Granica sumy i różnicy ciągów

Granicę sumy możesz policzyć składnik po składniku, ale tylko wtedy, gdy granica każdego składnika jest liczbą. Gdy wychodzi ∞−∞\infty - \infty, twierdzenie nic nie mówi i wyrażenie trzeba najpierw przekształcić.

lim⁡(an±bn)=lim⁡an±lim⁡bn\lim (a_n \pm b_n) = \lim a_n \pm \lim b_n

gdy lim aₙ = a i lim bₙ = b

lim⁡(an+bn)=a+b\lim (a_n + b_n) = a + b

trzy składniki o granicach a, b, c

lim⁡(an+bn+cn)=a+b+c\lim (a_n + b_n + c_n) = a + b + c

nie wolno użyć, gdy wychodzi

∞−∞\infty - \infty
ana_n i bnb_n to dwa ciągi, a granice liczymy przy n→∞n \to \infty. Wzór wymaga, żeby obie granice po prawej stronie istniały i były skończone. Wtedy granica po lewej też istnieje.

Co mówi twierdzenie o granicy sumy?

Jeśli wyrazy ana_n są coraz bliżej liczby aa, a wyrazy bnb_n coraz bliżej bb, to ich sumy są coraz bliżej a+ba + b. Widać to w tabeli dla an=3+1/na_n = 3 + 1/n i bn=1−2/nb_n = 1 - 2/n:

Wyrazy dwóch ciągów i ich sumy dla n równego 1, 10, 100 i 1000
n=1n = 1 n=10n = 10 n=100n = 100 n=1000n = 1000
ana_n 44 3,13{,}1 3,013{,}01 3,0013{,}001
bnb_n −1-1 0,80{,}8 0,980{,}98 0,9980{,}998
an+bna_n + b_n 33 3,93{,}9 3,993{,}99 3,9993{,}999

Ciągi dążą do 3 i do 1, a ich suma do 4. Ścisłe uzasadnienie to nierówność trójkąta: odległość sumy od a+ba + b jest najwyżej sumą odległości obu składników od ich granic.

  1. ∣(an+bn)−(a+b)∣|(a_n + b_n) - (a + b)|
  2. ≤∣an−a∣+∣bn−b∣\leq |a_n - a| + |b_n - b|

Obie odległości po prawej dążą do zera, więc lewa strona też. Tak samo jest z różnicą. Warunek, że aa i bb są liczbami, jest tu potrzebny: bez niego nie ma od czego mierzyć odległości.

Co zrobić, gdy twierdzenie nie działa: krok po kroku

Policzymy granicę ciągu an=n2+4n−na_n = \sqrt{n^2 + 4n} - n. To różnica dwóch ciągów, więc pierwszym odruchem jest użycie twierdzenia o granicy różnicy. Zobaczmy, czy wolno.

Zadanie lim⁡(n2+4n−n)\lim (\sqrt{n^2 + 4n} - n) ∞−∞\infty - \infty 4n:(n2+4n+n)4n : (\sqrt{n^2 + 4n} + n) 4:(1+4/n+1)4 : (\sqrt{1 + 4/n} + 1)
  1. Sprawdź granice obu składników

    Zanim rozbijesz granicę różnicy, policz granicę każdego składnika osobno. Oba rosną bez końca:

    1. lim⁡n→∞n2+4n=∞\displaystyle \lim_{n \to \infty} \sqrt{n^2 + 4n} = \infty
    2. lim⁡n→∞n=∞\displaystyle \lim_{n \to \infty} n = \infty

    Wychodzi ∞−∞\infty - \infty. Twierdzenie wymaga skończonych granic, więc tutaj go nie użyjesz.

    a,  b∈Ra,\; b \in \mathbb{R} Suma granic

    lim⁡(an+bn)=a+b\lim (a_n + b_n) = a + b

    Obie granice są liczbami. Twierdzenie działa i możesz liczyć składnik po składniku.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    ∞+b\infty + b Granica nieskończona

    lim⁡(n+1n)=∞\lim \left(n + \tfrac{1}{n}\right) = \infty

    Składnik o skończonej granicy nie zatrzyma składnika, który rośnie bez końca.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

    ∞−∞\infty - \infty Symbol nieoznaczony

    Nasz ciąg: n2+4n−n\sqrt{n^2 + 4n} - n

    Wszystko zależy od tego, który składnik rośnie szybciej. Trzeba przekształcić wyrażenie tak, żeby zniknęła różnica dwóch nieskończoności.

  2. Pomnóż przez wyrażenie sprzężone

    Różnicy z pierwiastkiem pozbędziesz się wzorem (x−y)(x+y)=x2−y2(x - y)(x + y) = x^2 - y^2. Pomnóż i podziel przez sumę tych samych składników, czyli przez n2+4n+n\sqrt{n^2 + 4n} + n. Wartość się nie zmienia, bo mnożysz przez 1.

    1. (n2+4n−n)(n2+4n+n)n2+4n+n\displaystyle \frac{(\sqrt{n^2 + 4n} - n)(\sqrt{n^2 + 4n} + n)}{\sqrt{n^2 + 4n} + n}
    2. =n2+4n−n2n2+4n+n\displaystyle = \frac{n^2 + 4n - n^2}{\sqrt{n^2 + 4n} + n}
    3. an=4nn2+4n+n\displaystyle a_n = \frac{4n}{\sqrt{n^2 + 4n} + n}

    W mianowniku jest teraz suma dwóch nieskończoności, a ta nie sprawia kłopotu: rośnie bez końca. Zostaje iloraz, który już umiesz liczyć.

  3. Podziel licznik i mianownik przez n

    Najwyższa potęga w mianowniku to nn, bo n2+4n\sqrt{n^2 + 4n} rośnie mniej więcej jak nn. Przy dzieleniu pierwiastka wciągnij nn pod pierwiastek jako n2n^2:

    1. n2+4nn=n2+4nn2\displaystyle \frac{\sqrt{n^2 + 4n}}{n} = \sqrt{\frac{n^2 + 4n}{n^2}}
    2. =1+4n\displaystyle = \sqrt{1 + \frac{4}{n}}
    3. an=41+4n+1\displaystyle a_n = \frac{4}{\sqrt{1 + \dfrac{4}{n}} + 1}
  4. Teraz użyj twierdzenia o granicy sumy

    W mianowniku każdy składnik ma skończoną granicę, więc twierdzenie wreszcie działa. Najpierw pod pierwiastkiem, potem w całym mianowniku:

    1. lim⁡n→∞(1+4n)=1+0=1\displaystyle \lim_{n \to \infty} \left(1 + \frac{4}{n}\right) = 1 + 0 = 1
    2. lim⁡n→∞(1+4n+1)\displaystyle \lim_{n \to \infty} \left(\sqrt{1 + \frac{4}{n}} + 1\right)
    3. =1+1=2= \sqrt{1} + 1 = 2
    4. lim⁡n→∞an=42=2\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n = \frac{4}{2} = 2
    Pierwszy wyraz to 5−1≈1,24\sqrt{5} - 1 \approx 1{,}24. Kolejne rosną coraz wolniej i podchodzą do linii 2 od dołu.

    Odpowiedź: granica ciągu an=n2+4n−na_n = \sqrt{n^2 + 4n} - n wynosi 2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Suma dwóch ciągów zbieżnych

Oblicz granicę ciągu an=(2+1n)+(5−3n)\displaystyle a_n = \left(2 + \frac{1}{n}\right) + \left(5 - \frac{3}{n}\right).

Przykład 2. Różnica ciągów zbieżnych

Oblicz granicę ciągu an=(4+2n)−(1+5n2)\displaystyle a_n = \left(4 + \frac{2}{n}\right) - \left(1 + \frac{5}{n^2}\right).

Przykład 3. Trzy różne składniki

Oblicz granicę ciągu an=2+(12)n−3n\displaystyle a_n = 2 + \left(\frac{1}{2}\right)^n - \frac{3}{n}.

Przykład 4. Składnik, który rośnie bez końca

Oblicz granicę ciągu an=n+1n\displaystyle a_n = n + \frac{1}{n}.

Przykład 5. ∞ − ∞ z wynikiem nieskończonym

Oblicz granicę ciągu an=n2−na_n = n^2 - n.

Przykład 6. ∞ − ∞ z wynikiem zero

Oblicz granicę ciągu an=n+1−na_n = \sqrt{n + 1} - \sqrt{n}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym rozbijasz granicę sumy lub różnicy.

Przypadki szczególne

Te sytuacje często wracają w zadaniach o granicach sum.

Suma ze stałą lim⁡(c+an)=c+lim⁡an\displaystyle \lim (c + a_n) = c + \lim a_n
Stała to ciąg stały o granicy cc, więc przesuwa granicę o cc. Na przykład lim⁡(5+1/n)=5\lim (5 + 1/n) = 5.
Składnik dążący do zera lim⁡(an+bn)=lim⁡an\displaystyle \lim (a_n + b_n) = \lim a_n
Gdy bn→0b_n \to 0, dodanie go nie zmienia granicy. Dlatego w zadaniach ułamki typu 3/n3/n po prostu znikają z wyniku.
Nieskończoność plus nieskończoność ∞+∞=∞\displaystyle \infty + \infty = \infty
Gdy oba składniki rosną bez końca, suma też rośnie bez końca. Symbolem nieoznaczonym jest tylko różnica, na przykład lim⁡(n2+n)=∞\lim (n^2 + n) = \infty.
Suma zbieżna z rozbieżnych składników (n+1)+(−n)=1\displaystyle (n + 1) + (-n) = 1
Twierdzenie działa w jedną stronę. Suma może mieć granicę, choć składniki jej nie mają: n+1n + 1 i −n-n rozbiegają się, a ich suma jest stała.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.