Środek i promień okręgu

Gdy okrąg jest dany w postaci ogólnej x2+y2+Dx+Ey+F=0x^2 + y^2 + Dx + Ey + F = 0, środek i promień policzysz wprost ze współczynników, bez uzupełniania do kwadratu.

S=(−D2,  −E2)S = \left(-\frac{D}{2},\; -\frac{E}{2}\right)

promień

r=D2+E24−F\displaystyle r = \sqrt{\frac{D^2 + E^2}{4} - F}

warunek istnienia okręgu

D2+E2−4F>0D^2 + E^2 - 4F > 0

przez współrzędne środka

r=a2+b2−Fr = \sqrt{a^2 + b^2 - F}
DD, EE i FF to współczynniki równania x2+y2+Dx+Ey+F=0x^2 + y^2 + Dx + Ey + F = 0, odczytane razem ze znakami. Przy x2x^2 i y2y^2 musi stać 1.

Skąd się biorą te wzory?

Uzupełnij do kwadratu wyrażenia z xx i z yy w ogólnym równaniu, z literami zamiast liczb:

  1. x2+Dx=(x+D2)2−D24\displaystyle x^2 + Dx = \Big(x + \frac{D}{2}\Big)^2 - \frac{D^2}{4}
  2. (x+D2)2+(y+E2)2\displaystyle \Big(x + \frac{D}{2}\Big)^2 + \Big(y + \frac{E}{2}\Big)^2
  3. =D2+E24−F\displaystyle \qquad = \frac{D^2 + E^2}{4} - F

To już postać kanoniczna. W nawiasach stoi x+D2x + \tfrac{D}{2}, czyli x−(−D2)x - \big(-\tfrac{D}{2}\big), więc środek ma współrzędne −D2-\tfrac{D}{2} i −E2-\tfrac{E}{2}. Prawa strona to kwadrat promienia.

Jak wyznaczyć środek i promień okręgu krok po kroku

Wyznaczymy środek i promień okręgu x2+y2−4x+2y−20=0x^2 + y^2 - 4x + 2y - 20 = 0.

Równanie x2+y2−4x+2y−20=0x^2 + y^2 - 4x + 2y - 20 = 0 S(2,−1)S(2, -1) D2+E2−4F=100D^2 + E^2 - 4F = 100 r=5r = 5
  1. Odczytaj współczynniki D, E i F

    DD stoi przy xx, EE przy yy, a FF to wyraz wolny. Przepisz je razem ze znakami.

    Współczynniki równania okręgu
    DD EE FF
    −4-4 22 −20-20
  2. Policz współrzędne środka

    Każdą współrzędną środka dostajesz, dzieląc współczynnik przez 2 i zmieniając jego znak.

    1. a=−D2=−−42=2\displaystyle a = -\frac{D}{2} = -\frac{-4}{2} = 2
    2. b=−E2=−22=−1\displaystyle b = -\frac{E}{2} = -\frac{2}{2} = -1
    3. S(2,−1)S(2, -1)
  3. Sprawdź, czy równanie opisuje okrąg

    Pod pierwiastkiem we wzorze na promień musi stać liczba dodatnia. Sprawdź to w postaci bez ułamka.

    1. D2+E2−4F=16+4−4⋅(−20)D^2 + E^2 - 4F = 16 + 4 - 4 \cdot (-20)
    2. D2+E2−4F=100D^2 + E^2 - 4F = 100

    D2+E2−4F>0D^2 + E^2 - 4F > 0 Okrąg

    Nasze równanie: 100>0100 > 0

    Promień istnieje i jest dodatni.

    D2+E2−4F=0D^2 + E^2 - 4F = 0 Jeden punkt

    Promień wynosi 0, więc równanie spełnia tylko punkt SS.

    Więcej: przykład 3

    D2+E2−4F<0D^2 + E^2 - 4F < 0 Brak punktów

    Pod pierwiastkiem byłaby liczba ujemna. Żaden punkt nie spełnia równania.

    Więcej: przykład 2

  4. Policz promień

    Wyrażenie z poprzedniego kroku to cztery razy kwadrat promienia. Podziel je przez 4 i wyciągnij pierwiastek.

    1. r2=D2+E2−4F4=1004=25\displaystyle r^2 = \frac{D^2 + E^2 - 4F}{4} = \frac{100}{4} = 25
    2. r=5r = 5
    −3 −2 −1 1 2 3 4 6 7 8 −6 −5 −3 −2 1 2 3 4 x y
    Okrąg o środku S(2,−1)S(2, -1) i promieniu 5. Punkt (5,3)(5, 3) leży na nim, bo 32+42=523^2 + 4^2 = 5^2.

    Odpowiedź: środek S(2,−1)S(2, -1), promień r=5r = 5.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Środek i promień

Wyznacz środek i promień okręgu x2+y2−8x+6y−11=0x^2 + y^2 - 8x + 6y - 11 = 0.

Przykład 2. Równanie, które nie jest okręgiem

Sprawdź, czy równanie x2+y2+4x−2y+10=0x^2 + y^2 + 4x - 2y + 10 = 0 opisuje okrąg.

Przykład 3. Równanie jednego punktu

Co opisuje równanie x2+y2−6x+8y+25=0x^2 + y^2 - 6x + 8y + 25 = 0?

Przykład 4. Środek w początku układu

Wyznacz środek i promień okręgu x2+y2−25=0x^2 + y^2 - 25 = 0.

Przykład 5. Zadanie z parametrem

Dla jakich wartości mm równanie x2+y2−2x+4y+m=0x^2 + y^2 - 2x + 4y + m = 0 opisuje okrąg?

Najczęstsze błędy

Prawie wszystkie błędy w tych wzorach dotyczą znaków. Unikaj ich w każdym zadaniu.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzory się upraszczają albo trzeba najpierw poprawić równanie.

Środek w początku układu D=E=0  ⇒  r=−F\displaystyle D = E = 0 \;\Rightarrow\; r = \sqrt{-F}
Okrąg istnieje tylko dla F<0F < 0, jak w przykładzie 4.
Środek na osi układu D=0  ⇒  S=(0,−E2)\displaystyle D = 0 \;\Rightarrow\; S = \big(0, -\tfrac{E}{2}\big)
Brak wyrazu z xx oznacza środek na osi yy. Brak wyrazu z yy to środek na osi xx.
Współczynnik przy kwadratach różny od 1 3x2+3y2−6x=0  →  x2+y2−2x=0\displaystyle 3x^2 + 3y^2 - 6x = 0 \;\to\; x^2 + y^2 - 2x = 0
Najpierw podziel całe równanie przez ten współczynnik. Dopiero potem odczytuj DD, EE i FF.
Różne współczynniki przy kwadratach x2+2y2+…=0\displaystyle x^2 + 2y^2 + \ldots = 0
Takie równanie nie opisuje okręgu, więc wzory nie mają zastosowania.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.