Cechy przystawania trójkątów

Trójkąty przystające mają wszystkie boki i kąty odpowiednio równe. Żeby to wykazać, nie trzeba sprawdzać sześciu równości: wystarczą trzy dobrze dobrane elementy, opisane jedną z trzech cech.

△ABC≅△DEF\triangle ABC \cong \triangle DEF

BBB\text{BBB} bok, bok, bok

Trzy pary równych boków.

BKB\text{BKB} bok, kąt, bok

Dwie pary równych boków i równy kąt między nimi.

KBK\text{KBK} kąt, bok, kąt

Para równych boków i równe kąty przy jego końcach.
Znak ≅\cong czytamy „przystaje do”. Kolejność liter w zapisie mówi, który wierzchołek odpowiada któremu: tu AA odpowiada DD, BB odpowiada EE, a CC odpowiada FF.

Czym są trójkąty przystające?

Dwa trójkąty są przystające, gdy jeden da się nałożyć na drugi, przesuwając go, obracając albo odbijając. Mają wtedy odpowiednio równe wszystkie trzy boki i wszystkie trzy kąty, a także pola, obwody i wysokości.

Cecha przystawania to zestaw trzech elementów, który już wyznacza trójkąt. Jeśli te trzy elementy są równe w obu trójkątach, pozostałe trzy muszą być równe także. Dlatego w dowodzie wystarczy wskazać jedną cechę.

Drugi trójkąt jest obrócony, ale boki z tą samą liczbą kresek są równe. Po nałożeniu AA trafia na DD, BB na EE, a CC na FF.

Jak udowodnić przystawanie trójkątów krok po kroku

Odcinki ABAB i CDCD przecinają się w punkcie SS, który jest środkiem każdego z nich. Udowodnij, że ∣AC∣=∣BD∣|AC| = |BD|.

Zadanie ∣AS∣=∣SB∣, ∣CS∣=∣SD∣|AS| = |SB|,\ |CS| = |SD| ∠ASC=∠BSD\angle ASC = \angle BSD BKB\text{BKB} △ASC≅△BSD\triangle ASC \cong \triangle BSD
  1. Narysuj figurę i zaznacz, co jest równe

    Szukane odcinki ACAC i BDBD są bokami trójkątów ASCASC i BSDBSD. Skoro SS jest środkiem obu odcinków, w tych trójkątach są dwie pary równych boków.

    Jedna kreska: ∣AS∣=∣SB∣|AS| = |SB|. Dwie kreski: ∣CS∣=∣SD∣|CS| = |SD|.
  2. Znajdź równy kąt między tymi bokami

    Kąty ASCASC i BSDBSD leżą naprzeciw siebie przy przecięciu dwóch prostych. To kąty wierzchołkowe, więc są równe. Każdy z nich leży między dwoma bokami, które już znasz.

    1. ∠ASC=∠BSD\angle ASC = \angle BSD
    Niebieskie łuki zaznaczają równe kąty wierzchołkowe. Każdy leży między dwoma bokami z kreskami.
  3. Wybierz cechę przystawania

    Masz dwie pary równych boków i równy kąt między nimi.

    BBB\text{BBB} Trzy pary boków

    Wymaga trzeciej pary boków, czyli ∣AC∣=∣BD∣|AC| = |BD|, a tego właśnie trzeba dowieść.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    BKB\text{BKB} Dwa boki i kąt między nimi

    Nasze trójkąty: ∠ASC=∠BSD\angle ASC = \angle BSD

    Dokładnie to wynika z danych i z kątów wierzchołkowych.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    KBK\text{KBK} Bok i dwa kąty przy nim

    Wymaga dwóch par równych kątów, a tu znasz tylko jedną.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5

  4. Zapisz przystawanie w dobrej kolejności wierzchołków

    Dopasuj wierzchołki: AA odpowiada BB, bo ∣AS∣=∣SB∣|AS| = |SB|, a CC odpowiada DD, bo ∣CS∣=∣SD∣|CS| = |SD|. Punkt SS odpowiada sam sobie.

    1. △ASC≅△BSD(BKB)\triangle ASC \cong \triangle BSD \quad (\text{BKB})
  5. Odczytaj równość odpowiadających sobie boków

    W trójkątach przystających odpowiadające sobie boki są równe. Bok ACAC łączy pierwszy i trzeci wierzchołek trójkąta ASCASC, więc odpowiada mu bok łączący pierwszy i trzeci wierzchołek trójkąta BSDBSD, czyli BDBD.

    Niebieskie boki ACAC i BDBD odpowiadają sobie w trójkątach przystających.

    Z tego samego przystawania wynika też, że ∠CAS=∠DBS\angle CAS = \angle DBS. To kąty naprzemianległe, więc dodatkowo AC∥BDAC \parallel BD.

    Odpowiedź: z przystawania △ASC≅△BSD\triangle ASC \cong \triangle BSD (cecha BKB) wynika ∣AC∣=∣BD∣|AC| = |BD|.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Trzy pary boków

Trójkąt ABCABC ma boki ∣AB∣=5|AB| = 5, ∣BC∣=7|BC| = 7, ∣CA∣=8|CA| = 8, a trójkąt DEFDEF boki ∣DE∣=8|DE| = 8, ∣EF∣=5|EF| = 5, ∣FD∣=7|FD| = 7. Czy trójkąty są przystające?

Przykład 2. Przekątna równoległoboku

Przekątna ACAC dzieli równoległobok ABCDABCD na dwa trójkąty. Udowodnij, że △ABC≅△CDA\triangle ABC \cong \triangle CDA.

Przykład 3. Wysokość trójkąta równoramiennego

W trójkącie równoramiennym ABCABC o ramionach ∣AB∣=∣AC∣|AB| = |AC| poprowadzono wysokość AHAH. Udowodnij, że ∣BH∣=∣CH∣|BH| = |CH|.

Przykład 4. Odcinki w trójkącie równobocznym

W trójkącie równobocznym ABCABC na bokach ABAB i ACAC wybrano punkty DD i EE tak, że ∣AD∣=∣AE∣|AD| = |AE|. Udowodnij, że ∣BE∣=∣CD∣|BE| = |CD|.

Przykład 5. Bok i dwa kąty

W trójkącie ABCABC mamy ∣AB∣=10|AB| = 10, ∠A=40∘\angle A = 40^\circ, ∠B=75∘\angle B = 75^\circ. W trójkącie DEFDEF mamy ∣DE∣=10|DE| = 10, ∠D=40∘\angle D = 40^\circ, ∠F=65∘\angle F = 65^\circ. Czy trójkąty są przystające?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym dowodzie z przystawaniem trójkątów.

Przypadki szczególne

W kilku sytuacjach wystarczy mniej danych albo dane w innym układzie.

Dwa kąty i bok naprzeciw jednego z nich KKB  ⇒  KBK\displaystyle \text{KKB} \;\Rightarrow\; \text{KBK}
Trzeci kąt wynika z sumy kątów trójkąta, więc znasz kąty przy obu końcach boku i dochodzisz do cechy KBK, jak w przykładzie 5. Ważne, żeby bok leżał naprzeciw tego samego kąta w obu trójkątach.
Trójkąty prostokątne 90∘ dany z goˊry\displaystyle 90^\circ \text{ dany z góry}
Wystarczą dwie pary przyprostokątnych (cecha BKB z kątem prostym) albo przeciwprostokątna i jedna przyprostokątna: trzeci bok daje wtedy twierdzenie Pitagorasa.
Trójkąty równoboczne a1=a2  ⇒  ≅\displaystyle a_1 = a_2 \;\Rightarrow\; \cong
Wszystkie boki są równe, więc dwa trójkąty równoboczne o równym boku zawsze są przystające.
Przystawanie a podobieństwo k=1\displaystyle k = 1
Trójkąty przystające to trójkąty podobne w skali 1. Mają równe kąty, jak podobne, i dodatkowo równe boki.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.