Środek odcinka

Środek odcinka leży w połowie drogi między jego końcami. Każdą jego współrzędną liczysz jak średnią: dodajesz współrzędne końców i dzielisz przez 2.

S=(x1+x22,  y1+y22)S = \left(\frac{x_1 + x_2}{2},\; \frac{y_1 + y_2}{2}\right)

na przykład

A(1,2),  B(7,10)  ⇒  S(4,6)A(1, 2),\; B(7, 10) \;\Rightarrow\; S(4, 6)

drugi koniec

B=(2xS−x1,  2yS−y1)B = (2x_S - x_1,\; 2y_S - y_1)

równoległobok

SAC=SBDS_{AC} = S_{BD}
A=(x1,y1)A = (x_1, y_1) i B=(x2,y2)B = (x_2, y_2) to końce odcinka, a SS jego środek. Kolejność końców nie ma znaczenia, bo dodawanie jest przemienne.

Skąd się bierze ten wzór?

Zrzutuj końce odcinka i jego środek na oś xx. Środek odcinka trafia w środek odcinka [x1; x2][x_1;\, x_2] na osi, czyli tam, gdzie od obu końców jest tak samo daleko:

  1. xS−x1=x2−xS  ⇒  xS=x1+x22\displaystyle x_S - x_1 = x_2 - x_S \;\Rightarrow\; x_S = \frac{x_1 + x_2}{2}

Na osi yy działa to tak samo. Dlatego obie współrzędne środka to średnie arytmetyczne współrzędnych końców.

1 2 3 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 x y
Odcinek o końcach A(1,2)A(1, 2) i B(7,10)B(7, 10). Rzuty na oś xx to 1, 4 i 7, a na oś yy 2, 6 i 10. Liczba 4 leży w połowie między 1 i 7, a 6 w połowie między 2 i 10, więc S=(4,6)S = (4, 6).

Jak wyznaczyć środek odcinka krok po kroku

Wyznaczymy środek odcinka o końcach A(−3,5)A(-3, 5) i B(5,−1)B(5, -1).

Dane A(−3, 5),  B(5, −1)A(-3,\, 5),\; B(5,\, -1) xS=1x_S = 1 yS=2y_S = 2
  1. Wypisz współrzędne końców

    Pierwsza liczba w nawiasie to xx, druga to yy. Dodawać będziesz odciętą do odciętej i rzędną do rzędnej.

    Współrzędne końców odcinka
    x1x_1 y1y_1 x2x_2 y2y_2
    −3-3 55 55 −1-1

    Zanim zaczniesz liczyć, sprawdź, czego szuka zadanie. Ten sam wzór działa w trzech typowych sytuacjach.

    A,B→SA, B \to S Znasz oba końce

    Nasze końce: A(−3,5),  B(5,−1)A(-3, 5),\; B(5, -1)

    Liczysz dwie średnie, jak w kolejnych krokach.

    A,S→BA, S \to B Znasz koniec i środek

    x2=2xS−x1x_2 = 2x_S - x_1

    Przekształcasz wzór. Tak samo dla y2y_2.

    Więcej: przykład 4

    SAC=SBDS_{AC} = S_{BD} Sprawdzasz równoległobok

    Przekątne równoległoboku dzielą się na połowy, więc mają wspólny środek.

    Więcej: przykład 3

  2. Policz odciętą środka

    Dodaj odcięte obu końców i podziel sumę przez 2.

    1. xS=x1+x22=−3+52=22\displaystyle x_S = \frac{x_1 + x_2}{2} = \frac{-3 + 5}{2} = \frac{2}{2}
    2. xS=1x_S = 1
  3. Policz rzędną środka

    Tak samo z rzędnymi. Liczbę ujemną weź w nawias, żeby nie zgubić znaku.

    1. yS=y1+y22=5+(−1)2=42\displaystyle y_S = \frac{y_1 + y_2}{2} = \frac{5 + (-1)}{2} = \frac{4}{2}
    2. yS=2y_S = 2
  4. Zapisz środek i sprawdź go

    Złóż obie współrzędne w punkt: najpierw odcięta, potem rzędna.

    1. S=(1,  2)S = (1,\; 2)
    −4 −3 −2 −1 1 2 3 5 6 −2 −1 1 2 4 5 6 x y
    Środek S(1,2)S(1, 2) leży na odcinku. Na osi xx liczba 1 jest w połowie między −3-3 i 5, a na osi yy liczba 2 w połowie między −1-1 i 5.

    Odpowiedź: S=(1,2)S = (1, 2).

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Środek odcinka

Wyznacz środek odcinka o końcach A(2,4)A(2, 4) i B(8,10)B(8, 10).

Przykład 2. Środek o współrzędnych ułamkowych

Wyznacz środek odcinka o końcach P(−2,3)P(-2, 3) i Q(3,−4)Q(3, -4).

Przykład 3. Czy czworokąt jest równoległobokiem?

Sprawdź, czy czworokąt o wierzchołkach A(1,1)A(1, 1), B(5,2)B(5, 2), C(6,5)C(6, 5) i D(2,4)D(2, 4) jest równoległobokiem.

Przykład 4. Drugi koniec odcinka

Punkt S(3,2)S(3, 2) jest środkiem odcinka ABAB, a A(−1,5)A(-1, 5). Wyznacz współrzędne punktu BB.

Przykład 5. Okrąg o danej średnicy

Odcinek o końcach A(1,2)A(1, 2) i B(7,10)B(7, 10) jest średnicą okręgu. Wyznacz środek i promień tego okręgu.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym wyznaczasz środek odcinka.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza.

Odcinek poziomy y1=y2  ⇒  S=(x1+x22,  y1)\displaystyle y_1 = y_2 \;\Rightarrow\; S = \left(\tfrac{x_1 + x_2}{2},\; y_1\right)
Środek ma tę samą rzędną co końce. Liczysz tylko średnią odciętych.
Odcinek pionowy x1=x2  ⇒  S=(x1,  y1+y22)\displaystyle x_1 = x_2 \;\Rightarrow\; S = \left(x_1,\; \tfrac{y_1 + y_2}{2}\right)
Środek ma tę samą odciętą co końce. Liczysz tylko średnią rzędnych.
Jeden koniec w początku układu S=(x2,  y2)\displaystyle S = \left(\tfrac{x}{2},\; \tfrac{y}{2}\right)
Środek odcinka od O(0,0)O(0, 0) do P(x,y)P(x, y) ma współrzędne o połowę mniejsze niż PP.
Symetria względem punktu B=(2xS−xA,  2yS−yA)\displaystyle B = (2x_S - x_A,\; 2y_S - y_A)
Punkt BB symetryczny do AA względem SS to drugi koniec odcinka o środku SS, jak w przykładzie 4.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.