Równanie prostej w postaci odcinkowej

W postaci odcinkowej mianowniki od razu mówią, gdzie prosta przecina osie: oś xx w punkcie (a,0)(a, 0), a oś yy w punkcie (0,b)(0, b).

xa+yb=1\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1

punkty na osiach

(a,0) i (0,b)(a, 0) \text{ i } (0, b)

współczynnik kierunkowy

m=−bam = -\frac{b}{a}

pole trójkąta z osiami

P=∣a∣⋅∣b∣2P = \frac{|a| \cdot |b|}{2}
Liczby aa i bb muszą być różne od zera. Prosta przez początek układu i prosta równoległa do osi nie mają postaci odcinkowej.

Skąd się bierze ta postać?

Równanie xa+yb=1\tfrac{x}{a} + \tfrac{y}{b} = 1 jest liniowe, więc opisuje prostą. Wstaw do niego oba punkty na osiach:

  1. (a,0) ⁣:  aa+0b=1\displaystyle (a, 0)\colon\; \frac{a}{a} + \frac{0}{b} = 1
  2. (0,b) ⁣:  0a+bb=1\displaystyle (0, b)\colon\; \frac{0}{a} + \frac{b}{b} = 1

Oba spełniają równanie, a przez dwa punkty przechodzi tylko jedna prosta. To ta, która odcina na osiach odcinki o długościach ∣a∣|a| i ∣b∣|b|, stąd nazwa postaci.

−1 5 6 −1 4 x y
Prosta x4+y3=1\tfrac{x}{4} + \tfrac{y}{3} = 1 odcina na osiach odcinki 4 i 3. Razem z osiami tworzy trójkąt prostokątny o polu 4⋅32=6\tfrac{4 \cdot 3}{2} = 6.

Jak przejść do postaci odcinkowej krok po kroku

Zapiszemy w postaci odcinkowej prostą 3x−2y−6=03x - 2y - 6 = 0 i odczytamy, gdzie przecina osie.

Równanie 3x−2y−6=03x - 2y - 6 = 0 3x−2y=63x - 2y = 6 x2−y3=1\tfrac{x}{2} - \tfrac{y}{3} = 1 a=2,  b=−3a = 2,\; b = -3
  1. Przenieś wyraz wolny na prawą stronę

    Po prawej stronie postaci odcinkowej stoi 1, więc najpierw zostaw po lewej tylko wyrazy z xx i yy.

    1. 3x−2y=63x - 2y = 6

    A≠0,  B≠0,  C≠0A \ne 0,\; B \ne 0,\; C \ne 0 Prosta przecina obie osie poza początkiem

    Nasza prosta: 3x−2y=63x - 2y = 6

    Postać odcinkowa istnieje. Dzielisz przez prawą stronę, jak w następnym kroku.

    C=0C = 0 Prosta przez początek układu

    Po prawej stronie zostaje 0, a przez zero nie da się podzielić. Postać odcinkowa nie istnieje.

    Więcej: przykład 4

    A=0 lub B=0A = 0 \text{ lub } B = 0 Prosta równoległa do osi

    Prosta przecina tylko jedną oś, więc brakuje jednego z mianowników. Postać odcinkowa nie istnieje.

    Więcej: przykład 5

  2. Podziel obie strony przez wyraz wolny

    Podziel każdy wyraz przez 6, żeby po prawej stronie została jedynka. Potem skróć ułamki.

    1. 3x6−2y6=66\displaystyle \frac{3x}{6} - \frac{2y}{6} = \frac{6}{6}
    2. x2−y3=1\displaystyle \frac{x}{2} - \frac{y}{3} = 1
  3. Przenieś minus do mianownika

    W postaci odcinkowej między ułamkami stoi plus. Minus przed ułamkiem przenieś do mianownika i odczytaj aa oraz bb.

    1. x2+y−3=1\displaystyle \frac{x}{2} + \frac{y}{-3} = 1
    2. a=2,b=−3a = 2, \quad b = -3
  4. Odczytaj punkty przecięcia z osiami

    Mianowniki dają punkty na osiach. Przez nie przechodzi prosta, więc możesz ją od razu narysować.

    1. (2,0) i (0,−3)(2, 0) \text{ i } (0, -3)
    −2 −1 3 4 1 2 x y
    Prosta przecina oś xx w A(2,0)A(2, 0), a oś yy w B(0,−3)B(0, -3). Trójkąt z osiami ma pole 2⋅32=3\tfrac{2 \cdot 3}{2} = 3.

    Odpowiedź: x2+y−3=1\tfrac{x}{2} + \tfrac{y}{-3} = 1, prosta przecina osie w punktach (2,0)(2, 0) i (0,−3)(0, -3).

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Równanie z punktów na osiach

Prosta przecina oś xx w punkcie (4,0)(4, 0), a oś yy w punkcie (0,3)(0, 3). Zapisz jej równanie w postaci odcinkowej.

Przykład 2. Z postaci odcinkowej do kierunkowej

Zapisz prostą x6+y−2=1\tfrac{x}{6} + \tfrac{y}{-2} = 1 w postaci y=mx+ky = mx + k.

Przykład 3. Pole trójkąta z osiami

Oblicz pole trójkąta, który prosta x−5+y4=1\tfrac{x}{-5} + \tfrac{y}{4} = 1 tworzy z osiami układu współrzędnych.

Przykład 4. Prosta przez początek układu

Czy prostą 2x−y=02x - y = 0 da się zapisać w postaci odcinkowej?

Przykład 5. Prosta równoległa do osi x

Czy prostą y=3y = 3 da się zapisać w postaci odcinkowej?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z postacią odcinkową.

Przypadki szczególne

Te zależności przydają się, gdy przechodzisz między postaciami prostej.

Postać ogólna bx+ay−ab=0\displaystyle bx + ay - ab = 0
Pomnóż obie strony przez abab. Tak wracasz do postaci ogólnej.
Postać kierunkowa y=−ba x+b\displaystyle y = -\tfrac{b}{a}\,x + b
Wyznacz yy. Wyraz wolny postaci kierunkowej to znowu bb, bo prosta przecina oś yy w tym samym punkcie.
Równe odcinki na osiach a=b  ⇒  x+y=a\displaystyle a = b \;\Rightarrow\; x + y = a
Prosta jest nachylona do osi xx pod kątem 135°, a trójkąt z osiami jest równoramienny. Dla a=−ba = -b kąt wynosi 45°.
Brak postaci odcinkowej C=0,  A=0 lub B=0\displaystyle C = 0, \; A = 0 \text{ lub } B = 0
Prosta przez początek układu i prosta równoległa do osi nie mają tej postaci, jak w przykładach 4 i 5.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.