Przekształcenia geometryczne

Przesunięcie o wektor i trzy symetrie zmieniają współrzędne punktu w prosty sposób: dodajesz liczbę albo zmieniasz znak. Wystarczy wiedzieć, którą współrzędną.

Tv⃗ ⁣:(x,y)↦(x+a,  y+b)SOX ⁣:(x,y)↦(x,  −y)SOY ⁣:(x,y)↦(−x,  y)SO ⁣:(x,y)↦(−x,  −y)\begin{aligned} T_{\vec{v}}\colon (x, y) &\mapsto (x + a,\; y + b) \\ S_{OX}\colon (x, y) &\mapsto (x,\; -y) \\ S_{OY}\colon (x, y) &\mapsto (-x,\; y) \\ S_{O}\colon (x, y) &\mapsto (-x,\; -y) \end{aligned}

symetria względem punktu S(a, b)

(x,y)↦(2a−x,  2b−y)(x, y) \mapsto (2a - x,\; 2b - y)

symetria względem prostej y = x

(x,y)↦(y,  x)(x, y) \mapsto (y,\; x)

wykres przesunięty o [p, q]

y=f(x−p)+qy = f(x - p) + q
Tv⃗T_{\vec{v}} to przesunięcie o wektor v⃗=[a,b]\vec{v} = [a, b], SOXS_{OX} i SOYS_{OY} to symetrie względem osi, a SOS_O to symetria względem początku układu O(0,0)O(0, 0). Po prawej stronie strzałki stoją współrzędne obrazu punktu.

Skąd się biorą te wzory?

Symetria względem osi OXOX przenosi punkt na drugą stronę osi poziomej, w tej samej odległości od niej. Punkt zostaje nad tym samym xx, a yy zmienia tylko znak. Przy osi OYOY jest odwrotnie: znak zmienia xx. Symetria względem początku układu robi obie rzeczy naraz.

−5 −4 −3 −2 −1 1 2 3 4 5 −3 −2 −1 1 2 3 x y
Punkt P(3,2)P(3, 2) i jego trzy obrazy leżą w rogach prostokąta, którego środkiem jest początek układu.
  1. SOX ⁣:(3,2)↦(3,−2)S_{OX}\colon (3, 2) \mapsto (3, -2)
  2. SOY ⁣:(3,2)↦(−3,2)S_{OY}\colon (3, 2) \mapsto (-3, 2)
  3. SO ⁣:(3,2)↦(−3,−2)S_{O}\colon (3, 2) \mapsto (-3, -2)

Przesunięcie o wektor v⃗=[a,b]\vec{v} = [a, b] przesuwa każdy punkt o aa kratek w poziomie i o bb w pionie, więc do współrzędnych dodajesz współrzędne wektora. Żadne z tych przekształceń nie zmienia odległości między punktami, dlatego obraz figury jest do niej przystający.

Jak wyznaczyć obraz trójkąta w symetrii krok po kroku

Wyznaczymy obraz trójkąta o wierzchołkach A(1,1)A(1, 1), B(4,2)B(4, 2) i C(2,3)C(2, 3) w symetrii względem osi OXOX.

Zadanie A(1, 1),  B(4, 2),  C(2, 3) ⁣:  SOXA(1,\, 1),\; B(4,\, 2),\; C(2,\, 3)\colon\; S_{OX} A′(1,−1),  B′(4,−2),  C′(2,−3)A'(1, -1),\; B'(4, -2),\; C'(2, -3)
  1. Ustal, która współrzędna się zmienia

    Oś OXOX jest pozioma, więc odbicie przenosi punkt w górę albo w dół. Pierwsza współrzędna zostaje, a druga zmienia znak.

    SOXS_{OX} Względem osi OX

    Nasza symetria: y→−yy \to -y

    Zmienia się tylko druga współrzędna.

    SOYS_{OY} Względem osi OY

    Zmienia się tylko pierwsza współrzędna: x→−xx \to -x.

    Więcej: przykład 2

    SOS_{O} Względem początku układu

    Obie współrzędne zmieniają znak.

    Więcej: przykład 3

  2. Zmień znak drugiej współrzędnej

    Zrób to dla każdego wierzchołka. Obrazy oznacz tymi samymi literami z primem.

    1. A(1,1)↦A′(1,−1)A(1, 1) \mapsto A'(1, -1)
    2. B(4,2)↦B′(4,−2)B(4, 2) \mapsto B'(4, -2)
    3. C(2,3)↦C′(2,−3)C(2, 3) \mapsto C'(2, -3)
  3. Narysuj trójkąt i jego obraz

    Rysunek od razu pokaże, czy obraz leży po właściwej stronie osi.

    −1 2 3 4 5 −3 −2 −1 1 2 3 x y
    Trójkąt A′B′C′A'B'C' jest odbiciem trójkąta ABCABC w osi OXOX. Każdy wierzchołek i jego obraz leżą na jednej pionowej linii.
  4. Sprawdź środki odcinków

    W symetrii względem osi środek odcinka między punktem a jego obrazem leży na tej osi. Dla odcinka BB′BB':

    1. (4+42,  2+(−2)2)=(4,0)\displaystyle \left(\frac{4 + 4}{2},\; \frac{2 + (-2)}{2}\right) = (4, 0)

    Odpowiedź: obraz trójkąta to A′(1,−1)A'(1, -1), B′(4,−2)B'(4, -2), C′(2,−3)C'(2, -3).

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Przesunięcie o wektor

Punkt A(2,−1)A(2, -1) przesunięto o wektor v⃗=[3,5]\vec{v} = [3, 5]. Wyznacz jego obraz.

Przykład 2. Symetria względem osi OY

Wyznacz obraz trójkąta A(1,2)A(1, 2), B(4,3)B(4, 3), C(2,5)C(2, 5) w symetrii względem osi OYOY.

Przykład 3. Symetria względem początku układu

Wyznacz obraz punktu P(−3,4)P(-3, 4) w symetrii względem punktu O(0,0)O(0, 0).

Przykład 4. Symetria względem dowolnego punktu

Wyznacz obraz punktu P(4,3)P(4, 3) w symetrii względem punktu S(1,2)S(1, 2).

Przykład 5. Przesunięcie wykresu funkcji

Wykres funkcji y=x2y = x^2 przesunięto o wektor [2,3][2, 3]. Napisz wzór funkcji, której wykres otrzymano.

Najczęstsze błędy

Obu łatwo uniknąć, gdy przed rachunkiem narysujesz punkt i oś.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z podstawowych i często pojawiają się w zadaniach.

Dwie symetrie osiowe SOY(SOX(P))=SO(P)\displaystyle S_{OY}(S_{OX}(P)) = S_O(P)
Odbicie względem osi OXOX, a potem względem OYOY zmienia znak obu współrzędnych. Na przykład (5,−2)↦(5,2)↦(−5,2)(5, -2) \mapsto (5, 2) \mapsto (-5, 2).
Symetria względem prostej y = b (x,y)↦(x,  2b−y)\displaystyle (x, y) \mapsto (x,\; 2b - y)
Prosta pozioma działa jak oś OXOX podniesiona o bb. Dla b=0b = 0 wychodzi zwykła symetria względem osi OXOX.
Symetria względem prostej x = a (x,y)↦(2a−x,  y)\displaystyle (x, y) \mapsto (2a - x,\; y)
To samo dla prostej pionowej. Dla a=0a = 0 wychodzi symetria względem osi OYOY.
Punkty, które się nie ruszają (x,0)↦(x,0)\displaystyle (x, 0) \mapsto (x, 0)
W symetrii względem osi OXOX punkty tej osi są swoimi obrazami. W symetrii względem punktu nie rusza się tylko środek, a przesunięcie o niezerowy wektor przesuwa każdy punkt.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.