Obwód okręgu

Obwód okręgu to dwa razy π razy promień, czyli π razy średnica. Rośnie razem z promieniem: dwa razy większy okrąg ma dwa razy dłuższy obwód.

L=2πrL = 2\pi r

obwód ze średnicy

L=πdL = \pi d

promień, gdy znasz obwód

r=L2π\displaystyle r = \frac{L}{2\pi}

długość łuku o kącie α

l=α360∘⋅2πr\displaystyle l = \frac{\alpha}{360^\circ} \cdot 2\pi r
LL to obwód, czyli długość okręgu, rr to promień, a d=2rd = 2r to średnica. Liczba π\pi wynosi w przybliżeniu 3,14. W zadaniach obwód okręgu nazywa się też obwodem koła.

Skąd się bierze wzór na obwód okręgu?

Okrąg to wszystkie punkty płaszczyzny odległe od środka dokładnie o promień rr. Gdy przetoczysz koło po prostej o jeden pełny obrót, jego brzeg odciśnie na niej odcinek, który ma długość obwodu.

Ten odcinek jest zawsze trochę dłuższy niż trzy średnice. Ile dokładnie razy, mówi liczba π≈3,14159\pi \approx 3{,}14159, taka sama dla każdego okręgu, małego i dużego. Stąd L=πdL = \pi d, a ponieważ średnica to dwa promienie, L=2πrL = 2\pi r.

Punkt styku przechodzi po jednym obrocie drogę πd\pi d. Mieszczą się w niej trzy średnice i jeszcze około 0,140{,}14 średnicy, zaznaczone na niebiesko. Jedna kratka to połowa promienia.

Jak obliczyć obwód okręgu krok po kroku

Koło roweru ma średnicę 70 cm. Ile pełnych obrotów wykona to koło, gdy rower przejedzie 1 km? Przy każdym obrocie rower przesuwa się o obwód koła, więc zaczniemy od obwodu.

Dane d=70 cm, s=1 kmd = 70\ \text{cm},\ s = 1\ \text{km} L=70πL = 70\pi s=100 000s = 100\,000 n=454n = 454
  1. Wybierz wzór do tego, co znasz

    Obwód policzysz z promienia albo ze średnicy. Gdy zadanie podaje pole koła, najpierw wyznacz z niego promień.

    rr Znasz promień

    Pomnóż promień przez 2π2\pi: L=2πrL = 2\pi r.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    dd Znasz średnicę

    Nasze koło: d=70d = 70

    Pomnóż średnicę przez π\pi. Dzielić jej przez 2 nie trzeba.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    PP Znasz pole koła

    Wyznacz promień z P=πr2P = \pi r^2, a potem użyj L=2πrL = 2\pi r.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

  2. Policz obwód koła

    Średnica ma 70 cm, więc obwód to π\pi razy 70. Przybliżenie przyda się w następnych krokach, bo liczba obrotów musi wyjść jako zwykła liczba.

    1. L=πd=70πL = \pi d = 70\pi
    2. L≈70⋅3,1416≈219,9 cmL \approx 70 \cdot 3{,}1416 \approx 219{,}9\ \text{cm}
  3. Zamień drogę na centymetry

    Obwód jest w centymetrach, a droga w kilometrach. Przed dzieleniem obie długości muszą mieć tę samą jednostkę.

    1. 1 km=1000 m=100 000 cm1\ \text{km} = 1000\ \text{m} = 100\,000\ \text{cm}
  4. Podziel drogę przez obwód

    Liczba obrotów to droga podzielona przez długość jednego obrotu. Pytanie dotyczy pełnych obrotów, więc część po przecinku odrzucasz.

    1. n=100 00070π≈100 000219,9≈454,7\displaystyle n = \frac{100\,000}{70\pi} \approx \frac{100\,000}{219{,}9} \approx 454{,}7
    2. n=454n = 454
  5. Sprawdź wynik

    Po 454 obrotach rower jest jeszcze przed metą, a po 455 już za nią:

    1. 454⋅219,9≈99 835 cm≈998 m454 \cdot 219{,}9 \approx 99\,835\ \text{cm} \approx 998\ \text{m}
    2. 455⋅219,9≈100 055 cm≈1000,5 m455 \cdot 219{,}9 \approx 100\,055\ \text{cm} \approx 1000{,}5\ \text{m}

    Możesz też oszacować wynik w pamięci: obwód to trochę więcej niż trzy średnice, czyli trochę ponad 2,1 m. Na 1000 m wypada więc trochę mniej niż 1000:2,1≈4761000 : 2{,}1 \approx 476 obrotów, i tak jest.

    Odpowiedź: obwód koła wynosi 70π≈219,9 cm70\pi \approx 219{,}9\ \text{cm}, a na trasie 1 km koło wykona 454 pełne obroty.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Obwód z promienia

Oblicz obwód okręgu o promieniu 7 cm.

Przykład 2. Promień, gdy znasz obwód

Obwód okręgu wynosi 100π100\pi cm. Oblicz jego promień.

Przykład 3. Obwód, gdy znasz pole koła

Koło ma pole 49π49\pi cm². Oblicz obwód okręgu, który je ogranicza.

Przykład 4. Brzeg talerza

Talerz ma średnicę 24 cm. Jak długi jest jego brzeg?

Przykład 5. Obwód półkola

Oblicz obwód półkola o promieniu 5 cm, czyli długość całego jego brzegu.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z obwodem okręgu.

Przypadki szczególne

Ten sam wzór daje długość części okręgu i mówi, jak obwód zmienia się z promieniem.

Okrąg o promieniu 1 r=1  ⇒  L=2π\displaystyle r = 1 \;\Rightarrow\; L = 2\pi
Dlatego kąt pełny ma w radianach miarę 2π2\pi: to długość okręgu jednostkowego.
Półokrąg l=πr\displaystyle l = \pi r
Połowa obwodu. Brzeg półkola to ten łuk razem ze średnicą, jak w przykładzie 5.
Łuk o kącie α l=α360∘⋅2πr\displaystyle l = \frac{\alpha}{360^\circ} \cdot 2\pi r
Łuk jest taką częścią okręgu, jaką kąt środkowy α\alpha jest częścią kąta pełnego. Więcej o długości łuku.
Promień k razy większy r→kr  ⇒  L→kL\displaystyle r \to k r \;\Rightarrow\; L \to k L
Obwód rośnie tak samo jak promień. Pole rośnie szybciej, z kwadratem promienia: k2k^2 razy.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.