Równanie okręgu (postać kanoniczna)

Okrąg to wszystkie punkty, które leżą w tej samej odległości rr od środka S(a,b)S(a, b). Postać kanoniczna zapisuje tę odległość wzorem, więc środek i promień odczytujesz z niej od razu.

(x−a)2+(y−b)2=r2(x - a)^2 + (y - b)^2 = r^2

środek w początku układu

x2+y2=r2x^2 + y^2 = r^2

na przykład

(x+1)2+(y−2)2=25(x + 1)^2 + (y - 2)^2 = 25

punkt wewnątrz okręgu

(x−a)2+(y−b)2<r2(x - a)^2 + (y - b)^2 < r^2
S(a,b)S(a, b) to środek okręgu, a r>0r > 0 jego promień. Punkt (x,y)(x, y) leży na okręgu dokładnie wtedy, gdy spełnia to równanie.

Skąd się bierze ten wzór?

Weź dowolny punkt P(x,y)P(x, y) okręgu. Odcinek SPSP to promień, a jednocześnie przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych ∣x−a∣|x - a| i ∣y−b∣|y - b|. Ze wzoru na odległość dwóch punktów:

  1. (x−a)2+(y−b)2=r\sqrt{(x - a)^2 + (y - b)^2} = r

Obie strony są nieujemne, więc możesz podnieść je do kwadratu. Tak powstaje równanie z ramki, już bez pierwiastka.

−3 −2 −1 2 3 4 6 7 8 −4 −3 −1 2 3 4 5 6 x y
Promień SPSP jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych x−ax - a i y−by - b. Na rysunku S(2,1)S(2, 1), P(5,5)P(5, 5), więc 32+42=523^2 + 4^2 = 5^2.

Jak wyznaczyć równanie okręgu krok po kroku

Wyznaczymy równanie okręgu o środku S(−1,2)S(-1, 2), który przechodzi przez punkt P(3,5)P(3, 5).

Dane S(−1, 2),  P(3, 5) na okręguS(-1,\, 2),\; P(3,\, 5) \text{ na okręgu} r2=25r^2 = 25
  1. Odczytaj współrzędne środka

    Środek jest dany, więc aa to jego pierwsza współrzędna, a bb druga.

    Współrzędne środka okręgu
    aa bb
    −1-1 22

    S,  P→roˊwnanieS, \; P \to \text{równanie} Znasz środek i punkt okręgu

    Nasze dane: S(−1,2),  P(3,5)S(-1, 2),\; P(3, 5)

    Promień to odległość ∣SP∣|SP|, jak w kolejnym kroku.

    roˊwnanie→S,  r\text{równanie} \to S, \; r Znasz równanie

    (x+4)2⇒a=−4(x + 4)^2 \Rightarrow a = -4

    Środek ma współrzędne o znakach przeciwnych niż liczby w nawiasach.

    Więcej: przykład 2

    A,B→S,  rA, B \to S, \; r Znasz końce średnicy

    S=sˊrodek AB,  r=∣AB∣2S = \text{środek } AB, \; r = \tfrac{|AB|}{2}

    Środek okręgu to środek średnicy.

    Więcej: przykład 4

  2. Policz kwadrat promienia

    Promień to odległość środka od punktu PP. Do równania potrzebujesz jego kwadratu, więc pierwiastek możesz pominąć.

    1. r2=(3−(−1))2+(5−2)2r^2 = (3 - (-1))^2 + (5 - 2)^2
    2. r2=42+32=16+9r^2 = 4^2 + 3^2 = 16 + 9
    3. r2=25r^2 = 25
  3. Wstaw środek do nawiasów

    We wzorze w nawiasach stoi minus. Gdy współrzędna środka jest ujemna, minus z minusem daje plus.

    1. (x−(−1))2+(y−2)2=r2(x - (-1))^2 + (y - 2)^2 = r^2
    2. (x+1)2+(y−2)2=r2(x + 1)^2 + (y - 2)^2 = r^2
  4. Zapisz równanie okręgu

    Po prawej stronie wpisz kwadrat promienia z kroku 2.

    1. (x+1)2+(y−2)2=25(x + 1)^2 + (y - 2)^2 = 25
    −6 −5 −3 −2 −1 1 2 4 5 −3 −2 −1 1 3 4 5 6 7 x y
    Okrąg o środku S(−1,2)S(-1, 2) i promieniu 5. Z SS do PP są 4 kratki w prawo i 3 w górę.

    Odpowiedź: (x+1)2+(y−2)2=25(x + 1)^2 + (y - 2)^2 = 25.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Równanie ze środka i promienia

Zapisz równanie okręgu o środku S(3,−2)S(3, -2) i promieniu r=5r = 5.

Przykład 2. Środek i promień z równania

Odczytaj środek i promień okręgu (x+4)2+(y−1)2=16(x + 4)^2 + (y - 1)^2 = 16.

Przykład 3. Położenie punktu względem okręgu

Sprawdź, gdzie leżą punkty A(4,6)A(4, 6), B(3,3)B(3, 3) i C(7,−1)C(7, -1) względem okręgu (x−1)2+(y−2)2=25(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = 25.

Przykład 4. Okrąg o danej średnicy

Wyznacz równanie okręgu, którego średnicą jest odcinek o końcach A(−2,3)A(-2, 3) i B(4,1)B(4, 1).

Przykład 5. Okrąg styczny do osi x

Okrąg o środku S(3,−4)S(3, -4) jest styczny do osi xx. Zapisz jego równanie.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z równaniem okręgu.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach równanie się upraszcza albo przestaje opisywać okrąg.

Środek w początku układu x2+y2=r2\displaystyle x^2 + y^2 = r^2
Dla a=b=0a = b = 0 nawiasy znikają. Dla r=1r = 1 to okrąg jednostkowy z trygonometrii.
Okrąg styczny do osi ∣b∣=r   lub   ∣a∣=r\displaystyle |b| = r \;\text{ lub }\; |a| = r
Okrąg dotyka osi xx, gdy promień równa się odległości środka od niej, czyli ∣b∣|b|. Dla osi yy jest to ∣a∣|a|.
Prawa strona równa zero (x−a)2+(y−b)2=0\displaystyle (x - a)^2 + (y - b)^2 = 0
Równanie spełnia tylko punkt (a,b)(a, b), więc to nie jest okrąg.
Prawa strona ujemna (x−a)2+(y−b)2=−4\displaystyle (x - a)^2 + (y - b)^2 = -4
Suma kwadratów nie może być ujemna. Żaden punkt nie spełnia równania.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.