Równanie prostej prostopadłej

Prosta prostopadła do y=ax+by = ax + b ma współczynnik kierunkowy −1a-\tfrac{1}{a}. Gdy ma przechodzić przez punkt P(x0,y0)P(x_0, y_0), jej równanie zapisujesz od razu z tego punktu.

y−y0=−1a (x−x0)y - y_0 = -\frac{1}{a}\,(x - x_0)

warunek prostopadłości

a1⋅a2=−1a_1 \cdot a_2 = -1

do prostej Ax + By + C = 0

B(x−x0)−A(y−y0)=0B(x - x_0) - A(y - y_0) = 0

do prostej poziomej y = c

x=x0x = x_0
a≠0a \ne 0 to współczynnik kierunkowy danej prostej, a P(x0,y0)P(x_0, y_0) punkt, przez który ma przechodzić prosta prostopadła.

Skąd się bierze ten wzór?

Współczynnik kierunkowy mówi, o ile prosta się wznosi na jedną kratkę w prawo. Prosta y=12xy = \tfrac{1}{2}x idzie 2 kratki w prawo i 1 w górę. Obróć ten schodek o kąt prosty: teraz idzie 1 kratkę w prawo i 2 w dół, więc współczynnik obróconej prostej to −2-2.

  1. 12⋅(−2)=−1\displaystyle \frac{1}{2} \cdot (-2) = -1

Obrót zamienia miejscami schodek w prawo i schodek w górę, a jeden z nich zmienia kierunek. Dlatego współczynnik się odwraca i zmienia znak. Potem wystarczy wstawić go do równania prostej przez punkt PP.

−2 1 −3 −2 −1 1 2 3 x y
Prosta y=12xy = \tfrac{1}{2}x ze schodkiem 2 w prawo i 1 w górę oraz przerywana prosta y=−2xy = -2x, prostopadła do niej w początku układu. Iloczyn współczynników to −1-1.

Jak wyznaczyć równanie prostej prostopadłej krok po kroku

Wyznaczymy równanie prostej prostopadłej do prostej 3x−4y+8=03x - 4y + 8 = 0, która przechodzi przez punkt P(3,−1)P(3, -1).

Zadanie 3x−4y+8=0,P(3, −1)3x - 4y + 8 = 0,\quad P(3,\, -1) a=34a = \tfrac{3}{4} a⊥=−43a_\perp = -\tfrac{4}{3} y+1=−43(x−3)y + 1 = -\tfrac{4}{3}(x - 3)
  1. Odczytaj współczynnik kierunkowy danej prostej

    Prosta jest w postaci ogólnej, więc najpierw wyznacz z niej yy.

    1. −4y=−3x−8-4y = -3x - 8
    2. y=34x+2\displaystyle y = \frac{3}{4}x + 2
    3. a=34\displaystyle a = \frac{3}{4}
  2. Odwróć współczynnik i zmień jego znak

    Zamień licznik z mianownikiem i dopisz minus. Iloczyn obu współczynników musi dać −1-1.

    1. a⊥=−1a=−134\displaystyle a_\perp = -\frac{1}{a} = -\frac{1}{\frac{3}{4}}
    2. a⊥=−43\displaystyle a_\perp = -\frac{4}{3}

    a≠0a \ne 0 Dana prosta jest ukośna

    Nasza prosta: a=34a = \tfrac{3}{4}

    Prostopadła też jest ukośna, ze współczynnikiem −1a-\tfrac{1}{a}.

    y=cy = c Dana prosta jest pozioma

    x=x0x = x_0

    Współczynnik 0 nie ma odwrotności. Prostopadła jest pionowa.

    Więcej: przykład 4

    Ax+By+C=0Ax + By + C = 0 Wolisz postać ogólną

    B(x−x0)−A(y−y0)=0B(x - x_0) - A(y - y_0) = 0

    Zamieniasz AA z BB i zmieniasz jeden znak, bez liczenia współczynnika.

    Więcej: przykład 5

  3. Wstaw punkt do równania prostej

    Wstaw współrzędne punktu P(3,−1)P(3, -1) i nowy współczynnik do wzoru z ramki. Odejmowanie liczby ujemnej zamienia się w dodawanie.

    1. y−(−1)=−43 (x−3)\displaystyle y - (-1) = -\frac{4}{3}\,(x - 3)
    2. y+1=−43x+4\displaystyle y + 1 = -\frac{4}{3}x + 4
  4. Zapisz równanie w postaci końcowej

    Przenieś 1 na prawą stronę. Jeśli zadanie prosi o postać ogólną, pomnóż przez 3 i przenieś wszystko na jedną stronę.

    1. y=−43x+3\displaystyle y = -\frac{4}{3}x + 3
    2. 4x+3y−9=04x + 3y - 9 = 0
    −2 −1 1 2 3 4 5 −2 −1 1 2 4 5 x y
    Szukana prosta przez P(3,−1)P(3, -1) i przerywana prosta y=34x+2y = \tfrac{3}{4}x + 2. Przecinają się pod kątem prostym.

    Odpowiedź: y=−43x+3y = -\tfrac{4}{3}x + 3, czyli 4x+3y−9=04x + 3y - 9 = 0.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Prosta prostopadła przez punkt

Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej y=2x−3y = 2x - 3, przechodzącej przez punkt P(4,1)P(4, 1).

Przykład 2. Wysokość trójkąta

Trójkąt ma wierzchołki A(1,2)A(1, 2), B(5,4)B(5, 4) i C(3,6)C(3, 6). Wyznacz równanie prostej zawierającej wysokość poprowadzoną z wierzchołka CC.

Przykład 3. Symetralna odcinka

Wyznacz równanie symetralnej odcinka o końcach A(1,2)A(1, 2) i B(7,10)B(7, 10).

Przykład 4. Prostopadła do prostej poziomej

Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej y=5y = 5, przechodzącej przez punkt P(2,−3)P(2, -3).

Przykład 5. Od razu w postaci ogólnej

Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej 2x+5y−1=02x + 5y - 1 = 0, przechodzącej przez punkt P(1,2)P(1, 2).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z prostą prostopadłą.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór z ramki trzeba zastąpić innym albo da się go skrócić.

Prosta pozioma i pionowa y=c  ⊥  x=d\displaystyle y = c \;\perp\; x = d
Każda prosta pozioma jest prostopadła do każdej pionowej. Prosta pionowa nie ma współczynnika kierunkowego, więc warunek a1⋅a2=−1a_1 \cdot a_2 = -1 jej nie obejmuje.
Postać ogólna Ax+By+C=0  ⊥  Bx−Ay+D=0\displaystyle Ax + By + C = 0 \;\perp\; Bx - Ay + D = 0
Zamiana współczynników przy xx i yy ze zmianą jednego znaku daje prostopadłą. Liczbę DD wyznaczasz z punktu, jak w przykładzie 5.
Symetralna odcinka a⊥=−1aAB,  S∈symetralna\displaystyle a_\perp = -\tfrac{1}{a_{AB}}, \; S \in \text{symetralna}
Symetralna to prosta prostopadła do odcinka, przechodząca przez jego środek, jak w przykładzie 3.
Dwusieczne ćwiartek y=x  ⊥  y=−x\displaystyle y = x \;\perp\; y = -x
Współczynniki 1 i −1-1 dają iloczyn −1-1, więc proste nachylone pod kątem 45° i 135° są prostopadłe.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.