Pole trapezu

Pole trapezu liczysz z dwóch podstaw i wysokości: dodajesz podstawy, mnożysz przez wysokość i dzielisz przez 2. W zadaniach najwięcej pracy wymaga zwykle sama wysokość.

P=(a+b)⋅h2P = \frac{(a + b) \cdot h}{2}

przez środkową trapezu

P=m⋅h,m=a+b2\displaystyle P = m \cdot h,\quad m = \frac{a + b}{2}

wysokość, gdy znasz pole

h=2Pa+b\displaystyle h = \frac{2P}{a + b}

wysokość trapezu równoramiennego

h=c2−(a−b2)2\displaystyle h = \sqrt{c^2 - \left(\frac{a - b}{2}\right)^2}
aa i bb to podstawy, czyli dwa boki równoległe, hh to wysokość, czyli odległość między podstawami mierzona prostopadle, a cc to ramię. Wzór na pole jest w tablicach maturalnych CKE.

Skąd się bierze wzór na pole trapezu?

Trapez to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych. Te boki to podstawy aa i bb, a dwa pozostałe to ramiona. Wysokość hh to odcinek prostopadły do obu podstaw.

Wzór najłatwiej zrozumieć, gdy dołożysz do trapezu taki sam trapez obrócony o 180°. Razem tworzą równoległobok o podstawie a+ba + b i tej samej wysokości hh. Jego pole to (a+b)⋅h(a + b) \cdot h, a trapez jest dokładnie połową. Zobaczysz to na rysunku w kroku 5.

Jak obliczyć pole trapezu krok po kroku

Trapez równoramienny ma podstawy długości 16 cm i 10 cm, a każde z ramion ma 5 cm. Policzymy jego pole od początku do końca. Wysokości nie podano, więc trzeba ją najpierw wyznaczyć. Tak wygląda większość zadań o trapezie.

Zadanie a=16, b=10, c=5a = 16,\ b = 10,\ c = 5 h=4h = 4 a+b=26a + b = 26 P=52P = 52
  1. Wypisz podstawy i to, co wiesz o ramionach

    Podstawy to boki równoległe: dłuższa aa i krótsza bb. Ramię cc łączy je ukośnie i nie jest wysokością.

    Dane trapezu w centymetrach
    aa bb cc
    1616 1010 55
  2. Wyznacz wysokość z twierdzenia Pitagorasa

    Poprowadź wysokość z końca krótszej podstawy. Odcina ona trójkąt prostokątny, w którym ramię jest przeciwprostokątną. Krótsza podstawa wystaje nad dłuższą o tyle samo z obu stron, więc dolna przyprostokątna to połowa różnicy podstaw.

    Trójkąt przy lewym ramieniu ma przyprostokątne 3 i hh oraz przeciwprostokątną 5. Jedna kratka to 1 cm.
    1. x=a−b2=16−102=3\displaystyle x = \frac{a - b}{2} = \frac{16 - 10}{2} = 3
    2. h2=c2−x2=52−32=16h^2 = c^2 - x^2 = 5^2 - 3^2 = 16
    3. h=4h = 4
  3. Dodaj podstawy

    Do wzoru wchodzą obie podstawy naraz. Ich kolejność nie ma znaczenia.

    1. a+b=16+10=26a + b = 16 + 10 = 26
  4. Pomnóż przez wysokość i podziel przez 2

    Sumę podstaw z kroku 3 mnożysz przez wysokość z kroku 2. Długości są w centymetrach, więc pole wychodzi w centymetrach kwadratowych.

    1. P=(a+b)⋅h2=26⋅42\displaystyle P = \frac{(a + b) \cdot h}{2} = \frac{26 \cdot 4}{2}
    2. P=52 cm2P = 52\ \text{cm}^2
  5. Sprawdź wynik

    Trapez jest szerszy od prostokąta zbudowanego na krótszej podstawie i węższy od prostokąta zbudowanego na dłuższej. Jego pole musi więc leżeć między nimi.

    1. b⋅h=10⋅4=40b \cdot h = 10 \cdot 4 = 40
    2. a⋅h=16⋅4=64a \cdot h = 16 \cdot 4 = 64

    Wynik 52 leży między 40 a 64, więc jest możliwy.

    Możesz też złożyć dwa takie trapezy w równoległobok. Ma on podstawę 26 cm i wysokość 4 cm, czyli pole 104 cm². Nasz trapez to dokładnie połowa.

    Obrócona kopia (linia przerywana) dokłada do dolnej podstawy 16 krótszą podstawę 10. Równoległobok ma pole 26⋅4=10426 \cdot 4 = 104, a każdy z trapezów połowę tego.

    Odpowiedź: pole trapezu wynosi P=52 cm2P = 52\ \text{cm}^2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Podstawy i wysokość podane wprost

Trapez ma podstawy długości 12 cm i 8 cm oraz wysokość 5 cm. Oblicz jego pole.

Przykład 2. Wysokość, gdy znasz pole

Trapez ma pole 84 m², a jego podstawy mają 10 m i 4 m. Oblicz wysokość trapezu.

Przykład 3. Brakująca podstawa

Pole trapezu jest równe 45 cm², jego wysokość ma 5 cm, a dłuższa podstawa 11 cm. Oblicz długość krótszej podstawy.

Przykład 4. Trapez prostokątny

Trapez prostokątny ma podstawy długości 9 cm i 5 cm, a jego ukośne ramię ma 5 cm. Oblicz pole trapezu.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z polem trapezu.

Przypadki szczególne

Przy niektórych trapezach wysokość znasz od razu albo wzór zamienia się w inny, dobrze znany.

Trapez prostokątny c⊥a  ⇒  h=c\displaystyle c \perp a \;\Rightarrow\; h = c
Jedno ramię jest prostopadłe do podstaw, więc jego długość to od razu wysokość. Gdy znasz tylko drugie ramię, cała różnica podstaw trafia do jednego trójkąta, jak w przykładzie 4.
Trapez równoramienny z kątem 45° h=a−b2\displaystyle h = \frac{a - b}{2}
Trójkąt przy ramieniu jest wtedy prostokątny i równoramienny, więc wysokość jest równa połowie różnicy podstaw. Pierwiastkować nie trzeba.
Równe podstawy a=b  ⇒  P=a⋅h\displaystyle a = b \;\Rightarrow\; P = a \cdot h
Gdy podstawy są równe, trapez jest równoległobokiem, a wzór zamienia się we wzór na jego pole. Suma podstaw to 2a2a, a połowa z 2a⋅h2a \cdot h to a⋅ha \cdot h.
Krótsza podstawa maleje do zera b=0  ⇒  P=a⋅h2\displaystyle b = 0 \;\Rightarrow\; P = \frac{a \cdot h}{2}
Gdy górna podstawa kurczy się do punktu, trapez staje się trójkątem, a wzór przechodzi we wzór na pole trójkąta.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.