Równanie stycznej do wykresu

Styczna przechodzi przez punkt wykresu i ma w nim takie nachylenie jak wykres. Do jej równania potrzebujesz więc tylko wartości funkcji i wartości pochodnej w jednym punkcie.

y−f(x0)=f′(x0)(x−x0)y - f(x_0) = f'(x_0)(x - x_0)

współczynnik kierunkowy

a=f′(x0)a = f'(x_0)

styczna do y = x² w x₀ = 1

y=2x−1y = 2x - 1

styczna pozioma

f′(x0)=0 ⁣:  y=f(x0)f'(x_0) = 0\colon \; y = f(x_0)
x0x_0 to odcięta punktu styczności, f(x0)f(x_0) jego rzędna, a f′(x0)f'(x_0) nachylenie stycznej. Funkcja musi mieć pochodną w x0x_0.

Skąd się bierze ten wzór?

Prostą wyznaczają punkt i współczynnik kierunkowy. Prosta przez punkt (x0,y0)(x_0, y_0) o współczynniku aa ma równanie:

  1. y−y0=a(x−x0)y - y_0 = a(x - x_0)

Styczna przechodzi przez punkt wykresu, więc y0=f(x0)y_0 = f(x_0). Jej nachylenie to pochodna w tym punkcie, więc a=f′(x0)a = f'(x_0). Po wstawieniu obu wartości wychodzi wzór z ramki.

Parabola y=x2y = x^2 i jej styczna w punkcie (1,1)(1, 1). Pochodna 2x2x daje w tym punkcie nachylenie 2, więc styczna to y=2x−1y = 2x - 1.

Jak wyznaczyć równanie stycznej krok po kroku

Wyznaczymy równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=x3−3x2+2f(x) = x^3 - 3x^2 + 2 w punkcie o odciętej x0=3x_0 = 3.

Zadanie f(x)=x3−3x2+2,  x0=3f(x) = x^3 - 3x^2 + 2,\; x_0 = 3 P=(3,2)P = (3, 2) f′(x)=3x2−6xf'(x) = 3x^2 - 6x f′(3)=9f'(3) = 9
  1. Policz współrzędne punktu styczności

    Wstaw x0x_0 do funkcji. Dostaniesz drugą współrzędną punktu, przez który przechodzi styczna.

    1. f(3)=27−27+2=2f(3) = 27 - 27 + 2 = 2
    2. P=(3,2)P = (3, 2)
  2. Policz pochodną

    Różniczkuj wyraz po wyrazie, korzystając z pochodnej potęgi.

    1. f′(x)=3x2−6xf'(x) = 3x^2 - 6x
  3. Policz nachylenie stycznej

    Wstaw x0=3x_0 = 3 do pochodnej. Ta liczba to współczynnik kierunkowy stycznej.

    1. f′(3)=27−18=9f'(3) = 27 - 18 = 9

    f′(x0)≠0f'(x_0) \ne 0 Styczna ukośna

    Nasze nachylenie: a=9a = 9

    y−f(x0)=f′(x0)(x−x0)y - f(x_0) = f'(x_0)(x - x_0)

    Podstaw obie liczby do wzoru.

    f′(x0)=0f'(x_0) = 0 Styczna pozioma

    y=f(x0)y = f(x_0)

    Tak jest w maksimum i minimum funkcji.

    Więcej: przykład 4

    f′(x0) nie istniejef'(x_0) \text{ nie istnieje} Brak pochodnej

    brak stycznej ze wzoru\text{brak stycznej ze wzoru}

    Na przykład ∣x∣|x| w zerze ma ostry wierzchołek.

    Więcej: przypadki szczególne

  4. Zapisz równanie stycznej

    Podstaw punkt i nachylenie do wzoru, a potem przekształć go do postaci kierunkowej.

    1. y−2=9(x−3)y - 2 = 9(x - 3)
    2. y=9x−27+2y = 9x - 27 + 2
    3. y=9x−25y = 9x - 25
    Wykres f(x)=x3−3x2+2f(x) = x^3 - 3x^2 + 2 i styczna y=9x−25y = 9x - 25 w punkcie (3,2)(3, 2).

    Odpowiedź: styczna ma równanie y=9x−25y = 9x - 25.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Styczna do paraboli

Wyznacz równanie stycznej do wykresu f(x)=x2−4x+3f(x) = x^2 - 4x + 3 w punkcie x0=3x_0 = 3.

Przykład 2. Funkcja wykładnicza

Wyznacz równanie stycznej do wykresu f(x)=exf(x) = e^x w punkcie x0=0x_0 = 0.

Przykład 3. Sinus

Wyznacz równanie stycznej do wykresu f(x)=sin⁡xf(x) = \sin x w punkcie x0=π6x_0 = \tfrac{\pi}{6}.

Przykład 4. Styczne poziome

Wyznacz równania stycznych poziomych do wykresu f(x)=x3−3xf(x) = x^3 - 3x.

Przykład 5. Styczna równoległa do prostej

Wyznacz styczną do wykresu f(x)=x2f(x) = x^2 równoległą do prostej y=4xy = 4x.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym wyznaczasz styczną.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach styczna zachowuje się nietypowo.

Styczna pozioma f′(x0)=0⇒y=f(x0)\displaystyle f'(x_0) = 0 \Rightarrow y = f(x_0)
Taka styczna pojawia się w ekstremach. Szukając jej, rozwiązujesz równanie f′(x)=0f'(x) = 0, jak w przykładzie 4.
Styczna w punkcie przegięcia y=x3,  x0=0 ⁣:  y=0\displaystyle y = x^3, \; x_0 = 0\colon\; y = 0
Styczna może przecinać wykres. Oś xx jest styczna do x3x^3 w zerze, choć wykres przechodzi na jej drugą stronę.
Styczna do prostej f(x)=ax+b\displaystyle f(x) = ax + b
Pochodna jest stała i równa aa, więc styczna w każdym punkcie pokrywa się z samą prostą.
Punkt bez pochodnej f(x)=∣x∣,  x0=0\displaystyle f(x) = |x|, \; x_0 = 0
Wykres ma w zerze ostry wierzchołek, a pochodna nie istnieje. Wzór na styczną nie działa.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.