Iloczyn tangensa i cotangensa

Tangens i cotangens tego samego kąta to liczby odwrotne, więc ich iloczyn zawsze wynosi 1. Dzięki temu jedną funkcję dostajesz z drugiej przez odwrócenie ułamka, a w wielu wyrażeniach iloczyn tg⁡α⋅ctg⁡α\operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{ctg} \alpha po prostu znika.

tg⁡α⋅ctg⁡α=1\operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{ctg} \alpha = 1

cotangens z tangensa

ctg⁡α=1tg⁡α\displaystyle \operatorname{ctg} \alpha = \frac{1}{\operatorname{tg} \alpha}

kąt uzupełniający

tg⁡(90∘−α)=ctg⁡α\operatorname{tg}(90^\circ - \alpha) = \operatorname{ctg} \alpha

sin⁡α⋅cos⁡α=0\sin \alpha \cdot \cos \alpha = 0 wzór nie działa

Dla 0∘0^\circ, 90∘90^\circ i 180∘180^\circ jedna z funkcji nie istnieje.

α\alpha to dowolny kąt, dla którego istnieją oba czynniki, czyli sin⁡α≠0\sin \alpha \neq 0 i cos⁡α≠0\cos \alpha \neq 0.

Dlaczego iloczyn wynosi 1?

Tangens to sinus przez cosinus, a cotangens to ten sam iloraz odwrócony. Po pomnożeniu wszystko się skraca:

  1. tg⁡α⋅ctg⁡α=sin⁡αcos⁡α⋅cos⁡αsin⁡α=1\displaystyle \operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{ctg} \alpha = \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} \cdot \frac{\cos \alpha}{\sin \alpha} = 1

Skracać wolno tylko liczby różne od zera, stąd warunki sin⁡α≠0\sin \alpha \neq 0 i cos⁡α≠0\cos \alpha \neq 0. W trójkącie prostokątnym widać to jeszcze prościej: tangens kąta ostrego to ab\tfrac{a}{b}, a cotangens ba\tfrac{b}{a}, czyli te same dwie przyprostokątne podzielone w odwrotnej kolejności.

Na okręgu jednostkowym tangens i cotangens leżą na jednym promieniu. Tangens to wysokość punktu TT, w którym promień przecina pionową styczną x=1x = 1. Cotangens to odległość od osi yy punktu KK na poziomej stycznej y=1y = 1.

Oba trójkąty mają kąt prosty i kąt α\alpha: dolny przy punkcie OO, górny przy punkcie KK, bo styczna y=1y = 1 jest równoległa do osi xx. Są więc podobne. W dolnym naprzeciw α\alpha leży tg⁡α\operatorname{tg} \alpha, a przy nim 1. W górnym naprzeciw α\alpha leży 1, a przy nim ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha. Stąd tg⁡α:1=1:ctg⁡α\operatorname{tg} \alpha : 1 = 1 : \operatorname{ctg} \alpha, czyli tg⁡α⋅ctg⁡α=1\operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{ctg} \alpha = 1.

Jak obliczyć tg²α + ctg²α ze znanej sumy krok po kroku

Wiadomo, że tg⁡α+ctg⁡α=3\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{ctg} \alpha = 3. Oblicz wartość wyrażenia tg⁡2α+ctg⁡2α\operatorname{tg}^2 \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha. Kąta nie trzeba wyznaczać.

Dane tg⁡α+ctg⁡α=3\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{ctg} \alpha = 3 tg⁡2α+2+ctg⁡2α=9\operatorname{tg}^2 \alpha + 2 + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 9 tg⁡2α+ctg⁡2α=7\operatorname{tg}^2 \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 7
  1. Podnieś obie strony do kwadratu

    Szukane wyrażenie zawiera kwadraty, a dane ich nie mają. Kwadraty pojawią się, gdy podniesiesz do kwadratu całą sumę.

    1. (tg⁡α+ctg⁡α)2=32=9\left(\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{ctg} \alpha\right)^2 = 3^2 = 9
  2. Rozpisz kwadrat sumy

    Ze wzoru (a+b)2=a2+2ab+b2(a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 dostajesz oba kwadraty i podwojony iloczyn tangensa i cotangensa.

    1. tg⁡2α+2tg⁡αctg⁡α+ctg⁡2α=9\operatorname{tg}^2 \alpha + 2\operatorname{tg} \alpha \operatorname{ctg} \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 9
  3. Zamień iloczyn na 1

    Iloczyn tg⁡α⋅ctg⁡α\operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{ctg} \alpha wynosi 1, o ile oba czynniki istnieją. Tu tak jest, bo w danych występują i tangens, i cotangens:

    sin⁡α≠0, cos⁡α≠0\sin \alpha \neq 0,\ \cos \alpha \neq 0 Iloczyn wynosi 1

    Nasze dane: tg⁡α+ctg⁡α=3\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{ctg} \alpha = 3

    Punkt PP nie leży na żadnej osi, więc oba odcinki mają długość.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    cos⁡α=0\cos \alpha = 0 Tangens nie istnieje

    Dla 90∘90^\circ cotangens wynosi 0, ale tangensa nie ma, więc iloczynu też nie.

    Więcej: przypadki szczególne

    sin⁡α=0\sin \alpha = 0 Cotangens nie istnieje

    Dla 0∘0^\circ i 180∘180^\circ tangens wynosi 0, ale cotangensa nie ma.

    Więcej: przypadki szczególne

    1. tg⁡2α+2⋅1+ctg⁡2α=9\operatorname{tg}^2 \alpha + 2 \cdot 1 + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 9
  4. Odejmij 2 od obu stron

    Po lewej zostają same kwadraty, czyli dokładnie szukane wyrażenie.

    1. tg⁡2α+ctg⁡2α=9−2=7\operatorname{tg}^2 \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 9 - 2 = 7

    Odpowiedź: tg⁡2α+ctg⁡2α=7\operatorname{tg}^2 \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha = 7.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cotangens z tangensa

Wiadomo, że tg⁡α=−25\operatorname{tg} \alpha = -\tfrac{2}{5}. Oblicz ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha.

Przykład 2. Tangens z cotangensa z pierwiastkiem

Wiadomo, że ctg⁡α=33\operatorname{ctg} \alpha = \tfrac{\sqrt{3}}{3}. Oblicz tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Przykład 3. Kąty dopełniające

Oblicz tg⁡20∘⋅tg⁡70∘\operatorname{tg} 20^\circ \cdot \operatorname{tg} 70^\circ bez kalkulatora.

Przykład 4. Iloczyn 89 tangensów

Oblicz tg⁡1∘⋅tg⁡2∘⋅…⋅tg⁡89∘\operatorname{tg} 1^\circ \cdot \operatorname{tg} 2^\circ \cdot \ldots \cdot \operatorname{tg} 89^\circ.

Przykład 5. Różnica zamiast sumy

Wiadomo, że tg⁡α−ctg⁡α=1\operatorname{tg} \alpha - \operatorname{ctg} \alpha = 1. Oblicz tg⁡2α+ctg⁡2α\operatorname{tg}^2 \alpha + \operatorname{ctg}^2 \alpha.

Przykład 6. Uproszczenie wyrażenia

Uprość wyrażenie (tg⁡α+ctg⁡α)⋅sin⁡αcos⁡α\left(\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{ctg} \alpha\right) \cdot \sin \alpha \cos \alpha dla kąta ostrego α\alpha.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z tangensem i cotangensem jednego kąta.

Przypadki szczególne

Wartości tangensa i cotangensa znajdziesz w tablicy wartości trygonometrycznych.

Kąt 45° tg⁡45∘=ctg⁡45∘=1\displaystyle \operatorname{tg} 45^\circ = \operatorname{ctg} 45^\circ = 1
Jedyny kąt ostry, dla którego tangens i cotangens są równe. Liczba odwrotna do samej siebie to 1.
Kąty 30° i 60° 33⋅3=1\displaystyle \frac{\sqrt{3}}{3} \cdot \sqrt{3} = 1
Dla 30∘30^\circ tangens to 33\tfrac{\sqrt{3}}{3}, a cotangens 3\sqrt{3}. Dla 60∘60^\circ te liczby zamieniają się miejscami.
Kąty dopełniające tg⁡(90∘−α)=ctg⁡α\displaystyle \operatorname{tg}(90^\circ - \alpha) = \operatorname{ctg} \alpha
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne zamieniają się rolami dla drugiego kąta ostrego, więc tg⁡α⋅tg⁡(90∘−α)=1\operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{tg}(90^\circ - \alpha) = 1, jak w przykładzie 3.
Kąt 90° ctg⁡90∘=0\displaystyle \operatorname{ctg} 90^\circ = 0
Cotangens istnieje i wynosi 0, ale tangensa nie ma, bo cos⁡90∘=0\cos 90^\circ = 0. Iloczynu nie da się policzyć.
Kąty 0° i 180° tg⁡0∘=tg⁡180∘=0\displaystyle \operatorname{tg} 0^\circ = \operatorname{tg} 180^\circ = 0
Tangens wynosi 0, ale cotangensa nie ma, bo sinus jest zerem. Tu też wzór nie działa.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.