Środkowa trapezu

Środkowa trapezu łączy środki jego ramion. Jej długość to średnia podstaw: dodajesz obie podstawy i dzielisz przez 2. Pomnożona przez wysokość daje od razu pole trapezu.

m=a+b2m = \frac{a + b}{2}

pole trapezu przez środkową

P=m⋅hP = m \cdot h

podstawa, gdy znasz środkową

b=2m−ab = 2m - a

część środkowej między przekątnymi

d=a−b2\displaystyle d = \frac{a - b}{2}
aa to dłuższa podstawa, bb krótsza, mm to środkowa, czyli odcinek łączący środki ramion, a hh to wysokość trapezu.

Czym jest środkowa trapezu?

Trapez ma dwie podstawy, czyli boki równoległe, i dwa ramiona. Środkowa to odcinek, który zaczyna się w połowie jednego ramienia i kończy w połowie drugiego. Biegnie równolegle do podstaw, dokładnie w połowie wysokości, więc dzieli trapez na dwa mniejsze trapezy o równych wysokościach.

Długość środkowej to średnia arytmetyczna podstaw. Jest zawsze dłuższa od krótszej podstawy i krótsza od dłuższej, a od każdej z nich różni się o tyle samo. Skąd w tym wzorze dzielenie przez 2, zobaczysz w kroku 3.

Kreski na ramionach oznaczają równe odcinki, więc środkowa mm zaczyna się i kończy w połowie ramion. Linia przerywana to wysokość, którą środkowa dzieli na dwie równe części.

Jak obliczyć środkową trapezu krok po kroku

Trapez ma podstawy długości 14 cm i 6 cm, a jego wysokość wynosi 6 cm. Policzymy długość środkowej, a potem pole trapezu, bo w zadaniach te dwie rzeczy często idą w parze.

Dane a=14, b=6, h=6a = 14,\ b = 6,\ h = 6 a+b=20a + b = 20 m=10m = 10 P=60P = 60
  1. Wypisz podstawy i wysokość

    Podstawy to boki równoległe: dłuższa aa i krótsza bb. Do samej środkowej wystarczą podstawy. Wysokość przyda się dopiero w kroku 4, przy polu.

    Dane trapezu w centymetrach
    aa bb hh
    1414 66 66
  2. Dodaj podstawy

    Kolejność nie ma znaczenia. Ważne, żeby dodać dwie podstawy, a nie podstawę i ramię.

    1. a+b=14+6=20a + b = 14 + 6 = 20
  3. Podziel sumę przez 2

    Dlaczego przez 2? Poprowadź przekątną z lewego dolnego wierzchołka. Dzieli ona trapez na dwa trójkąty, a środkową na dwa odcinki. Każdy z nich łączy środki dwóch boków jednego trójkąta, a taki odcinek ma zawsze połowę długości trzeciego boku.

    Górny trójkąt ma podstawę b=6b = 6, więc jego kawałek środkowej ma 3 kratki. Dolny ma podstawę a=14a = 14 i kawałek długości 7. Jedna kratka to 1 cm.
    1. m=b2+a2=a+b2\displaystyle m = \frac{b}{2} + \frac{a}{2} = \frac{a + b}{2}
    2. m=202\displaystyle m = \frac{20}{2}
    3. m=10 cmm = 10\ \text{cm}
  4. Pomnóż środkową przez wysokość

    Pole trapezu to środkowa razy wysokość. Daje ten sam wynik co zwykły wzór na pole trapezu, tylko połowę sumy podstaw masz już policzoną w kroku 3.

    1. P=m⋅h=10⋅6P = m \cdot h = 10 \cdot 6
    2. P=60 cm2P = 60\ \text{cm}^2
  5. Sprawdź wynik

    Środkowa musi leżeć między podstawami, a od każdej z nich różnić się o tyle samo:

    1. m−b=10−6=4m - b = 10 - 6 = 4
    2. a−m=14−10=4a - m = 14 - 10 = 4

    Obie różnice są równe, więc środkowa jest dobrze policzona. Pole sprawdzisz zwykłym wzorem na pole trapezu:

    1. P=(14+6)⋅62=1202=60\displaystyle P = \frac{(14 + 6) \cdot 6}{2} = \frac{120}{2} = 60
    Na rysunku środkowa ma 10 kratek: o 4 więcej niż górna podstawa i o 4 mniej niż dolna. Jedna kratka to 1 cm.

    Odpowiedź: środkowa ma długość m=10 cmm = 10\ \text{cm}, a pole trapezu wynosi P=60 cm2P = 60\ \text{cm}^2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Środkowa z dwóch podstaw

Trapez ma podstawy długości 11 cm i 4 cm. Oblicz długość jego środkowej.

Przykład 2. Brakująca podstawa

Środkowa trapezu ma 9 cm, a jedna z podstaw ma 5 cm. Oblicz długość drugiej podstawy.

Przykład 3. Podstawy w stosunku 3 : 1

Podstawy trapezu są w stosunku 3 : 1, a jego środkowa ma 16 cm. Oblicz długości podstaw.

Przykład 4. Środkowa, gdy znasz pole

Pole trapezu wynosi 72 cm², a jego wysokość 8 cm. Oblicz długość środkowej.

Przykład 5. Część środkowej między przekątnymi

Trapez ma podstawy 14 cm i 6 cm. Jego przekątne przecinają środkową w dwóch punktach. Oblicz odległość między tymi punktami.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu ze środkową trapezu.

Przypadki szczególne

Gdy jedna z podstaw się zmienia, wzór na środkową przechodzi we wzory z innych figur.

Równe podstawy a=b  ⇒  m=a\displaystyle a = b \;\Rightarrow\; m = a
Trapez o równych podstawach jest równoległobokiem. Odcinek łączący środki dwóch przeciwległych boków ma wtedy tę samą długość co dwa pozostałe boki.
Krótsza podstawa maleje do zera b=0  ⇒  m=a2\displaystyle b = 0 \;\Rightarrow\; m = \frac{a}{2}
Trapez staje się trójkątem, a środkowa odcinkiem łączącym środki dwóch jego boków. Ma połowę długości trzeciego boku, czyli dokładnie ten fakt, na którym opiera się krok 3.
Odcinek między przekątnymi d=a−b2\displaystyle d = \frac{a - b}{2}
Przekątne przecinają środkową w dwóch punktach. Przy obu końcach zostają odcinki b/2b/2, a między punktami połowa różnicy podstaw, jak w przykładzie 5.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.