Pole pierścienia

Pierścień to duże koło z wyciętym mniejszym kołem o tym samym środku. Jego pole to różnica pól obu kół: od kwadratu większego promienia odejmujesz kwadrat mniejszego i mnożysz przez π.

P=π(R2−r2)P = \pi (R^2 - r^2)

z różnicy kwadratów

P=π(R−r)(R+r)P = \pi (R - r)(R + r)

ze średnic

P=π(D2−d2)4\displaystyle P = \frac{\pi (D^2 - d^2)}{4}

promień otworu, gdy znasz pole

r=R2−Pπ\displaystyle r = \sqrt{R^2 - \frac{P}{\pi}}
RR to promień zewnętrzny, czyli promień większego koła, a rr to promień wewnętrzny, czyli promień otworu. D=2RD = 2R i d=2rd = 2r to średnice, a R−rR - r to szerokość pierścienia.

Skąd się bierze wzór na pole pierścienia?

Narysuj dwa okręgi o wspólnym środku. Obszar między nimi to pierścień. Tak wygląda podkładka, przekrój rury albo ścieżka wokół okrągłego klombu.

Duże koło ma pole πR2\pi R^2, a otwór πr2\pi r^2. Pierścień to duże koło bez otworu, więc P=πR2−πr2P = \pi R^2 - \pi r^2. Po wyciągnięciu π\pi przed nawias dostajesz π(R2−r2)\pi (R^2 - r^2).

Niebieski pierścień to koło o promieniu RR bez koła o promieniu rr. Oba okręgi mają wspólny środek.

Jak obliczyć pole pierścienia krok po kroku

Rura stalowa ma średnicę zewnętrzną 60 mm, a jej ścianka ma grubość 5 mm. Oblicz pole przekroju ścianki, czyli pierścienia, który widać, gdy przetniesz rurę w poprzek.

Dane D=60 mm, t=5 mmD = 60\ \text{mm},\ t = 5\ \text{mm} R=30, r=25R = 30,\ r = 25 R2=900, r2=625R^2 = 900,\ r^2 = 625 R2−r2=275R^2 - r^2 = 275 P=275πP = 275\pi
  1. Wyznacz oba promienie

    Promień zewnętrzny to połowa średnicy. Ścianka oddziela brzeg zewnętrzny od otworu, więc promień otworu jest o grubość ścianki krótszy.

    1. R=60:2=30R = 60 : 2 = 30
    2. r=R−t=30−5=25r = R - t = 30 - 5 = 25
    Ścianka rury to wąski pierścień o szerokości t=5t = 5. Jedna kratka to 5 mm.
  2. Podnieś oba promienie do kwadratu

    Każdy promień podnosisz do kwadratu osobno.

    1. R2=302=900R^2 = 30^2 = 900
    2. r2=252=625r^2 = 25^2 = 625
  3. Odejmij kwadraty

    Najpierw kwadraty, potem odejmowanie. W odwrotnej kolejności dostajesz co innego.

    1. R2−r2=900−625=275R^2 - r^2 = 900 - 625 = 275
  4. Pomnóż przez π

    Promienie były w milimetrach, więc pole wychodzi w milimetrach kwadratowych. 100 mm² to 1 cm².

    1. P=π⋅275=275πP = \pi \cdot 275 = 275\pi
    2. P≈863,9 mm2≈8,64 cm2P \approx 863{,}9\ \text{mm}^2 \approx 8{,}64\ \text{cm}^2
  5. Sprawdź wynik

    Różnicę kwadratów możesz rozłożyć na iloczyn. Szerokość pierścienia razy suma promieni daje tę samą liczbę:

    1. (R−r)(R+r)=5⋅55=275(R - r)(R + r) = 5 \cdot 55 = 275

    Ten iloczyn ma prosty sens. Gdy przetniesz wąski pierścień i rozprostujesz go, dostaniesz prawie prostokątny pasek. Jego szerokość to 5, a długość to obwód okręgu biegnącego środkiem ścianki, o promieniu 27,5:

    1. 2π⋅27,5⋅5=55π⋅5=275π2\pi \cdot 27{,}5 \cdot 5 = 55\pi \cdot 5 = 275\pi

    Wynik jest też mniejszy od pola całego koła πR2=900π\pi R^2 = 900\pi, a tak musi być.

    Odpowiedź: przekrój ścianki rury ma pole 275π≈863,9 mm2275\pi \approx 863{,}9\ \text{mm}^2, czyli około 8,64 cm28{,}64\ \text{cm}^2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Pole z dwóch promieni

Oblicz pole pierścienia o promieniu zewnętrznym 10 cm i wewnętrznym 6 cm.

Przykład 2. Podkładka ze średnicami

Podkładka ma średnicę zewnętrzną 20 mm, a jej otwór ma średnicę 8 mm. Oblicz pole podkładki.

Przykład 3. Promień otworu, gdy znasz pole

Pierścień o promieniu zewnętrznym 8 cm ma pole 48π48\pi cm². Oblicz promień otworu.

Przykład 4. Ścieżka wokół klombu

Okrągły klomb ma promień 3 m. Dookoła niego biegnie ścieżka szerokości 1 m. Oblicz pole ścieżki.

Przykład 5. Pierścień o polu równym polu otworu

Wokół koła o promieniu 5 cm dorysowano pierścień o takim samym polu jak to koło. Oblicz promień zewnętrzny pierścienia.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z polem pierścienia.

Przypadki szczególne

Gdy jeden z promieni się zmienia, wzór przechodzi w prostsze wzory.

Otwór maleje do zera r=0  ⇒  P=πR2\displaystyle r = 0 \;\Rightarrow\; P = \pi R^2
Bez otworu pierścień jest zwykłym kołem i wzór przechodzi we wzór na pole koła.
Otwór o połowie promienia r=R2  ⇒  P=34πR2\displaystyle r = \frac{R}{2} \;\Rightarrow\; P = \frac{3}{4} \pi R^2
Otwór zajmuje ćwiartkę dużego koła, bo jego promień jest dwa razy mniejszy, a pole cztery razy. Na pierścień zostają trzy czwarte.
Bardzo wąski pierścień P≈2πr⋅(R−r)\displaystyle P \approx 2\pi r \cdot (R - r)
Gdy szerokość jest mała w porównaniu z promieniem, pierścień to prawie pasek o długości obwodu otworu, podobnie jak w kroku 5.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.