Tożsamość dla tangensa

Łączy tangens z cosinusem bez udziału sinusa. Gdy znasz tangens kąta, od razu dostajesz kwadrat cosinusa, a z niego cosinus i sinus.

1+tg⁡2α=1cos⁡2α1 + \operatorname{tg}^2 \alpha = \frac{1}{\cos^2 \alpha}

cosinus z tangensa

cos⁡2α=11+tg⁡2α\displaystyle \cos^2 \alpha = \frac{1}{1 + \operatorname{tg}^2 \alpha}

tangens z cosinusa

tg⁡2α=1cos⁡2α−1\displaystyle \operatorname{tg}^2 \alpha = \frac{1}{\cos^2 \alpha} - 1

cos⁡α=0\cos \alpha = 0 wzór nie działa

Dla α=90∘\alpha = 90^\circ nie istnieje ani tangens, ani prawa strona wzoru.

α\alpha to dowolny kąt, dla którego cos⁡α≠0\cos \alpha \neq 0. Wzór podaje tylko kwadrat cosinusa, więc znak cosinusa trzeba ustalić osobno, z położenia kąta.

Skąd się bierze tożsamość dla tangensa?

To jedynka trygonometryczna podzielona stronami przez cos⁡2α\cos^2 \alpha. Iloraz sinusa przez cosinus to tangens, a cosinus podzielony przez siebie daje 1:

  1. sin⁡2α+cos⁡2α=1/:cos⁡2α\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1 \qquad / : \cos^2 \alpha
  2. sin⁡2αcos⁡2α+cos⁡2αcos⁡2α=1cos⁡2α\displaystyle \frac{\sin^2 \alpha}{\cos^2 \alpha} + \frac{\cos^2 \alpha}{\cos^2 \alpha} = \frac{1}{\cos^2 \alpha}
  3. tg⁡2α+1=1cos⁡2α\displaystyle \operatorname{tg}^2 \alpha + 1 = \frac{1}{\cos^2 \alpha}

Dzielić przez cos⁡2α\cos^2 \alpha wolno tylko wtedy, gdy cosinus nie jest zerem. Stąd warunek cos⁡α≠0\cos \alpha \neq 0.

Wzór ma też prosty obraz. Narysuj okrąg o promieniu 1 i styczną do niego w punkcie (1,0)(1, 0). Przedłużony promień OPOP przecina styczną w punkcie TT na wysokości tg⁡α\operatorname{tg} \alpha. Powstaje trójkąt prostokątny z przyprostokątnymi 1 i tg⁡α\operatorname{tg} \alpha oraz przeciwprostokątną 1cos⁡α\tfrac{1}{\cos \alpha}, więc tożsamość to twierdzenie Pitagorasa dla tego trójkąta.

Przyprostokątne to 1 i niebieski odcinek tg⁡α\operatorname{tg} \alpha, przeciwprostokątna to OT=1cos⁡αOT = \tfrac{1}{\cos \alpha}. Z twierdzenia Pitagorasa 12+tg⁡2α=(1cos⁡α)21^2 + \operatorname{tg}^2 \alpha = \left(\tfrac{1}{\cos \alpha}\right)^2.

Jak obliczyć cosinus i sinus z tangensa krok po kroku

Kąt α\alpha leży między 0∘0^\circ a 180∘180^\circ, a tg⁡α=−3\operatorname{tg} \alpha = -\sqrt{3}. Oblicz cos⁡α\cos \alpha i sin⁡α\sin \alpha.

Dane tg⁡α=−3, 0∘<α<180∘\operatorname{tg} \alpha = -\sqrt{3},\ 0^\circ < \alpha < 180^\circ cos⁡2α=14\cos^2 \alpha = \tfrac{1}{4} cos⁡α=−12\cos \alpha = -\tfrac{1}{2} sin⁡α=32\sin \alpha = \tfrac{\sqrt{3}}{2}
  1. Podstaw tangens do tożsamości

    Tangens trzeba podnieść do kwadratu. Kwadrat liczby ujemnej jest dodatni, a kwadrat pierwiastka to liczba spod pierwiastka.

    1. 1+(−3)2=1cos⁡2α\displaystyle 1 + \left(-\sqrt{3}\right)^2 = \frac{1}{\cos^2 \alpha}
    2. 1+3=1cos⁡2α\displaystyle 1 + 3 = \frac{1}{\cos^2 \alpha}
    3. 4=1cos⁡2α\displaystyle 4 = \frac{1}{\cos^2 \alpha}
  2. Odwróć obie strony

    Cosinus kwadrat stoi w mianowniku. Gdy dwie liczby są równe, ich odwrotności też są równe, więc odwróć obie strony naraz.

    1. cos⁡2α=14\displaystyle \cos^2 \alpha = \frac{1}{4}
  3. Wybierz znak cosinusa

    Z cos⁡2α=14\cos^2 \alpha = \tfrac{1}{4} wychodzi cos⁡α=12\cos \alpha = \tfrac{1}{2} albo cos⁡α=−12\cos \alpha = -\tfrac{1}{2}. Od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ sinus jest dodatni, więc cosinus ma taki sam znak jak tangens:

    tg⁡α>0\operatorname{tg} \alpha > 0 Kąt ostry, cosinus dodatni

    Punkt PP leży w pierwszej ćwiartce, więc bierzesz plus.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    tg⁡α<0\operatorname{tg} \alpha < 0 Kąt rozwarty, cosinus ujemny

    Nasze dane: tg⁡α=−3\operatorname{tg} \alpha = -\sqrt{3}

    Punkt PP leży w drugiej ćwiartce, więc bierzesz minus.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    α=90∘\alpha = 90^\circ Tangens nie istnieje

    Cosinus jest zerem, więc tangensa nie ma i tożsamości nie da się użyć.

    Więcej: przypadki szczególne

    1. cos⁡α=−12\displaystyle \cos \alpha = -\frac{1}{2}
  4. Oblicz sinus z tangensa

    Ze wzoru tg⁡α=sin⁡αcos⁡α\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{\sin \alpha}{\cos \alpha} wynika sin⁡α=tg⁡α⋅cos⁡α\sin \alpha = \operatorname{tg} \alpha \cdot \cos \alpha. Dwa minusy dają plus.

    1. sin⁡α=−3⋅(−12)\displaystyle \sin \alpha = -\sqrt{3} \cdot \left(-\frac{1}{2}\right)
    2. sin⁡α=32\displaystyle \sin \alpha = \frac{\sqrt{3}}{2}

    To wartości kąta 120∘120^\circ. Punkt PP na okręgu jednostkowym ma współrzędne (−12,32)\left(-\tfrac{1}{2}, \tfrac{\sqrt{3}}{2}\right).

    Kąt 120∘120^\circ: cosinus −12-\tfrac{1}{2} na lewo od osi yy, sinus 32\tfrac{\sqrt{3}}{2} w górę.

    Odpowiedź: cos⁡α=−12\cos \alpha = -\tfrac{1}{2}, sin⁡α=32\sin \alpha = \tfrac{\sqrt{3}}{2}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Kąt ostry

Kąt α\alpha jest ostry i tg⁡α=34\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{3}{4}. Oblicz cos⁡α\cos \alpha i sin⁡α\sin \alpha.

Przykład 2. Tangens z pierwiastkiem

Kąt α\alpha jest ostry i tg⁡α=22\operatorname{tg} \alpha = 2\sqrt{2}. Oblicz sin⁡α\sin \alpha.

Przykład 3. Tangens z cosinusa

Kąt α\alpha leży między 0∘0^\circ a 180∘180^\circ, a cos⁡α=−0,6\cos \alpha = -0{,}6. Oblicz tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Przykład 4. Wartość wyrażenia bez liczenia cosinusa

Kąt α\alpha jest ostry i tg⁡α=12\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{1}{2}. Oblicz wartość wyrażenia 2cos⁡2α\tfrac{2}{\cos^2 \alpha}.

Przykład 5. Uproszczenie wyrażenia

Uprość wyrażenie (1+tg⁡2α)⋅cos⁡2α\left(1 + \operatorname{tg}^2 \alpha\right) \cdot \cos^2 \alpha dla kąta, dla którego cos⁡α≠0\cos \alpha \neq 0.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz cosinus z tangensa.

Przypadki szczególne

Dla tych kątów obie strony łatwo policzyć w pamięci. Wartości znajdziesz w tablicy wartości trygonometrycznych.

Kąt 0° 1+02=1=112\displaystyle 1 + 0^2 = 1 = \frac{1}{1^2}
Tangens jest zerem, a cosinus jedynką, więc obie strony wynoszą 1.
Kąt 45° 1+12=2=11/2\displaystyle 1 + 1^2 = 2 = \frac{1}{1/2}
Tangens wynosi 1, a kwadrat cosinusa (22)2=12\left(\tfrac{\sqrt{2}}{2}\right)^2 = \tfrac{1}{2}. Odwrotność tej liczby to 2.
Kąty 60° i 120° 1+(±3)2=4\displaystyle 1 + \left(\pm\sqrt{3}\right)^2 = 4
Kwadrat tangensa to 3 dla obu kątów, więc w obu przypadkach cos⁡2α=14\cos^2 \alpha = \tfrac{1}{4}. Różnią się tylko znakiem cosinusa, jak w kroku 3.
Kąt 90° cos⁡90∘=0\displaystyle \cos 90^\circ = 0
Tangens nie istnieje, a po prawej stronie byłoby dzielenie przez zero, więc wzoru nie da się użyć. Im bliżej 90∘90^\circ jest kąt, tym większe są obie strony.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.