360^\circ koła i taki sam ułamek jego pola. Dwa razy większy kąt daje dwa razy większy wycinek.

Zacieniony wycinek to jeden z 8 równych kawałków, więc ma 1/81/8 pola koła.

Jak obliczyć pole wycinka koła krok po kroku

Zraszacz stoi w rogu trawnika. Woda sięga na 8 m, a zraszacz obraca się tam i z powrotem o 135°. Jaką powierzchnię trawnika podlewa?

Dane r=8 m, α=135∘r = 8\ \text{m},\ \alpha = 135^\circ 3/8 koła3/8 \text{ koła} πr2=64π\pi r^2 = 64\pi P=24πP = 24\pi
  1. Ustal promień i kąt wycinka

    Zraszacz jest środkiem koła, a zasięg wody to promień. Kąt obrotu zraszacza to kąt środkowy wycinka.

    Dane zraszacza
    rr α\alpha
    88 135∘135^\circ
    Zacieniony wycinek to podlewany trawnik. Jego brzegi to dwa promienie po 8 m i łuk.
  2. Policz, jaką częścią koła jest wycinek

    Podziel kąt wycinka przez kąt pełny i skróć ułamek.

    1. α360∘=135∘360∘=38\displaystyle \frac{\alpha}{360^\circ} = \frac{135^\circ}{360^\circ} = \frac{3}{8}
  3. Policz pole całego koła

    Gdyby zraszacz obracał się w kółko, podlewałby całe koło o promieniu 8 m.

    1. πr2=π⋅82=64π\pi r^2 = \pi \cdot 8^2 = 64\pi
  4. Pomnóż pole koła przez tę część

    Wycinek to trzy ósme koła. Promień był w metrach, więc pole wychodzi w metrach kwadratowych.

    1. P=38⋅64π\displaystyle P = \frac{3}{8} \cdot 64\pi
    2. P=24π≈75,4 m2P = 24\pi \approx 75{,}4\ \text{m}^2
  5. Sprawdź wynik

    Kąt 135° jest mniejszy od 180°, więc wycinek musi być mniejszy od półkola, które ma 32π32\pi. Wynik 24π24\pi spełnia ten warunek.

    Policz to samo w radianach. Kąt 135° to 3π/43\pi/4, a w radianach pole wycinka to połowa iloczynu kąta i kwadratu promienia:

    1. P=αr22=12⋅3π4⋅64=24π\displaystyle P = \frac{\alpha r^2}{2} = \frac{1}{2} \cdot \frac{3\pi}{4} \cdot 64 = 24\pi

    Trzeci sposób to wzór z łukiem. Łuk to trzy ósme obwodu, czyli 3/8⋅16π=6π3/8 \cdot 16\pi = 6\pi, a pole to połowa iloczynu łuku i promienia:

    1. P=l⋅r2=6π⋅82=24π\displaystyle P = \frac{l \cdot r}{2} = \frac{6\pi \cdot 8}{2} = 24\pi

    Odpowiedź: zraszacz podlewa 24π≈75,4 m224\pi \approx 75{,}4\ \text{m}^2 trawnika.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wycinek dla kąta w stopniach

Oblicz pole wycinka koła o promieniu 6 cm i kącie środkowym 60°.

Przykład 2. Wycinek dla kąta w radianach

Oblicz pole wycinka koła o promieniu 10 cm i kącie środkowym π/4\pi/4 radiana.

Przykład 3. Kąt, gdy znasz pole

Wycinek koła o promieniu 8 cm ma pole 16π16\pi cm². Oblicz jego kąt środkowy.

Przykład 4. Kawałek pizzy

Pizzę o średnicy 32 cm pokrojono na 8 równych kawałków. Oblicz pole jednego kawałka.

Przykład 5. Pole, gdy znasz łuk

Łuk wycinka koła o promieniu 6 cm ma długość 5π5\pi cm. Oblicz pole wycinka.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z polem wycinka.

Przypadki szczególne

Dla niektórych kątów wycinek to prosty ułamek koła.

Ćwiartka koła α=90∘  ⇒  P=πr24\displaystyle \alpha = 90^\circ \;\Rightarrow\; P = \frac{\pi r^2}{4}
Kąt prosty to ćwiartka kąta pełnego, jak w przykładzie 3.
Półkole α=180∘  ⇒  P=πr22\displaystyle \alpha = 180^\circ \;\Rightarrow\; P = \frac{\pi r^2}{2}
Ramiona kąta leżą na jednej prostej, a wycinek to połowa koła.
Kąt 1 radiana α=1 rad  ⇒  P=r22\displaystyle \alpha = 1\ \text{rad} \;\Rightarrow\; P = \frac{r^2}{2}
Łuk takiego wycinka jest równy promieniowi. Kąt 1 radiana to około 57,3°.
Kąt pełny α=360∘  ⇒  P=πr2\displaystyle \alpha = 360^\circ \;\Rightarrow\; P = \pi r^2
Wycinek obejmuje całe koło i wzór przechodzi we wzór na pole koła.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.