Cotangens przez sinus i cosinus

Cotangens kąta to jego cosinus podzielony przez sinus, czyli ten sam iloraz co w tangensie, tylko odwrócony. Istnieje dla każdego kąta, którego sinus nie jest zerem.

ctg⁡α=cos⁡αsin⁡α\operatorname{ctg} \alpha = \frac{\cos \alpha}{\sin \alpha}

w trójkącie prostokątnym

ctg⁡α=ba\displaystyle \operatorname{ctg} \alpha = \frac{b}{a}

odwrotność tangensa

ctg⁡α=1tg⁡α\displaystyle \operatorname{ctg} \alpha = \frac{1}{\operatorname{tg} \alpha}

sin⁡α=0\sin \alpha = 0 cotangens nie istnieje

W mianowniku byłoby zero, więc ctg⁡0∘\operatorname{ctg} 0^\circ i ctg⁡180∘\operatorname{ctg} 180^\circ nie istnieją.

α\alpha to dowolny kąt, dla którego sin⁡α≠0\sin \alpha \neq 0. W trójkącie prostokątnym bb to przyprostokątna przy kącie α\alpha, a aa to przyprostokątna naprzeciw niego. Wzór na odwrotność tangensa działa, gdy tangens istnieje i nie jest zerem.

Skąd się bierze wzór na cotangens?

W trójkącie prostokątnym cotangens kąta ostrego to przyprostokątna leżąca przy kącie podzielona przez przyprostokątną leżącą naprzeciw niego. Cosinus i sinus dzielą te same boki przez przeciwprostokątną (zobacz definicje funkcji trygonometrycznych), więc w ich ilorazie przeciwprostokątna się skraca:

  1. cos⁡αsin⁡α=bc:ac=bc⋅ca\displaystyle \frac{\cos \alpha}{\sin \alpha} = \frac{b}{c} : \frac{a}{c} = \frac{b}{c} \cdot \frac{c}{a}
  2. cos⁡αsin⁡α=ba=ctg⁡α\displaystyle \phantom{\frac{\cos \alpha}{\sin \alpha}} = \frac{b}{a} = \operatorname{ctg} \alpha
Cotangens dzieli niebieski bok bb przez czarny bok aa. W tangensie te same boki stoją odwrotnie.

Dla kąta rozwartego trójkąta już nie ma, ale wzór dalej działa. Na okręgu o promieniu 1 punkt PP kąta α\alpha ma współrzędne (cos⁡α,sin⁡α)(\cos \alpha, \sin \alpha), więc cotangens to iloraz jego odległości w poziomie przez wysokość. Od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ punkt leży nad osią xx, więc sinus jest dodatni i znak cotangensa zależy tylko od cosinusa.

Cotangens to niebieski odcinek cos⁡α\cos \alpha podzielony przez sin⁡α\sin \alpha. Im bardziej płaski promień, tym większy cotangens.

Jak obliczyć cotangens z cosinusa krok po kroku

Kąt α\alpha leży między 0∘0^\circ a 180∘180^\circ, a cos⁡α=−513\cos \alpha = -\tfrac{5}{13}. Oblicz ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha i tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Dane cos⁡α=−513, 0∘<α<180∘\cos \alpha = -\tfrac{5}{13},\ 0^\circ < \alpha < 180^\circ sin⁡α=1213\sin \alpha = \tfrac{12}{13} ctg⁡α=−512\operatorname{ctg} \alpha = -\tfrac{5}{12} tg⁡α=−125\operatorname{tg} \alpha = -\tfrac{12}{5}
  1. Oblicz sinus z jedynki

    Do wzoru potrzebny jest sinus. Dostaniesz go z jedynki trygonometrycznej. Minus cosinusa znika po podniesieniu do kwadratu.

    1. sin⁡2α=1−cos⁡2α\sin^2 \alpha = 1 - \cos^2 \alpha
    2. sin⁡2α=1−25169=144169\displaystyle \sin^2 \alpha = 1 - \frac{25}{169} = \frac{144}{169}
    3. sin⁡α=1213\displaystyle \sin \alpha = \frac{12}{13}
  2. Podziel cosinus przez sinus

    Sinus jest dodatni, więc znak cotangensa jest taki sam jak znak cosinusa:

    cos⁡α>0\cos \alpha > 0 Cotangens dodatni

    Kąt jest ostry. Licznik i mianownik są dodatnie.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    cos⁡α<0\cos \alpha < 0 Cotangens ujemny

    Nasze dane: cos⁡α=−513\cos \alpha = -\tfrac{5}{13}

    Kąt jest rozwarty. Ujemny licznik i dodatni mianownik dają ujemny iloraz.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    sin⁡α=0\sin \alpha = 0 Cotangens nie istnieje

    Dla 0∘0^\circ i 180∘180^\circ punkt PP leży na osi xx. W mianowniku jest zero, a przez zero nie dzielimy.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6

    Oba ułamki mają mianownik 13, więc po zamianie dzielenia na mnożenie trzynastki się skracają.

    1. ctg⁡α=−513:1213=−513⋅1312\displaystyle \operatorname{ctg} \alpha = -\frac{5}{13} : \frac{12}{13} = -\frac{5}{13} \cdot \frac{13}{12}
    2. ctg⁡α=−512\displaystyle \operatorname{ctg} \alpha = -\frac{5}{12}
  3. Odwróć cotangens, żeby dostać tangens

    Tangens i cotangens to liczby odwrotne, bo dzielą te same wartości w odwrotnej kolejności. Wystarczy odwrócić ułamek.

    1. tg⁡α=1ctg⁡α=1:(−512)\displaystyle \operatorname{tg} \alpha = \frac{1}{\operatorname{ctg} \alpha} = 1 : \left(-\frac{5}{12}\right)
    2. tg⁡α=−125\displaystyle \operatorname{tg} \alpha = -\frac{12}{5}
  4. Sprawdź wynik

    Na okręgu jednostkowym punkt PP naszego kąta ma współrzędne (−513,1213)\left(-\tfrac{5}{13}, \tfrac{12}{13}\right). Leży w drugiej ćwiartce, na lewo od osi yy, więc ujemny cotangens się zgadza.

    Cotangens to niebieski odcinek −513-\tfrac{5}{13} podzielony przez wysokość 1213\tfrac{12}{13}.

    Odpowiedź: ctg⁡α=−512\operatorname{ctg} \alpha = -\tfrac{5}{12}, tg⁡α=−125\operatorname{tg} \alpha = -\tfrac{12}{5}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cotangens ze znanego sinusa i cosinusa

Wiadomo, że sin⁡α=0,8\sin \alpha = 0{,}8 i cos⁡α=0,6\cos \alpha = 0{,}6. Oblicz ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha.

Przykład 2. Kąt ostry z sinusem

Kąt α\alpha jest ostry i sin⁡α=13\sin \alpha = \tfrac{1}{3}. Oblicz ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha.

Przykład 3. Cotangens 60°

Oblicz ctg⁡60∘\operatorname{ctg} 60^\circ, wiedząc, że sin⁡60∘=32\sin 60^\circ = \tfrac{\sqrt{3}}{2} i cos⁡60∘=12\cos 60^\circ = \tfrac{1}{2}.

Przykład 4. Cotangens z tangensa

Wiadomo, że tg⁡α=−34\operatorname{tg} \alpha = -\tfrac{3}{4}. Oblicz ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha.

Przykład 5. Uproszczenie wyrażenia

Uprość wyrażenie ctg⁡α⋅sin⁡α\operatorname{ctg} \alpha \cdot \sin \alpha dla kąta ostrego α\alpha.

Przykład 6. Kiedy cotangens nie istnieje

Dla jakich kątów α\alpha z przedziału od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ (z końcami) nie istnieje ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz cotangens.

Przypadki szczególne

Te wartości warto znać na pamięć. Pozostałe kąty znajdziesz w tablicy wartości trygonometrycznych.

Kąty 0° i 180° ctg⁡0∘=10\displaystyle \operatorname{ctg} 0^\circ = \frac{1}{0}
Sinus jest zerem, więc takiego ilorazu nie da się obliczyć. Cotangens kąta 0∘0^\circ i 180∘180^\circ nie istnieje, choć tangens tych kątów wynosi 0.
Kąt 45° ctg⁡45∘=1\displaystyle \operatorname{ctg} 45^\circ = 1
Sinus i cosinus są równe, więc ich iloraz to 1. Tangens tego kąta też wynosi 1.
Kąt 90° ctg⁡90∘=01=0\displaystyle \operatorname{ctg} 90^\circ = \frac{0}{1} = 0
Tu jest odwrotnie niż w tangensie: zero stoi w liczniku, więc cotangens istnieje i wynosi 0, a tg⁡90∘\operatorname{tg} 90^\circ nie istnieje.
Kąty różniące się o 180° ctg⁡(α+180∘)=ctg⁡α\displaystyle \operatorname{ctg}(\alpha + 180^\circ) = \operatorname{ctg} \alpha
Po obrocie o 180∘180^\circ sinus i cosinus zmieniają znak jednocześnie, a ich iloraz się nie zmienia. Okres cotangensa to 180∘180^\circ.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.